[Emagazine] Đưa công nghệ về đồng ruộng: Nông dân cần gì để bứt phá?

Một hệ thống tưới tự động có thể giúp tiết kiệm nước. Một nền tảng số có thể đưa nông sản đến gần người mua. Nhưng để những thay đổi ấy trở thành thu nhập bền vững, nông dân cần nhiều hơn một thiết bị mới hay một buổi tập huấn. Đó là công nghệ vừa sức, nguồn vốn phù hợp, người hướng dẫn đủ gần và một chuỗi liên kết giúp sản phẩm tìm được thị trường.

Trên đồng ruộng, giá trị của công nghệ cuối cùng phải trả lời được những câu hỏi rất đời thường: một vụ sản xuất bớt được bao nhiêu công lao động, giảm được bao nhiêu chi phí, sản phẩm có dễ bán hơn và người làm ra sản phẩm có giữ lại được phần thu nhập xứng đáng?

Đưa công nghệ về đồng ruộng vì thế cần được nhìn như một quá trình đồng hành. Khi người nông dân hiểu mình cần gì, có điều kiện lựa chọn và có người cùng giải quyết vướng mắc, công nghệ mới có cơ hội đi qua giai đoạn thử nghiệm để trở thành một phần của sản xuất thường ngày.

Nhắc đến nông nghiệp công nghệ cao, người ta dễ hình dung những nhà kính, máy bay không người lái hay hệ thống cảm biến. Song ở từng nông hộ, bước tiến có thể bắt đầu từ một thay đổi nhỏ hơn: cách tưới hợp lý, giống phù hợp, một chiếc máy giảm việc nặng hoặc quy trình giúp hạn chế thất thoát sau thu hoạch.

Điều quan trọng là xác định đúng điểm đang làm người sản xuất tốn tiền, mất công hoặc chịu rủi ro. Một vùng thiếu nước cần giải pháp khác với vùng thường xuyên úng ngập. Một hộ trồng rau bán hằng ngày có nhu cầu khác với hợp tác xã đang tổ chức vùng nguyên liệu theo yêu cầu của doanh nghiệp.

Kết quả tổng kết hoạt động khuyến nông giai đoạn 2021–2025 tại Cần Thơ cho thấy các mô hình tưới tự động cho cây trồng cạn, cây ăn trái tiết kiệm khoảng 50% lượng nước, đồng thời giảm chi phí lao động từ 15 đến 20 triệu đồng mỗi hecta mỗi năm. Đây là kết quả được báo cáo tại các mô hình cụ thể, không phải mức tiết kiệm mặc định cho mọi khu vườn. Nhưng những con số ấy cho thấy sức thuyết phục của công nghệ khi lợi ích có thể được nhìn thấy và tính toán.

Với người nông dân, sự thuyết phục thường đến từ một phép so sánh rõ ràng: trước đây phải làm gì, nay giảm được khâu nào; trước đây chi bao nhiêu, nay tiết kiệm được bao nhiêu. Những thông số kỹ thuật sẽ dễ hiểu hơn khi được chuyển thành thời gian, công lao động và chi phí của chính gia đình họ.

Bởi vậy, trước khi đầu tư, cần có bước khảo sát nhu cầu và thử nghiệm ở quy mô phù hợp. Một vụ làm thử có ghi chép, có đối chứng và có người hỗ trợ sẽ giúp nông dân đánh giá được cả ưu điểm lẫn giới hạn. Công nghệ thích hợp là công nghệ giải quyết được vấn đề thực tế và có thể duy trì trong điều kiện của người sử dụng.

Ngày 22/7/2026, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp chủ trì buổi làm việc với Trung tâm Khuyến nông Quốc gia về công tác khuyến nông và định hướng triển khai các nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới. Tham dự buổi làm việc có đại diện Đảng ủy Bộ, Văn phòng Bộ cùng lãnh đạo các cục, vụ, viện trực thuộc Bộ.

  Định hướng giai đoạn tới, Thứ trưởng yêu cầu hệ thống khuyến nông “đổi từ chuyển giao tiến bộ kỹ thuật nhỏ lẻ sang chuyển giao theo chuỗi giá trị, vùng nguyên liệu”; nhất là “chuyển mạnh sang tư vấn, đồng hành cùng nông dân”.

