Đổi mới để phát triển bền vững
Hiện nay, Hà Tĩnh có 912 HTX, trong đó 721 HTX đang hoạt động trên nhiều lĩnh vực như nông nghiệp, thủy sản, thương mại, dịch vụ, xây dựng, môi trường và quỹ tín dụng nhân dân. Trong 4 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh thành lập mới 13 HTX và giải thể 3 HTX.
Những năm gần đây, nhiều HTX đã mạnh dạn áp dụng khoa học kỹ thuật, xây dựng mô hình sản xuất gắn với chuỗi giá trị, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và tạo việc làm cho người dân địa phương. Các mô hình tiêu biểu như HTX Như Gia, HTX Phú Khương, HTX Gia Phúc, HTX Nguyên Lâm, HTX Nhung Hươu Ngọc Linh hay HTX Mật ong Cường Nga đang cho thấy hiệu quả rõ nét từ việc đổi mới phương thức sản xuất.
Theo chị Võ Thị Thu Hằng, Giám đốc HTX Nông nghiệp và Dược liệu Thu Hằng (xã Tứ Mỹ), việc ứng dụng công nghệ đã giúp HTX chủ động hơn trong sản xuất. Trước đây, các sản phẩm như tinh bột nghệ, tinh bột sắn dây được phơi khô tự nhiên nên phụ thuộc nhiều vào thời tiết. Hiện nay, HTX đã đầu tư hệ thống sấy hiện đại, giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và ổn định sản lượng.
Bên cạnh đó, HTX còn áp dụng mã QR truy xuất nguồn gốc, cung cấp đầy đủ thông tin sản phẩm cho người tiêu dùng và đẩy mạnh quảng bá trên các sàn thương mại điện tử. Đây là hướng đi đang được nhiều HTX trên địa bàn tỉnh lựa chọn nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ.
Công nghệ nâng tầm sản phẩm OCOP
Một trong những mô hình tiêu biểu là HTX Thu mua và Chế biến thủy hải sản Phú Khương. Từ một cơ sở sản xuất nước mắm truyền thống quy mô nhỏ, HTX đã đầu tư mạnh vào công nghệ, từng bước nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của sản phẩm.
Nước mắm Phú Khương của HTX Thu mua và chế biến thủy hải sản Phú Khương được công nhận là sản phẩm OCOP 5 sao. Ảnh 6.
Bà Lê Thị Khương, Giám đốc HTX cho biết, đơn vị đã lắp đặt hệ thống ủ chượp, đảo và nấu nước mắm bằng năng lượng mặt trời, giúp quá trình sản xuất diễn ra ổn định, tiết kiệm chi phí và thân thiện với môi trường. Đồng thời, HTX đầu tư dây chuyền chiết rót, đóng chai tự động nhằm nâng cao năng suất lao động và bảo đảm các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm.
Nhờ đó, tháng 5/2025, sản phẩm nước mắm Phú Khương được công nhận đạt chuẩn OCOP 5 sao cấp quốc gia, trở thành một trong hai sản phẩm của Hà Tĩnh đạt danh hiệu này.
Không chỉ trong lĩnh vực chế biến thực phẩm, nhiều HTX còn ứng dụng công nghệ cao trong nuôi trồng thủy sản. Tại phường Trần Phú, HTX Hà Hoàng đã đầu tư hơn 1 tỷ đồng xây dựng mô hình nuôi cua trong hộp nhựa với hệ thống lọc nước tuần hoàn và công nghệ cân bằng khoáng.
Theo ông Nguyễn Văn Hòa, Giám đốc HTX Hà Hoàng, mô hình giúp kiểm soát tốt môi trường nuôi, tiết kiệm diện tích và rút ngắn thời gian nuôi so với phương thức truyền thống. Mỗi năm, HTX nuôi khoảng 4 vụ, cung ứng gần 1,2 tấn cua thương phẩm ra thị trường.
Bên cạnh đó, HTX còn triển khai mô hình nuôi tôm thâm canh tuần hoàn ứng dụng công nghệ vi sinh. Sau hơn 75 ngày nuôi, năng suất đạt trên 8,5 tấn/ha, doanh thu gần 1 tỷ đồng mỗi vụ.
Tạo động lực cho kinh tế nông thôn
Theo Liên minh HTX Hà Tĩnh, toàn tỉnh hiện có 19 HTX ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất, nuôi trồng và 17 HTX áp dụng các công nghệ tiên tiến trong quản lý, điều hành. Nhiều đơn vị đã sử dụng hệ thống tưới tiết kiệm nước, cảm biến môi trường, công nghệ IoT, phần mềm quản lý sản xuất, kế toán và thanh toán điện tử.
Đến nay, Hà Tĩnh có 410 sản phẩm OCOP, trong đó 268 sản phẩm còn hiệu lực chứng nhận, gồm 17 sản phẩm đạt 4 sao, 251 sản phẩm đạt 3 sao và 2 sản phẩm đạt 5 sao. Đáng chú ý, có 110 sản phẩm OCOP thuộc các HTX và tổ hợp tác, góp phần khẳng định vai trò của kinh tế tập thể trong phát triển kinh tế địa phương.
Tuy nhiên, theo ông Bùi Huy Cường, Chủ tịch Liên minh HTX Hà Tĩnh, khu vực kinh tế tập thể vẫn đối mặt với nhiều khó khăn như quy mô sản xuất nhỏ lẻ, sức cạnh tranh còn hạn chế, nguồn nhân lực chất lượng cao thiếu hụt và tốc độ chuyển đổi số chưa đồng đều giữa các HTX.
Thời gian tới, Liên minh HTX Hà Tĩnh sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, đào tạo, tập huấn về chuyển đổi số; hỗ trợ HTX tiếp cận các chính sách phát triển kinh tế tập thể; đồng thời tăng cường kết nối, giới thiệu các mô hình chuyển đổi số hiệu quả trong và ngoài tỉnh.
Cùng với việc hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ giai đoạn 2026 - 2030, Hà Tĩnh xác định phát triển kinh tế tập thể theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững, gắn với tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Việc ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số không chỉ giúp các HTX nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao thu nhập và đời sống cho người dân.
