Việt Nam số hóa quản lý phát thải khí nhà kính, chuẩn bị vận hành thị trường carbon

Tại sự kiện bên lề COP31, Việt Nam giới thiệu hệ thống trực tuyến quản lý phát thải khí nhà kính cấp cơ sở, hướng tới chuẩn hóa dữ liệu kiểm kê, nâng cao chất lượng đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV) và tạo nền tảng cho thị trường carbon minh bạch, hiệu quả.

Ngày 16/11, tại Hội nghị lần thứ 31 các Bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP31), Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp với Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) và Trung tâm Hợp tác môi trường hải ngoại Nhật Bản (OECC) tổ chức sự kiện bên lề với chủ đề “Hệ thống trực tuyến quản lý phát thải khí nhà kính cấp cơ sở tại Việt Nam: Nâng cao chất lượng kiểm kê khí nhà kính và đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV) hoạt động giảm nhẹ”.

Tham dự sự kiện có ông Hideaki Matsuoka, Trưởng nhóm Quản lý môi trường toàn cầu (JICA); bà Yurie Osawa, Phó Vụ trưởng, Bộ Môi trường Nhật Bản; ông Ahmad Farid Mohammed, Vụ trưởng Vụ Biến đổi khí hậu, Bộ Tài nguyên và Môi trường bền vững Malaysia; ông Tomoyuki Aizawa, chuyên gia Phòng Minh bạch thuộc Ban Thư ký Công ước khung của Liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu (UNFCCC), cùng nhiều đại biểu quốc tế đến từ các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức quốc tế và doanh nghiệp.

Chuẩn hóa dữ liệu phát thải, tạo nền tảng cho thị trường carbon

Trong bối cảnh Việt Nam có cường độ phát thải khí nhà kính tương đối cao trong khu vực Đông Nam Á, việc thực hiện cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050 đòi hỏi các giải pháp quản lý phát thải ngày càng chặt chẽ, đồng bộ và dựa trên cơ sở dữ liệu khoa học.

Thông tin tại sự kiện, ông Nguyễn Tuấn Quang, Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu, cho biết Luật Bảo vệ môi trường và Nghị định số 06/2022/NĐ-CP về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ozone đã quy định nghĩa vụ kiểm kê khí nhà kính ở các cấp, trong đó có các cơ sở phát thải lớn, đồng thời đặt nền móng cho việc tổ chức và phát triển thị trường carbon tại Việt Nam.

screenshot-2026-11-16-192549-195417-87-213109-1794843357.webp
Ông Nguyễn Tuấn Quang, Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu thông tin về chính sách giảm phát thải khí nhà kính của Việt Nam tại sự kiện bên lề COP31. Ảnh: Chu Hương.

Để đáp ứng yêu cầu thực tiễn và quá trình chuyển đổi xanh, Chính phủ tiếp tục cập nhật, hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật, trong đó có Nghị định số 119/2025/NĐ-CP và Nghị định số 112/2026/NĐ-CP.

Theo ông Nguyễn Tuấn Quang, khi các quy định về kiểm kê và giảm nhẹ phát thải ngày càng được hoàn thiện, việc xây dựng hạ tầng thông tin quản lý đồng bộ trở thành yêu cầu cấp thiết, đặc biệt trong quá trình hình thành thị trường carbon.

“Thị trường carbon không thể vận hành minh bạch và hiệu quả nếu thiếu đi nguồn dữ liệu phát thải chính xác, được thẩm định rõ ràng (MRV) từ từng cơ sở phát thải”, ông Nguyễn Tuấn Quang nhấn mạnh.

Xuất phát từ yêu cầu đó, hệ thống báo cáo khí nhà kính trực tuyến được xây dựng nhằm chuẩn hóa quy trình thu thập, tổng hợp và báo cáo dữ liệu phát thải. Việc số hóa quy trình kiểm kê giúp hạn chế sai sót trong thao tác thủ công, giảm chi phí hành chính và nâng cao khả năng kiểm soát chất lượng thông tin.

Đáng chú ý, dữ liệu được tổng hợp và thẩm định từ hệ thống sẽ là căn cứ pháp lý, kỹ thuật phục vụ công tác quản lý phát thải, phân bổ hạn ngạch phát thải minh bạch, công bằng. Đây cũng là cơ sở quan trọng để hỗ trợ các giao dịch trên sàn giao dịch tín chỉ carbon quốc gia trong thời gian tới.

Ông Hideaki Matsuoka, Trưởng nhóm Quản lý môi trường toàn cầu (JICA), cũng phát biểu tại sự kiện, chia sẻ về hợp tác giữa Nhật Bản và Việt Nam trong hỗ trợ nâng cao năng lực quản lý môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu và hoàn thiện hệ thống quản lý phát thải khí nhà kính.

screenshot-2026-11-16-190341-195704-217-213110-1794843357.webp
Ông Hideaki Matsuoka, Trưởng nhóm Quản lý môi trường toàn cầu (JICA) phát biểu tại sự kiện. Ảnh: Chu Hương.

Hệ thống tự động tính toán phát thải cho 5 lĩnh vực

Thông qua khuôn khổ hợp tác kỹ thuật với JICA và OECC, thời gian qua, Việt Nam đã tích cực triển khai thí điểm, từng bước hoàn thiện hạ tầng hệ thống báo cáo khí nhà kính trực tuyến.