    Theo Thứ trưởng, đổi mới hoạt động khuyến nông phải bắt đầu từ cơ sở. Nếu trước đây tổ khuyến nông cộng đồng chủ yếu hỗ trợ người dân tiếp cận tiến bộ kỹ thuật thì trong giai đoạn mới, lực lượng này cần trở thành "cánh tay nối dài" của hệ thống quản lý tại địa phương.

    Đối với công tác truyền thông, Thứ trưởng nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ phổ biến thông tin sang hướng thay đổi nhận thức và hành vi sản xuất của người dân. Chuyển đổi số trong khuyến nông không nhằm tạo thêm nhiều phần mềm hay bản tin mà phải bảo đảm thông tin đến đúng đối tượng, đúng nhu cầu và hỗ trợ người dân giải quyết hiệu quả các vấn đề phát sinh trong sản xuất.

    Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp, sự thay đổi của khuyến nông còn phản ánh quá trình chuyển đổi của cả nền nông nghiệp Việt Nam. Khi mục tiêu không còn là chạy theo sản lượng mà là sản xuất đúng nhu cầu thị trường, giảm phát thải, nâng cao giá trị và phát triển bền vững, hệ thống khuyến nông cũng không thể tiếp tục hoạt động theo cách cũ mà cần phải thay đổi để thích ứng.

Giá một thiết bị chỉ là phần dễ nhìn thấy của khoản đầu tư. Sau đó còn chi phí lắp đặt, điện, kết nối, vật tư, bảo dưỡng và thay thế linh kiện. Nếu chưa quen vận hành, người sử dụng có thể phải trả thêm bằng thời gian học việc hoặc những gián đoạn trong sản xuất.

Vì thế, câu hỏi “có đủ tiền mua không” cần đi cùng câu hỏi “có đủ nguồn lực vận hành qua nhiều mùa vụ không”. Một khoản vay phù hợp cũng cần tính đến lịch thu hoạch và dòng tiền thực tế, thay vì chỉ dựa vào một bản dự tính năng suất thuận lợi.

Trong cuộc trao đổi được với VnEconomy ngày 14/10/2026, ông Vũ Tiến Dũng, đại biểu Quốc hội khóa XVI, Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Thanh Hóa, nhấn mạnh ba yếu tố để nhân rộng mô hình thành công: “kỹ thuật phù hợp, nguồn lực bảo đảm và đầu ra ổn định”. Ba yếu tố ấy cần đi cùng nhau; thiếu một mắt xích, việc đầu tư có thể trở thành gánh nặng.

Một hướng tiếp cận đáng cân nhắc là giúp nông dân sử dụng công nghệ theo dịch vụ. Với thiết bị chỉ cần trong một số thời điểm, thuê máy hoặc đặt dịch vụ theo diện tích có thể giảm áp lực đầu tư ban đầu. Hợp tác xã, tổ dịch vụ hoặc doanh nghiệp có thể tổ chức vận hành, bảo dưỡng và bố trí lịch phục vụ nhiều hộ.

Tuy nhiên, dùng chung chỉ hiệu quả khi trách nhiệm được nói rõ: giá dịch vụ, chất lượng công việc, thời điểm thực hiện và cách xử lý nếu máy hỏng đúng lúc mùa vụ cao điểm. Người nông dân cần biết mình đang trả tiền cho kết quả gì.

Hỗ trợ vốn cũng nên gắn với tư vấn lựa chọn và đánh giá khả năng hoàn vốn. Những phương án đầu tư từng bước, có thời gian kiểm chứng, sẽ giúp nông hộ điều chỉnh mà không phải đặt toàn bộ nguồn lực vào một quyết định duy nhất.

Phát biểu tại Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Nông dân Việt Nam lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026–2031 chiều 7/6/2026, Từ thực tiễn sau thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đại biểu Nguyễn Hoàng Trung, Ủy viên Ban Thường vụ Trung ương Hội Nông dân Việt Nam khóa VIII, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Bắc Ninh cho rằng:“Đề nghị Trung ương Hội kiến nghị với Đảng, Nhà nước quan tâm bảo đảm nguồn lực cho hoạt động Hội Nông dân ở cơ sở; xem xét điều chỉnh vị trí việc làm đối với chức danh Phó Chủ tịch Hội Nông dân cấp xã từ kiêm nhiệm sang chuyên trách, tương đồng với chức danh theo Công văn số 533 ngày 08/4/2026 của Ban Tổ chức Trung ương. Tiếp tục nghiên cứu tham mưu với Chính phủ hoàn thiện cơ chế pháp lý, cơ chế quản lý và vận hành Quỹ Hỗ trợ nông dân theo hướng tăng tính chủ động, linh hoạt cho Quỹ Hỗ trợ nông dân các tỉnh”.

