Bất chấp thời điểm đầu năm rơi vào giai đoạn nghịch mùa với nguồn cung hạn chế, xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam vẫn ghi nhận mức tăng trưởng đột biến. Theo số liệu sơ bộ từ Cục Hải quan Việt Nam, trong tháng 1, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này đạt hơn 117 triệu USD, tăng tới 275% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này cho thấy sức hút mạnh mẽ của sầu riêng Việt Nam trên thị trường quốc tế, đặc biệt là tại Trung Quốc - thị trường tiêu thụ lớn nhất.
Trung Quốc tiếp tục giữ vai trò chủ lực trong cơ cấu xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam. Chỉ riêng tháng 1, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đạt 108,9 triệu USD, chiếm gần 93% tổng giá trị xuất khẩu. Mặc dù con số này giảm khoảng 45% so với tháng trước do yếu tố mùa vụ, nhưng nếu so với cùng kỳ năm ngoái, mức tăng trưởng lại lên tới gần 505%. Điều này phản ánh nhu cầu tiêu thụ ổn định và ngày càng tăng đối với sầu riêng Việt Nam tại thị trường đông dân nhất thế giới.
Không chỉ phụ thuộc vào một thị trường, sầu riêng Việt Nam cũng đang mở rộng sự hiện diện tại nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ khác. Xuất khẩu sang Mỹ đạt khoảng 3,55 triệu USD, tăng 529% so với cùng kỳ năm trước. Thị trường Hàn Quốc ghi nhận mức tăng gần 498%, trong khi Hong Kong tăng 340% và Malaysia tăng 358%. Một số thị trường quy mô nhỏ hơn như Đài Loan (Trung Quốc) cũng chứng kiến sự gia tăng mạnh nhờ nền so sánh thấp của năm trước.
Theo ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng của ngành rau quả trong hai tháng đầu năm chủ yếu đến từ sự khởi sắc của xuất khẩu sầu riêng. Ông cho rằng sau thời gian thích nghi, nông dân và doanh nghiệp Việt Nam đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm trong việc đáp ứng các yêu cầu khắt khe từ thị trường Trung Quốc, đặc biệt liên quan đến kiểm soát dư lượng chất vàng O và kim loại nặng Cadimi. Bên cạnh đó, quy trình kiểm định giữa cơ quan chức năng hai nước ngày càng chặt chẽ và thông suốt hơn, giúp hoạt động thông quan thuận lợi.
Cùng với đó, số lượng mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói được cấp phép xuất khẩu sang Trung Quốc đã tăng gấp đôi so với năm trước. Việc mở rộng các vùng sản xuất đạt chuẩn giúp đảm bảo nguồn cung ổn định và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của ngành hàng này trong thời gian tới.
Ở trong nước, giá sầu riêng nghịch vụ hiện vẫn duy trì ở mức cao do sản lượng hạn chế. Tại nhiều tỉnh miền Tây và Đông Nam Bộ, sầu riêng Ri6 loại A đang được thu mua với giá khoảng 100.000 - 150.000 đồng mỗi kg, trong khi giống sầu riêng Thái Lan dao động từ 160.000 - 170.000 đồng mỗi kg. Một số khu vực còn ghi nhận giá Ri6 khoảng 105.000 - 110.000 đồng/kg. Việc mất mùa cục bộ ở một số địa phương khiến nguồn cung trái vụ càng trở nên khan hiếm, từ đó đẩy giá lên cao.
Theo các chuyên gia trong ngành, lợi thế lớn của sầu riêng Việt Nam trong giai đoạn hiện nay là gần như không có nhiều đối thủ cạnh tranh trực tiếp ở phân khúc nghịch vụ. Thị trường quốc tế chỉ bắt đầu có thêm nguồn cung đáng kể khi vụ thu hoạch sầu riêng của Thái Lan khởi động từ cuối tháng 5. Vì vậy, trong những tháng tới, mặt bằng giá được dự báo vẫn duy trì ở mức cao, ít nhất đến cuối tháng 4.
Sự tăng trưởng của ngành sầu riêng cũng thu hút sự tham gia của nhiều doanh nghiệp lớn. Trong số đó, Công ty cổ phần Hoàng Anh Gia Lai (HAGL) của ông Đoàn Nguyên Đức đang sở hữu khoảng 2.000 ha sầu riêng tại Việt Nam và Lào. Bắt đầu phát triển loại cây này từ năm 2018, đến năm 2024 doanh nghiệp đã có vụ thu hoạch đầu tiên với sản lượng khoảng 2.000 tấn, giá bán trung bình khoảng 100.000 đồng/kg, mang lại doanh thu xấp xỉ 200 tỷ đồng, chủ yếu từ xuất khẩu sang Trung Quốc.
Bên cạnh đó, Công ty cổ phần Đầu tư Cao su Đắk Lắk cũng đang mở rộng đầu tư vào lĩnh vực này thông qua dự án nông nghiệp công nghệ cao. Doanh nghiệp đã thành lập Công ty TNHH Nông nghiệp Công nghệ cao DRI, hợp tác với đối tác tại Bình Dương để phát triển vùng trồng sầu riêng. Đến năm 2024, đơn vị này đã tổ chức thu hoạch lứa sầu riêng đầu tiên với diện tích 69,09 ha, sản lượng khoảng 400 tấn.
Một bước ngoặt quan trọng của ngành sầu riêng Việt Nam diễn ra vào tháng 8/2024 khi Trung Quốc chính thức cho phép nhập khẩu sầu riêng đông lạnh từ Việt Nam theo nghị định thư đã ký kết. Cơ hội này ngay lập tức được nhiều doanh nghiệp nắm bắt. Chẳng hạn, Công ty cổ phần BIG Invest Group đã thành lập hai công ty con chuyên kinh doanh nông sản, đồng thời tăng cường hợp tác với các đối tác xuất khẩu lớn nhằm mở rộng hoạt động thu mua và xuất khẩu sầu riêng.
Theo đại diện doanh nghiệp, nhu cầu từ thị trường Trung Quốc hiện vẫn rất lớn, với đơn hàng được đặt liên tục. Nhờ hợp tác trực tiếp với các nhà vườn và thương lái tại khu vực miền Tây và Đông Nam Bộ, nguồn cung sầu riêng phục vụ xuất khẩu đang dần được mở rộng, hứa hẹn tiếp tục thúc đẩy tăng trưởng của ngành hàng này trong thời gian tới.