Theo ông Lương Quang Huy, Trưởng phòng Quản lý phát thải và Bảo vệ tầng ozone (Cục Biến đổi khí hậu), hệ thống được thiết kế theo hướng liên thông dữ liệu giữa các bộ, ngành, đồng thời tích hợp công cụ tính toán phát thải tự động. Phương pháp tính toán tuân thủ các thông tư hướng dẫn chuyên ngành và tiêu chuẩn quốc tế của Ủy ban Liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC 2006/2019).

Phạm vi tính toán bao phủ 5 nhóm lĩnh vực gồm: công thương, xây dựng, giao thông vận tải, quản lý chất thải và nông nghiệp. Việc tích hợp công cụ tính toán giúp các cơ sở thực hiện kiểm kê thuận lợi hơn, đồng thời góp phần thống nhất phương pháp và nâng cao tính nhất quán của dữ liệu phát thải.

Về cơ chế vận hành, hệ thống phân luồng quản lý theo ngành dọc, cấp tài khoản quản trị riêng cho các bộ chuyên môn gồm Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương và Bộ Xây dựng. Thông qua bảng điều khiển trực quan, cơ quan quản lý ở Trung ương và địa phương có thể theo dõi tổng số cơ sở thuộc diện kiểm kê, tiến độ nộp báo cáo, quá trình thẩm tra, yêu cầu chỉnh sửa và phê duyệt báo cáo của từng doanh nghiệp theo địa bàn tỉnh, thành phố.

Để bảo đảm khả năng vận hành trên thực tế, cơ quan quản lý đã tập trung phân tích năng lực, khảo sát thực địa và nâng cao nhận thức tại 12 tỉnh, thành phố. Đồng thời, hệ thống được triển khai thí điểm tại hơn 1.000 doanh nghiệp, với hơn 100 khóa đào tạo trực tiếp và trực tuyến, thiết kế chuyên biệt theo từng ngành nghề. Hoạt động này nhằm hỗ trợ đội ngũ phụ trách tại các cơ sở từng bước làm chủ công cụ, thực hiện đúng quy trình báo cáo phát thải.

Trong giai đoạn 2026-2030, hệ thống dự kiến tiếp tục mở rộng cấu trúc quản lý lên cấp lĩnh vực và cấp quốc gia; đồng thời số hóa toàn bộ quy trình MRV đối với hoạt động giảm nhẹ phát thải và cấp chứng nhận điện tử cho các dự án tạo tín chỉ carbon.

Một trong những định hướng quan trọng là thiết lập cổng kết nối tự động (API) giữa hệ thống với Hệ thống đăng ký hạn ngạch và tín chỉ carbon quốc gia. Cơ chế liên thông này nhằm bảo đảm tính chính xác của dữ liệu, hạn chế tình trạng tính trùng và hình thành cơ sở thông tin tin cậy phục vụ giao dịch trên thị trường carbon trong nước, đồng thời hỗ trợ quá trình hội nhập quốc tế.

Tại sự kiện, các chuyên gia trong nước và quốc tế đã trao đổi về những phương pháp luận tiên tiến nhằm nâng cao chất lượng kiểm kê khí nhà kính, xây dựng hệ thống MRV bài bản và tăng cường năng lực cho cơ quan quản lý cũng như các cơ sở phát thải. Các đại biểu cũng nhấn mạnh vai trò của khu vực tư nhân trong thực hiện trách nhiệm giảm phát thải. Đại diện doanh nghiệp chia sẻ những khó khăn trong quá trình vận hành hệ thống và kinh nghiệm thực hiện nghĩa vụ báo cáo khí nhà kính.

5d89e408aae72ab973f6-195139-940-213110-1794844012.webp
Cục trưởng Nguyễn Tuấn Quang cùng các đại biểu quốc tế trao đổi về nâng cao chất lượng kiểm kê khí nhà kính và hoàn thiện hệ thống MRV. Ảnh: Chu Hương.

Tiếp thu các ý kiến, khuyến nghị quốc tế, Cục Biến đổi khí hậu sẽ tiếp tục hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, hướng tới chính thức vận hành hệ thống từ năm 2027. Theo Cục trưởng Nguyễn Tuấn Quang, ưu tiên hàng đầu hiện nay là bảo đảm mức độ sẵn sàng của cộng đồng doanh nghiệp, giúp các cơ sở thuộc diện kiểm kê có đủ năng lực thực hiện nghĩa vụ theo quy định.

Ông Nguyễn Tuấn Quang đồng thời đề nghị Ban Thư ký UNFCCC cử chuyên gia sang Việt Nam trong thời gian sớm nhất để trực tiếp tập huấn, nâng cao năng lực cho các cơ sở thuộc diện phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính.

Việc hoàn thiện hệ thống quản lý phát thải trực tuyến không chỉ góp phần nâng cao chất lượng kiểm kê và minh bạch hóa dữ liệu mà còn là bước chuẩn bị quan trọng về hạ tầng kỹ thuật cho quá trình hình thành, vận hành thị trường carbon tại Việt Nam./.

Đăng ký đặt báo