Từ thực tiễn An Giang, đại biểu Nguyễn Văn Cọp, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam khóa 8, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh An Giang nhấn mạnh:“Hội Nông dân tỉnh An Giang đề xuất Trung ương Hội quan tâm bố trí nguồn lực, cơ chế hỗ trợ để Hội Nông dân các cấp trực tiếp tham gia xây dựng mô hình chi, tổ hội nghề nghiệp gắn với nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp tuần hoàn; thứ hai, tạo điều kiện để các chi, tổ hội nghề nghiệp, tổ hợp tác, hợp tác xã tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, chính sách khuyến nông, hỗ trợ máy móc, thiết bị, chuyển đổi số, chứng nhận tiêu chuẩn, mã số vùng trồng”.

Chia sẻ trên Dân Việt, theo Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh An Giang, An Giang là địa phương có thế mạnh lớn về lúa gạo, thủy sản, cây ăn trái và nhiều ngành hàng nông nghiệp khác; đồng thời đang đẩy mạnh tổ chức lại sản xuất theo hướng liên kết chuỗi, phát triển hợp tác xã, ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và sản xuất xanh.

Hiện, tỉnh có 729 hợp tác xã nông nghiệp, trong đó 425 hợp tác xã tham gia lĩnh vực lúa gạo. Đây là lực lượng quan trọng để hình thành những mô hình nông dân mới, không chỉ giỏi sản xuất mà còn có năng lực tổ chức, liên kết và dẫn dắt cộng đồng.

Ông đánh giá cao việc chương trình ngày càng chú trọng những nông dân có mô hình sản xuất hiệu quả, sáng tạo, có khả năng ứng dụng công nghệ, liên kết tiêu thụ và tạo việc làm cho cộng đồng.

"Tuy nhiên, để chương trình ngày càng sát thực tế và lan tỏa sâu rộng hơn, tôi kiến nghị Trung ương Hội tiếp tục mở rộng tiêu chí bình chọn theo hướng phản ánh đầy đủ hơn những đóng góp của người nông dân trong từng vùng, từng ngành hàng", ông Cọp nhấn mạnh.

Không chỉ đánh giá về doanh thu hay quy mô sản xuất, cần quan tâm đến hiệu quả xã hội, khả năng liên kết nông dân, bảo vệ môi trường, giảm phát thải, chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu và đóng góp cho cộng đồng.

Qua đó, Đảng và Nhà nước có thêm cơ sở thực tiễn để nghiên cứu, hoàn thiện và ban hành các cơ chế, chính sách hỗ trợ nông dân phù hợp hơn, thiết thực hơn và sát với từng nhóm đối tượng, từng vùng sản xuất.

Đối với An Giang, ông Nguyễn Văn Cọp đề nghị chương trình tăng cường giới thiệu những mô hình nông dân gắn với chuỗi giá trị lúa gạo chất lượng cao, thủy sản bền vững, sản xuất xanh, kinh tế tuần hoàn, sản phẩm OCOP và du lịch nông thôn.

Đây là những hướng đi phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp của tỉnh. Chương trình OCOP của An Giang giai đoạn 2026-2030 cũng đặt mục tiêu phát triển sản phẩm gắn với chuỗi giá trị, chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn và mở rộng thị trường hiện đại, thương mại điện tử.

Biết một ứng dụng có chức năng gì chưa đồng nghĩa với sử dụng thành thạo. Làm theo hướng dẫn trong lớp học cũng khác với xử lý tình huống ngoài đồng, khi kết nối yếu, thiết bị báo lỗi hoặc thời tiết thay đổi bất thường.

Khoảng cách ấy khiến hỗ trợ sau tập huấn trở thành một nhu cầu thiết yếu. Người nông dân cần một đầu mối dễ liên hệ, có thể giải thích bằng ngôn ngữ gần gũi và cùng kiểm tra vấn đề tại nơi sản xuất. Với những thao tác quan trọng, học trực tiếp trên mô hình sẽ giúp kiến thức gắn với công việc cụ thể.

Tại cuộc họp về đổi mới hoạt động khuyến nông ngày 22/7/2026, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp yêu cầu “chuyển mạnh sang tư vấn, đồng hành cùng nông dân”. Định hướng này đặt ra yêu cầu mở rộng vai trò của khuyến nông: từ hướng dẫn kỹ thuật đến hỗ trợ tổ chức sản xuất và kết nối chuỗi giá trị.

