Một thế kỷ gìn giữ và bồi đắp danh trà
Trong không khí sôi động của Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026, những ngày cuối tháng 10, xã Tân Cương trở thành điểm hẹn văn hóa đặc biệt, nơi lịch sử, truyền thống và khát vọng phát triển của một vùng chè nổi tiếng được tái hiện qua chuỗi hoạt động giàu ý nghĩa. Lễ kỷ niệm 100 năm thành lập xã Tân Cương và chương trình “Tân Cương – Tinh hoa trà Việt” đã tạo nên điểm nhấn riêng trong hành trình quảng bá văn hóa trà Thái Nguyên.
Ngày 31/10, Đảng ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ xã Tân Cương tổ chức Lễ kỷ niệm 100 năm ngày thành lập xã (18/12/1926 - 18/12/2026). Tham dự buổi lễ có đồng chí Trịnh Xuân Trường, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy; các đồng chí nguyên lãnh đạo tỉnh, lãnh đạo UBND tỉnh, đại diện các sở, ban, ngành, địa phương cùng đông đảo đại biểu.
Một thế kỷ là chặng đường đủ dài để một vùng đất ghi dấu những đổi thay, từ đời sống sản xuất, sinh hoạt của người dân đến diện mạo kinh tế - xã hội. Với Tân Cương, hành trình ấy gắn liền với cây chè – loại cây trồng không chỉ đem lại sinh kế cho nhiều thế hệ mà còn tạo dựng danh tiếng cho địa phương, góp phần hình thành bản sắc văn hóa riêng của vùng đất được biết đến với danh xưng “Đệ nhất danh trà”.
Tại lễ kỷ niệm, chương trình nghệ thuật với chủ đề “Tân Cương - Hành trình xây dựng và phát triển” đã tái hiện những dấu ấn lịch sử, văn hóa và quá trình xây dựng quê hương qua các tiết mục ca, múa, nhạc đặc sắc. Đây không đơn thuần là hoạt động văn nghệ chào mừng, mà còn là dịp để các thế hệ người dân nhìn lại hành trình gây dựng vùng chè, trân trọng công sức của những người đã bền bỉ giữ nghề, phát triển sản xuất và truyền lại những tri thức quý báu cho thế hệ sau.
Phát biểu tại buổi lễ, đồng chí Trịnh Xuân Trường ghi nhận, biểu dương những kết quả mà Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Tân Cương đạt được trong suốt chặng đường xây dựng và phát triển. Định hướng trong thời gian tới, đồng chí nhấn mạnh mục tiêu xây dựng Tân Cương trở thành trung tâm kinh tế trà, du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng; nơi truyền thống được trân trọng, thiên nhiên được bảo vệ và người dân thực sự được thụ hưởng thành quả phát triển.
Đáng chú ý, lãnh đạo tỉnh đề nghị địa phương đưa kinh tế chè phát triển lên tầm cao mới, tương xứng với danh tiếng và tiềm năng; đồng thời phát triển du lịch có bản sắc, gắn kết với kinh tế chè và đời sống cộng đồng, chăm lo toàn diện đời sống Nhân dân, hướng tới xây dựng nông thôn mới hiện đại, bền vững. Đây cũng là định hướng có ý nghĩa quan trọng đối với một địa phương mà cây chè vừa là ngành sản xuất chủ lực, vừa là nền tảng tạo dựng thương hiệu và bản sắc văn hóa.
Nhân dịp này, Tỉnh ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Thái Nguyên đã tặng Cờ lưu niệm cho Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân các dân tộc xã Tân Cương, ghi nhận chặng đường 100 năm xây dựng, đổi mới và phát triển.
Từ hương trà truyền thống đến không gian quảng bá văn hóa và du lịch
Tiếp nối dấu mốc lịch sử ấy, sáng 1/11, tại Không gian Văn hóa trà Tân Cương, chương trình “Tân Cương – Tinh hoa trà Việt” được tổ chức trong khuôn khổ Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026. Sự kiện có sự tham dự của đồng chí Lường Đức Thắng, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Nội chính Tỉnh ủy; đồng chí Vũ Duy Hoàng, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, cùng đại diện các sở, ban, ngành, nghệ sĩ và sinh viên quốc tế.
Nếu lễ kỷ niệm 100 năm thành lập xã là dịp nhìn lại chặng đường lịch sử, thì chương trình “Tân Cương – Tinh hoa trà Việt” lại mở ra một không gian trải nghiệm, nơi những giá trị của nghề chè được giới thiệu bằng ngôn ngữ nghệ thuật và văn hóa. Các nội dung được xây dựng xuyên suốt từ “Mở hương Tân Cương”, “Dấu ấn 100 năm danh trà”, “Sắc trà Tân Cương”, “Hội tụ hương trà” đến “Theo dấu búp trà”, tạo nên hành trình khám phá từ lịch sử hình thành vùng chè đến nét tinh tế trong văn hóa thưởng trà.
