Bước ngoặt từ PCI 2.0 và sự xuất hiện của "thước đo" BPI
Sau 21 năm liên tục triển khai, Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam năm 2025 đánh dấu một cột mốc quan trọng sau 21 năm triển khai với việc nâng cấp lên phiên bản PCI 2.0. Điểm mới đột phá năm nay là sự ra mắt của Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI), một công cụ bổ trợ nhằm định lượng kết quả thực tiễn của doanh nghiệp sau những nỗ lực cải cách của chính quyền.
Báo cáo được xây dựng từ khảo sát thực chứng quy mô lớn với sự tham gia của 3.546 doanh nghiệp tư nhân trong nước, 586 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và 1.001 hộ kinh doanh trên toàn bộ 34 tỉnh, thành phố.
Theo báo cáo, đến hết năm 2025, cả nước có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, tăng 6,6% so với năm 2024. Cùng với khoảng 6,1 triệu hộ kinh doanh, khu vực tư nhân hiện tạo việc làm cho khoảng 26 triệu lao động, tương đương 50,2% tổng số việc làm của cả nước.
Năm 2025, số doanh nghiệp gia nhập thị trường đạt mức kỷ lục 297.500 doanh nghiệp, tăng 27,4% so với năm trước. Có tới 85,7% doanh nghiệp cho biết đang duy trì hoặc mở rộng quy mô hoạt động, phản ánh tâm thế thận trọng nhưng tích cực của cộng đồng doanh nghiệp sau giai đoạn khó khăn 2023, 2024.
Bên cạnh những tín hiệu tích cực, Báo cáo cũng thẳng thắn chỉ ra bốn điểm nghẽn lớn của khu vực tư nhân hiện nay. Đó là 60,2% doanh nghiệp gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng, tăng mạnh so với mức 45,3% năm 2024 và 41% năm 2022. 75,5% doanh nghiệp khẳng định không thể vay vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm.
Chỉ 6 đến 8% doanh nghiệp có thể thường xuyên dự đoán các thay đổi chính sách; 51,9% phải dựa vào mạng xã hội để nắm bắt dự thảo văn bản. 26% doanh nghiệp phản ánh phát sinh chi phí không chính thức khi xin giấy phép kinh doanh, cao gấp gần 3 lần mức trung bình khu vực (9,5%).
Đáng chú ý, năng lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn khoảng cách lớn so với khu vực. Đối với khu vực hộ kinh doanh, 81,5% hộ ghi nhận doanh thu sụt giảm trong năm qua, đặt ra yêu cầu cấp thiết về một lộ trình chuyển đổi bền vững.
Tại hội nghị, VCCI đã công bố Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh năm 2025 (PCI 2025) phiên bản 2.0 được cấu trúc lại gồm 9 chỉ số thành phần, gồm: Gia nhập thị trường; Tiếp cận nguồn lực; Tính minh bạch; Chi phí tuân thủ thủ tục hành chính; Chi phí không chính thức; Cạnh tranh bình đẳng; Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp; Thiết chế pháp lý và Chính quyền kiến tạo. Đặc biệt, năm nay, VCCI chủ động chuyển từ công bố bảng xếp hạng cụ thể sang công bố 6 nhóm chất lượng điều hành do điều kiện khác biệt giữa các tỉnh, thành phố sau sáp nhập và tương đồng với thông lệ quốc tế.
Trong bối cảnh VCCI chuyển dịch từ việc xếp hạng đơn thuần sang công bố 6 nhóm chất lượng điều hành, Quảng Ninh đã xuất sắc ghi tên mình vào Top 5 địa phương thuộc nhóm chất lượng điều hành "Tốt" (mức cao nhất).
Đứng đầu về hiệu quả kinh doanh thực tế (BPI)
Theo phân tích từ VCCI, kết quả PCI 2.0 của Quảng Ninh dựa trên nền tảng vững chắc của các chỉ số thành phần. Đứng thứ 3 toàn quốc về chỉ số Cạnh tranh bình đẳng; Thứ 4 toàn quốc về chỉ số Chính quyền kiến tạo và duy trì điểm số cao ở các mảng Thiết chế pháp lý và Tiếp cận nguồn lực.
Điều này chứng minh Quảng Ninh không chỉ là nơi có môi trường kinh doanh thuận lợi mà còn là địa phương duy nhất duy trì được sự cân bằng giữa chất lượng thị trường và năng lực điều hành chủ động, tạo dựng niềm tin thể chế vững chắc cho cộng đồng doanh nghiệp.
Tại bảng xếp hạng thí điểm Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI), Quảng Ninh đứng thứ 3 toàn quốc (5,33 điểm), sau TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội. Tuy nhiên, đi sâu vào các chỉ tiêu thành phần, Quảng Ninh sở hữu những con số "biết nói" phản ánh sức khỏe thực sự của doanh nghiệp:
Tỷ lệ doanh nghiệp báo lãi đạt 72,1% cao nhất trong nhóm 5 địa phương dẫn đầu BPI.
Liên kết chuỗi cung ứng đạt 68,2% (Tỷ lệ doanh nghiệp có kết nối đầu vào/đầu ra với đối tác trong nước cao nhất trong số 34 tỉnh, thành phố được khảo sát).
Phát biểu tại buổi lễ, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh Bùi Văn Khắng khẳng định: “Việc tỉnh được vinh danh trong nhóm dẫn đầu cả nước ở cả 2 chỉ số PCI và BPI năm 2025 là sự ghi nhận những nỗ lực cải cách, đổi mới bền bỉ của tỉnh; đồng thời thể hiện niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư đối với môi trường đầu tư kinh doanh của Quảng Ninh. Đây cũng là động lực để tỉnh tiếp tục vững bước trên hành trình phát triển trong giai đoạn mới.”
"Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các địa phương ngày càng dựa trên chất lượng thể chế, năng lực quản trị và đổi mới sáng tạo, Quảng Ninh xác định PCI không chỉ là một bảng xếp hạng mà là thước đo năng lực điều hành, mức độ hiện đại của nền hành chính và khả năng kiến tạo môi trường đầu tư minh bạch, thuận lợi, an toàn, có sức cạnh tranh quốc tế”, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh Bùi Văn Khắng nhấn mạnh.
Theo định hướng phát triển mới, Quảng Ninh đang được xây dựng trở thành cực tăng trưởng năng động của phía Bắc, trung tâm phát triển hiện đại gắn với kinh tế biển, logistics, du lịch chất lượng cao, công nghiệp công nghệ cao, kinh tế số và đổi mới sáng tạo. Tỉnh xác định kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của tăng trưởng; khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nền tảng phát triển chủ đạo; cải cách thể chế và chất lượng điều hành là lợi thế cạnh tranh chiến lược.
Hướng tới giai đoạn 2026-2030, Quảng Ninh đặt mục tiêu duy trì tăng trưởng hai con số, chuyển mạnh từ tư duy "quản lý" sang "phục vụ". Tỉnh cam kết tiếp tục lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo cao nhất, quyết tâm xây dựng một chính quyền kiến tạo, minh bạch và đáng tin cậy trong kỷ nguyên phát triển mới.