Cách đào tạo cũng cần tính đến sự khác biệt giữa người học. Có người sử dụng điện thoại thông minh hằng ngày; có người cần được hướng dẫn từ thao tác đơn giản nhất. Một chương trình hiệu quả nên chia nội dung thành những việc nhỏ, cho người học thực hành nhiều lần và có tài liệu dễ tra cứu.

Sự tham gia của những nông dân đã làm thành công có thể tạo thêm sức thuyết phục. Trong bài viết về nông dân Đồng Nai năm 2025, Bộ Khoa học và Công nghệ giới thiệu ông Ngô Thanh Phong với các cải tiến trong canh tác sầu riêng và hoạt động dịch vụ hỗ trợ sản xuất. Những trường hợp như vậy gợi mở vai trò của người thực hành tại địa phương trong việc lan tỏa kinh nghiệm.

Dẫu vậy, kinh nghiệm tốt vẫn cần được kiểm chứng trong điều kiện mới. Nhân rộng không có nghĩa là sao chép nguyên trạng. Cán bộ kỹ thuật, người cung cấp giải pháp và nông dân cần cùng điều chỉnh theo đất, nguồn nước, quy mô và khả năng đầu tư.

Thước đo của đào tạo vì thế nên đi xa hơn số người tham dự: sau khóa học, bao nhiêu người tự vận hành được, duy trì được và cải thiện được hiệu quả sản xuất?

Nhiều công nghệ khó phát huy hết tác dụng nếu mỗi hộ làm một cách. Máy móc cần lịch phục vụ hợp lý; quy trình chất lượng cần được thực hiện thống nhất; thông tin truy xuất cần được ghi chép xuyên suốt. Những yêu cầu đó đặt ra nhu cầu liên kết giữa các nông hộ.

Hợp tác xã có thể trở thành nơi tổ chức dịch vụ, thống nhất quy trình và làm đầu mối với doanh nghiệp. Khi nhu cầu được tập hợp, việc lựa chọn thiết bị, đào tạo người vận hành và thương lượng giá cũng có thêm cơ sở.

Tuy nhiên, liên kết cần được xây dựng bằng quyền lợi và trách nhiệm cụ thể. Nông dân cần biết khoản đóng góp của mình dùng vào đâu, dữ liệu sản xuất được sử dụng như thế nào và lợi ích được phân chia ra sao. Sự minh bạch giúp việc tham gia trở thành lựa chọn có cơ sở.

Với chuyển đổi số, một mã truy xuất chỉ có giá trị khi phía sau là thông tin đáng tin cậy. Báo cáo được đăng trên cổng thông tin Cục Quản lý tài nguyên nước, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết nền tảng truy xuất nguồn gốc nông sản vận hành từ ngày 1/7/2026. Đến ngày 20/9, nền tảng có 820.723 sản phẩm đăng ký, trong đó 158.796 sản phẩm được truy xuất đầy đủ. Hai chỉ tiêu này khác nhau và không nên được hiểu như cùng phản ánh mức độ hoàn thiện dữ liệu.

Được công bố ngày 30/6/2026 và vận hành thử nghiệm từ ngày 1/7/2026, Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản tạo nền tảng kết nối thông tin giữa các chủ thể trong chuỗi. Đây là bước tiến quan trọng trong công khai nguồn gốc, đồng thời làm rõ trách nhiệm của từng bên đối với sản phẩm.

Chẳng hạn, với một lô trái cây, thông tin nơi trồng cần được liên kết với quá trình chăm sóc, thu hoạch, đóng gói và phân phối. Khi dữ liệu được ghi nhận xuyên suốt, người mua có thêm căn cứ lựa chọn; doanh nghiệp thuận lợi kiểm tra nguồn hàng; cơ quan quản lý có cơ sở xác định công đoạn, chủ thể liên quan khi phát sinh vấn đề.

Vì vậy, mã truy xuất cần dẫn tới hồ sơ sản phẩm có thông tin cụ thể, có thể kiểm tra. Nếu chỉ hiển thị tên sản phẩm, địa chỉ và lời giới thiệu, người tiêu dùng vẫn khó biết quá trình sản xuất thực tế. Mức độ minh bạch phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu phía sau mã và trách nhiệm của bên cung cấp thông tin.