Điểm nhấn của chương trình là nghi thức “Mở hương Tân Cương”. Qua từng thao tác pha trà được thực hiện một cách khéo léo, làn hương đặc trưng của trà được lan tỏa, tái hiện nét đẹp trong văn hóa tiếp khách và thưởng trà của người Việt. Ở đó, chén trà không chỉ là sản phẩm được làm ra từ cây chè, mà còn là cách người dân gửi gắm sự trân trọng, lòng hiếu khách và câu chuyện về vùng đất đã nuôi dưỡng nghề truyền thống qua nhiều thế hệ.
Không gian sự kiện thêm phần sinh động với màn trình diễn bộ sưu tập áo dài mang chủ đề “Sắc trà Tân Cương”, kết hợp giữa hình ảnh văn hóa trà truyền thống và nghệ thuật đương đại. Đại biểu, du khách được thưởng trà, tham quan các gian hàng sản phẩm OCOP, giao lưu với đại diện các hợp tác xã và lắng nghe những chia sẻ về hành trình gìn giữ, phát triển nghề chè. Sự tham gia của các vị khách quốc tế, trong đó có sinh viên và đại diện giới học thuật nước ngoài, cũng góp phần mở rộng không gian giao lưu, giới thiệu văn hóa trà Thái Nguyên đến công chúng quốc tế.
Đáng chú ý, sự kiện không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu sản phẩm mà còn tạo diễn đàn để những người trực tiếp làm nghề chia sẻ kinh nghiệm, tâm huyết và những giá trị làm nên danh tiếng của trà Tân Cương. Qua đó, người tham dự có cơ hội hiểu rõ hơn phía sau mỗi sản phẩm trà là quá trình chăm sóc, thu hái, chế biến đòi hỏi sự tỉ mỉ, kinh nghiệm và những tri thức được tích lũy qua nhiều thế hệ.
Những hoạt động này càng có ý nghĩa khi tri thức trồng và chế biến chè Thái Nguyên đã được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2023. Việc bảo tồn di sản vì thế không chỉ nằm ở lưu giữ kỹ thuật sản xuất hay tái hiện các nghi thức thưởng trà, mà còn phải được duy trì trong chính hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống của cộng đồng người làm chè.
Đưa thương hiệu trà Tân Cương tiến xa bằng giá trị thực
Một trong những điểm đáng chú ý của chuỗi hoạt động tại Tân Cương là sự kết nối giữa văn hóa trà với phát triển kinh tế và du lịch. Trong bối cảnh thị trường nông sản ngày càng coi trọng chất lượng, nguồn gốc và câu chuyện thương hiệu, việc quảng bá trà Tân Cương không thể chỉ dựa vào danh tiếng đã được gây dựng từ lâu, mà cần được nâng đỡ bằng chất lượng sản phẩm, quy trình sản xuất minh bạch và khả năng tạo ra những trải nghiệm khác biệt.
Thực tế tại địa phương cho thấy, nhiều hợp tác xã, cơ sở sản xuất chè đang từng bước đổi mới phương thức sản xuất, đầu tư thiết bị chế biến, nâng cao chất lượng nguyên liệu và phát triển sản phẩm theo tiêu chuẩn. Tại chương trình, Hợp tác xã chè Hảo Đạt được giới thiệu như một mô hình tiêu biểu với gần 70 ha chè VietGAP và định hướng hữu cơ, nhà xưởng hơn 2.000 m², dây chuyền tự động hóa khoảng 70% cùng nhiều sản phẩm OCOP đạt từ 3 đến 5 sao.
Ông Đồng Đức Phương, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Cương, khẳng định cây chè vừa là cây trồng chủ lực mang lại thu nhập, vừa là tài sản văn hóa quý giá. Xã định hướng tiếp tục bảo tồn cảnh quan, nâng cao chất lượng sản phẩm, gắn kết sản xuất nông nghiệp với du lịch trải nghiệm, qua đó khơi dậy niềm tự hào cộng đồng và đưa bản sắc văn hóa vùng đất trăm năm đến gần hơn với bạn bè trong nước, quốc tế.
Định hướng này mở ra dư địa phát triển cho các mô hình du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái gắn với vùng chè. Thay vì chỉ tham quan và mua sản phẩm, du khách có thể tham gia hành trình trải nghiệm từ đồi chè, tìm hiểu cách chăm sóc, thu hái, sao chế đến thưởng thức trà cùng nghệ nhân. Những trải nghiệm ấy nếu được tổ chức bài bản sẽ góp phần kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng chi tiêu và tạo thêm nguồn thu cho người dân, hợp tác xã, cơ sở kinh doanh dịch vụ tại địa phương.
Nhìn rộng hơn, Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026 là cơ hội để vùng chè Tân Cương tiếp cận những đối tượng khách hàng và đối tác mới, đồng thời giới thiệu hình ảnh một vùng sản xuất nông nghiệp đang chuyển mình theo hướng kết hợp giữa truyền thống và hiện đại. Khi thương hiệu được nâng đỡ bằng chất lượng, văn hóa được chuyển hóa thành sản phẩm du lịch và người dân được đặt ở vị trí trung tâm, cây chè sẽ có thêm không gian phát triển, vượt ra khỏi khuôn khổ của một ngành sản xuất nông nghiệp đơn thuần.
