Số hóa mạng lưới, SAWACO hướng đến quản lý cấp nước thông minh

Số hóa hệ thống, nâng cao năng lực điều hành

Đối với hệ thống cấp nước đô thị, bảo đảm nguồn cung ổn định không chỉ phụ thuộc vào năng lực sản xuất mà còn đòi hỏi khả năng kiểm soát dòng chảy, áp lực và tình trạng vận hành trên toàn mạng lưới. Trước yêu cầu đó, Tổng công ty Cấp nước Sài Gòn (SAWACO) đang từng bước đẩy mạnh chuyển đổi số, đưa công nghệ vào nhiều khâu, từ nhà máy sản xuất, hệ thống đường ống đến hoạt động phục vụ khách hàng.

Thay vì chủ yếu xử lý khi phát sinh sự cố hoặc nhận được phản ánh, các giải pháp số giúp đơn vị tăng khả năng giám sát, nhận diện sớm những dấu hiệu bất thường và chủ động hơn trong điều phối hoạt động cấp nước.

Một trong những đầu mối quan trọng trong quá trình này là Trung tâm Vận hành hệ thống cấp nước (SWOC). Đây là nơi tập trung giám sát và điều phối hoạt động của toàn hệ thống, ứng dụng hạ tầng và công nghệ mới để theo dõi các diễn biến bất thường, vận hành mô hình thủy lực, phân tích nhu cầu sử dụng và xây dựng phương án điều phối sản lượng nước hòa mạng từ các nhà máy.

Thông qua dữ liệu vận hành, SAWACO có thêm cơ sở để điều chỉnh lượng nước đưa vào mạng lưới phù hợp với nhu cầu thực tế, nhất là trong các dịp lễ, Tết hoặc khi xảy ra sự cố. Qua đó, năng lực điều hành được nâng cao, góp phần bảo đảm hoạt động cấp nước ổn định và liên tục.

Trong năm 2026, dự án nâng cấp SWOC giai đoạn 2 đã hoàn tất công tác khảo sát và chuyển sang bước xây dựng thiết kế, tiêu chuẩn kỹ thuật. Dự án hướng đến tăng cường khả năng giám sát theo thời gian thực, khai thác dữ liệu và hỗ trợ điều hành từ xa. Cùng với đó, SAWACO đã nghiệm thu gói thầu xây dựng kho dữ liệu và khai thác dữ liệu AI thuộc dự án nâng cấp trung tâm, tạo nền tảng cho các ứng dụng quản lý kỹ thuật chuyên sâu trong thời gian tới.

Ở cấp độ mạng lưới, hệ thống thông tin địa lý SAWAGIS và nền tảng WebGIS dùng chung đang hỗ trợ cán bộ kỹ thuật tra cứu thông tin tài sản, theo dõi khu vực áp lực và các công trình phát triển mạng lưới. Theo số liệu của SAWACO, tính đến tháng 9/2026, nền tảng WebGIS ghi nhận hơn 4.500 lượt truy cập thực tế.

Dữ liệu địa lý hiện được tích hợp vào mô hình thủy lực WaterGems, trong khi phương án kết nối thêm dữ liệu thời gian thực từ hệ thống SCADA đang được nghiên cứu. Sự kết hợp giữa các nền tảng này giúp rút ngắn thời gian tìm kiếm thông tin, hỗ trợ phân tích tình trạng mạng lưới và nâng cao khả năng xử lý khi phát sinh bất thường.

Bên cạnh đó, SAWACO đang thí điểm mô hình khu vực quản lý mạng lưới phân phối (DMA) thông minh tại một số đơn vị như Trung An, Tân Hòa, Chợ Lớn, Bến Thành và Cần Giờ. Các giải pháp được thử nghiệm gồm đồng hồ đọc số từ xa, van điều tiết áp lực, van đóng mở từ xa cùng phần mềm phân tích dữ liệu và trí tuệ nhân tạo.

Thông qua việc theo dõi lượng nước tiêu thụ, áp lực đường ống và phân tích dữ liệu vận hành, các công cụ này hỗ trợ tính toán tỷ lệ thất thoát, đồng thời cảnh báo sớm nguy cơ rò rỉ. Đối với một hệ thống cấp nước có mạng lưới rộng lớn, khả năng phát hiện bất thường kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế thất thoát nước sạch và nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng.

Giảm thất thoát, nâng chất lượng phục vụ khách hàng

Một trong những kết quả cụ thể trong quá trình ứng dụng công nghệ của SAWACO là đã lắp đặt hơn 55.000 đồng hồ nước có chức năng đọc số từ xa. Công nghệ này không chỉ hỗ trợ thay đổi phương thức ghi nhận chỉ số tiêu thụ mà còn tạo điều kiện thu thập dữ liệu thường xuyên, phục vụ công tác kiểm soát lượng nước sử dụng và phân tích hoạt động của mạng lưới.

Để khai thác hiệu quả hệ thống, Tổng công ty đã ban hành quy trình quản lý dữ liệu chỉ số nước từ xa, đồng thời xây dựng quy định về thu hồi, tân trang và kiểm định nhằm tái sử dụng đồng hồ nước. Trước mắt, SAWACO ưu tiên triển khai tập trung tại những khu vực đã lắp đặt thí điểm, đồng thời đẩy mạnh khai thác dữ liệu thu thập được. Trong dài hạn, phạm vi ứng dụng sẽ từng bước mở rộng trên cơ sở khả năng tài chính và điều kiện hạ tầng của mạng lưới.

Không chỉ tác động đến hoạt động kỹ thuật, chuyển đổi số còn góp phần thay đổi phương thức cung cấp dịch vụ và tương tác với khách hàng. Ứng dụng SAWACO CSKH hiện hỗ trợ người dân thực hiện nhiều giao dịch như đăng ký gắn mới đồng hồ nước, điều chỉnh định mức, báo chỉ số, tra cứu hóa đơn, thanh toán và theo dõi phản ánh.

Cùng với ứng dụng chăm sóc khách hàng, Tổng đài thống nhất đầu số 1900 999 997 đang tiếp nhận bình quân 672 cuộc gọi mỗi ngày, liên quan đến tư vấn dịch vụ, yêu cầu sửa chữa và phản ánh của khách hàng. Hệ thống thanh toán lõi Core Billing cũng đã được đưa vào vận hành, tạo nền tảng quản lý dữ liệu khách hàng tập trung và kết nối các kênh phục vụ.

Những giải pháp này góp phần đơn giản hóa quy trình giao dịch, tăng khả năng tiếp nhận và xử lý yêu cầu, đồng thời tạo thuận lợi cho người dân trong quá trình sử dụng dịch vụ cấp nước.

Theo khảo sát của Phòng Kinh doanh Dịch vụ khách hàng đến tháng 8/2026, mức độ hài lòng chung của khách hàng đạt 94,3%. Đây là một trong những chỉ số phản ánh kết quả nỗ lực cải thiện chất lượng phục vụ song hành với quá trình ứng dụng công nghệ tại SAWACO.

Trong thời gian tới, bên cạnh nâng cao năng lực điều hành và chất lượng dịch vụ, SAWACO tiếp tục thử nghiệm các mô hình số nhằm theo dõi dòng chảy, nhận diện sớm nguy cơ rò rỉ và sử dụng hiệu quả hơn lượng nước sạch đã qua xử lý.