Từ thực tế ấy, yêu cầu đặt ra là giúp người sản xuất ghi chép được ngay trong quá trình làm việc. Biểu mẫu cần

Theo báo cáo của Vụ Khoa học và Công nghệ, đến ngày 20/9/2026, có 10 doanh nghiệp cung cấp giải pháp công nghệ đã kết nối với hệ thống của Bộ. Bốn doanh nghiệp sản xuất, thương mại nông sản và năm tỉnh, thành phố đã và đang triển khai kết nối hệ thống của đơn vị.

Lũy kế dữ liệu do các đơn vị cung cấp giải pháp và địa phương kết nối, cập nhật đạt 820.723 sản phẩm của 3.030 nông hộ và 208 doanh nghiệp tại 28/34 tỉnh, thành phố. Trong đó, 158.796 sản phẩm của 48 nông hộ và 20 doanh nghiệp tại 16 tỉnh đã thực hiện truy xuất nguồn gốc.

Đối với nhóm sản phẩm đăng ký, báo cáo ghi nhận 315.410 sản phẩm; trong đó, 668 sản phẩm đã thực hiện truy xuất với đầy đủ thông tin. Kết quả này cho thấy cần tiếp tục hoàn thiện hồ sơ dữ liệu, giúp sản phẩm sau khi đăng ký có thể được truy xuất thực chất.

Cùng với mở rộng kết nối trong ngành, hệ thống đã kết nối kỹ thuật với Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa quốc gia do Bộ Khoa học và Công nghệ quản lý. Việc thử nghiệm, đối soát dữ liệu đã thành công, sản phẩm đã được cấp mã. Bước tiếp theo là rà soát quy trình và các sự kiện trọng yếu để tích hợp chính thức.

dễ hiểu, thao tác cần gọn và thông tin đã nhập cần có khả năng phục vụ nhiều khâu, tránh làm tăng gánh nặng hành chính cho nông hộ.

Người nông dân cũng cần được giải thích vì sao phải ghi chép. Khi nhật ký sản xuất giúp theo dõi chi phí, đáp ứng yêu cầu người mua hoặc xác định nguyên nhân một lô hàng gặp vấn đề, việc lưu dữ liệu sẽ có ý nghĩa thực tế hơn.

Đi cùng phần mềm là hạ tầng: điện, kết nối, thiết bị và dịch vụ sửa chữa. Một giải pháp phù hợp cần tính cả điều kiện vận hành ở nơi người nông dân sống và làm việc.

Năng suất tăng chưa chắc khiến người trồng có thu nhập cao hơn. Nếu sản lượng lớn hơn nhưng tiêu thụ khó hơn, hoặc chi phí tăng nhanh hơn giá bán, hiệu quả đầu tư có thể không như kỳ vọng.

Giá trị xuất khẩu nông sản đạt 53 tỷ USD năm 2023. Hiện nay, Việt Nam đứng top 5 thế giới về xuất khẩu cá tra, gạo, cà phê, hạt điều, tiêu đen, chè, sắn và sản phẩm gỗ. Yêu cầu đặt ra là tăng trưởng năm sau cao hơn năm trước trong khi nông nghiệp Việt Nam đang đối diện với nhiều thách thức.

Đó là năng suất đến ngưỡng, nhất là các mặt hàng nông sản chủ lực như gạo, cà phê, tiêu, cá tra… đều đạt năng suất kỷ lục thế giới, trong khi nguồn lực tự nhiên suy giảm; đất canh tác khó có thể mở rộng hơn hoặc phải chuyển đổi thành đất đô thị hoặc suy thoái dần; thiếu nước... Bên cạnh đó, thách thức còn đến từ những quy định mới của các nước về an toàn thực phẩm, hàng rào kỹ thuật về môi trường, tiêu biểu nhất quy định mới về chống phá rừng ở châu Âu...

Phát biểu tại “Diễn đàn Nông nghiệp 2024: Nông nghiệp thông minh đột phá từ công nghệ 5.0” do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chỉ đạo, Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức ngày 23/7/2024, ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn - Vụ trưởng Vụ Hợp tác Quốc tế (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông nghiệp) cho biết: Trong những năm qua, nông nghiệp Việt Nam luôn duy trì tốc độ tăng trưởng cao từ 3 - 4%, nhất là từ giai đoạn năm 2021 đến nay, với nhiều nỗ lực trong nước và xu hướng tăng giá chung của nhiều mặt hàng nông sản, tăng trưởng nông nghiệp đã đạt mức 3,4 - 3,8%.

