Thực hiện Nghị định số 29/2026/NĐ-CP ngày 19/1/2026 của Chính phủ về sàn giao dịch carbon trong nước và chỉ đạo của Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã chỉ đạo Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX), Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) và Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan để hoàn thiện các điều kiện cần thiết trước khi đưa thị trường vào vận hành.
Theo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, đến thời điểm hiện tại, các nội dung chuẩn bị về khuôn khổ pháp lý, quy chế nghiệp vụ, hàng hóa giao dịch, hạ tầng công nghệ thông tin cũng như cơ chế thanh toán đã cơ bản hoàn tất, đáp ứng đầy đủ yêu cầu để thị trường vận hành theo đúng lộ trình được Chính phủ phê duyệt.
Cụ thể, trên cơ sở quy định tại Nghị định số 29/2026/NĐ-CP, VNX, HNX và VSDC đã xây dựng, ban hành đầy đủ các quy chế nghiệp vụ phục vụ hoạt động của sàn giao dịch carbon. Hệ thống văn bản hướng dẫn và quy trình vận hành đã được hoàn thiện, tạo nền tảng pháp lý và kỹ thuật cho việc tổ chức giao dịch, lưu ký và thanh toán các loại hàng hóa carbon trên thị trường.
Trước đó, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 263/QĐ-TTg ngày 9/2/2026 phê duyệt tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính thí điểm giai đoạn 2025-2026. Trên cơ sở quyết định này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã thực hiện phân bổ thí điểm hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho 110 cơ sở thuộc các lĩnh vực phát thải lớn, tạo nguồn cung ban đầu cho thị trường.
Đồng thời, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đã ban hành Thông tư số 11/2026/TT-BNNMT ngày 13/2/2026 quy định về quản lý, vận hành Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon. Hệ thống này đóng vai trò là nền tảng quản lý toàn bộ tài sản carbon, ghi nhận quyền sở hữu, biến động và phục vụ hoạt động giao dịch trên sàn.
Để bảo đảm việc vận hành diễn ra thông suốt, Cục Biến đổi khí hậu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng VNX, HNX và VSDC đã ký biên bản phối hợp nhằm thống nhất cơ chế trao đổi dữ liệu, đối soát thông tin và quy trình xử lý sự cố giữa các hệ thống.
Đến nay, hệ thống giao dịch tại HNX, hệ thống lưu ký và thanh toán tại VSDC cùng Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon đã được kết nối đồng bộ. Trong tháng 5 và tháng 6/2026, các đơn vị đã tổ chức nhiều đợt kiểm thử nội bộ và kiểm thử trên phạm vi toàn thị trường với sự tham gia của các thành viên liên quan.
Kết quả kiểm thử cho thấy việc kết nối giữa các hệ thống diễn ra ổn định; các quy trình nghiệp vụ, cơ chế trao đổi dữ liệu và thanh toán đều đáp ứng yêu cầu vận hành thực tế, sẵn sàng cho giai đoạn đưa thị trường vào hoạt động chính thức.
Song song với việc hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng đã hoàn tất việc lựa chọn ngân hàng thanh toán phục vụ hoạt động của sàn giao dịch carbon theo quy định tại Nghị định số 29/2026/NĐ-CP. Ngân hàng được lựa chọn đáp ứng đầy đủ các tiêu chí về năng lực tài chính, công nghệ và nghiệp vụ, bảo đảm an toàn cho các giao dịch trên thị trường.
Bên cạnh đó, các đơn vị thuộc Bộ Tài chính đã phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức nhiều hội nghị, hội thảo và chương trình tập huấn nhằm phổ biến quy định pháp luật, hướng dẫn quy trình nghiệp vụ và cơ chế vận hành thị trường cho doanh nghiệp, tổ chức và các thành viên tham gia. Hoạt động này góp phần nâng cao nhận thức, đồng thời giúp các chủ thể chuẩn bị đầy đủ về nhân lực, quy trình và hệ thống trước khi tham gia giao dịch.
Việc chính thức đưa sàn giao dịch carbon trong nước vào vận hành được đánh giá là bước ngoặt trong quá trình hình thành thị trường carbon tại Việt Nam. Không chỉ tạo thêm một công cụ thị trường nhằm phân bổ hiệu quả hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon, sàn giao dịch còn góp phần khuyến khích doanh nghiệp đầu tư công nghệ sạch, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và giảm chi phí tuân thủ các quy định về phát thải.
Bộ Tài chính sẽ phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức Lễ khai trương sàn giao dịch carbon trong nước vào ngày 29/6/2026.