Thông tin về nhiệm vụ chính của Chiến lược, ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn cho biết: chuyển từ tư duy sản xuất sang kinh tế nông nghiệp; tích hợp đa giá trị; kết nối chuỗi giá trị và cụm ngành nông nghiệp - tổ hợp có nhiều ngành sản xuất kết hợp với nhau; cải thiện bảo quản, chế biến, logistic và phân phối của chuỗi giá trị nông nghiệp còn nhiều tiềm năng và cơ hội; đổi mới sáng tạo đi liền với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh trong bối cảnh khoa học công nghệ phát triển nhanh như hiện nay.

Nông nghiệp công nghệ cao và đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp được thực hiện theo cách tiếp cận: nhiều hơn từ ít hơn, giúp tăng thu nhập cho nông dân, xây dựng thương hiệu cho sản phẩm nông sản, giảm phát thải, thúc đẩy phát triển nông nghiệp tuần hoàn hữu cơ… Cùng với đó, gắn liền nghiên cứu với chuyển giao công nghệ, đưa sản phẩm ra thị trường.

Trước 3 chữ "biến" của ngành nông nghiệp là biến đổi khí hậu, biến động thị trường và biến chuyển xu thế tiêu dùng, theo ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, phương châm chính và cách tiếp cận của ngành nông nghiệp đưa ra là tạo ra giá trị nhiều hơn từ việc sử dụng ít đầu vào hơn, ít tài nguyên thiên nhiên hơn, ít sức lao động hơn và tạo ra giá trị cao hơn.

“Làm được điều đó, chỉ có chúng ta cách tận dụng thành tựu của khoa học công nghệ, trong đó có nông nghiệp công nghệ cao để tạo ra nền kinh tế có giá trị cao hơn, xanh hơn, sạch hơn” - ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn nhấn mạnh.

Đây là những ý tưởng chính của Chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn bền vững đến năm 2023 và tầm nhìn đến 2050.

Bởi vậy, lựa chọn công nghệ cần bắt đầu cả từ yêu cầu thị trường: người mua cần loại sản phẩm nào, chất lượng ra sao, khối lượng và thời điểm giao hàng thế nào. Khi những yêu cầu này rõ ràng, việc chọn giống, tổ chức chăm sóc, thu hoạch và bảo quản sẽ có hướng đi cụ thể.

Thương mại điện tử mở thêm một kênh tiếp cận khách hàng, nhưng có gian hàng chưa đồng nghĩa với có doanh thu. Người sản xuất còn phải giải quyết đóng gói, vận chuyển, bảo đảm chất lượng khi giao nhận và chăm sóc khách hàng. Với nông sản tươi, đây là những khâu ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng bán hàng lâu dài.

Mô hình phối hợp giữa sàn TMĐT, Cơ quan quản lý và doanh nghiệp địa phương cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của nền tảng số trong hoạt động xúc tiến thương mại. Với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, đặc biệt những cơ sở đang trong quá trình chuyển đổi số, việc được tiếp cận công cụ, kiến thức vận hành và các chương trình kết nối thương mại có thể giúp rút ngắn quá trình làm quen với TMĐT.

Doanh nghiệp có thể góp phần đưa yêu cầu thị trường đến gần đồng ruộng; hợp tác xã có thể tổ chức đáp ứng những yêu cầu ấy. Nhưng sự hợp tác cần có thỏa thuận rõ về tiêu chuẩn, cách đánh giá chất lượng, giá và thanh toán. Một kết nối bền vững phải giúp các bên chủ động hơn trước biến động.

Để đánh giá một mô hình công nghệ, cần nhìn vào thu nhập sau khi trừ đầy đủ chi phí, mức giảm công lao động, khả năng tiết kiệm tài nguyên và độ ổn định của đầu ra. Đồng thời, cần xem lợi ích có duy trì qua nhiều vụ hay chỉ xuất hiện trong thời gian được hỗ trợ.

Điểm bứt phá của nông nghiệp sẽ đến khi người nông dân có thể lựa chọn bằng hiểu biết, đầu tư bằng một phương án vừa sức và sản xuất trong một mạng lưới hỗ trợ đáng tin cậy. Khi ấy, công nghệ trở thành công cụ giúp họ làm chủ công việc và tương lai của mình.

Đưa công nghệ về đồng ruộng là đưa giải pháp đến đúng nhu cầu. Để giải pháp ấy ở lại, cần cùng người nông dân đi hết hành trình từ lựa chọn, vận hành đến tiêu thụ sản phẩm.

Hoàng Việt