Làng quất xứ Thanh: Cả năm chăm cây, chờ một mùa Tết

Để có những chậu quất sai quả, dáng đẹp, chín đúng dịp Tết, người trồng ở xã Hợp Tiến, tỉnh Thanh Hóa phải trải qua nhiều công đoạn chăm sóc công phu. Từ kéo cành, tạo tán đến hái hoa, tỉa quả, mỗi khâu đều ảnh hưởng đến chất lượng và giá trị của cây khi xuất bán.
lang-quat-xu-thanh-1-1795008285.JPG
Chị Lê Thị Trang (thôn Cao Ngọc, xã Hợp Tiến) tỉa bớt hoa, quả để cây giữ dáng cân đối.

Cả năm chăm cây, chờ mùa Tết

Giữa vườn quất ở thôn Long Hưng, ông Nguyễn Đức Tiềm đang cúi người vun đất quanh từng gốc cây. Công việc tưởng chừng đơn giản nhưng với người trồng quất, đây là một trong những khâu chăm sóc cần thiết để cây phát triển ổn định trước khi bước vào giai đoạn cuối vụ. Vừa làm, ông vừa trò chuyện về nghề đã gắn bó với gia đình hơn 10 năm qua. Theo ông, trồng quất vất vả, phải bỏ nhiều công chăm sóc nhưng hiệu quả kinh tế tốt hơn đáng kể so với những loại cây trồng khác.

“Gia đình tôi làm quất được hơn 10 năm rồi. Nghề này tuy vất vả nhưng thu nhập cao hơn rất nhiều so với các loại cây trồng khác”, ông Tiềm chia sẻ.

Ở Hợp Tiến, để có một cây quất bán đúng dịp Tết, người trồng không thể đợi đến khi quả bắt đầu chuyển vàng mới chăm sóc. Công việc được tính toán từ lúc cây mới xuống giống, với các khâu kéo cành, tạo tán, điều chỉnh hoa và tuyển quả nối tiếp nhau trong nhiều tháng. Cây phải có bộ tán cân đối, cành phân bố đều, quả đủ độ sai và chín đúng thời điểm. Chỉ cần một khâu không đạt, dáng cây và giá trị thương phẩm đều có thể bị ảnh hưởng.

lang-quat-xu-thanh-2-1795008349.JPG
Vườn quất hơn 500 gốc của gia đình chị Trang được chăm sóc công phu suốt nhiều tháng

Tại thôn Cao Ngọc, chị Lê Thị Trang (SN 1988) hiện có hơn 500 gốc quất, phần lớn đã được 3 năm tuổi. Chị cho biết, ngay từ khi đưa cây về trồng, người làm nghề đã phải kéo cành để định hình tán, thường xuyên kiểm tra và hái bỏ những đợt hoa không phù hợp. Khoảng tháng 5–6 âm lịch, cây được chỉnh tán thêm một lượt rồi mới để hoa ra bói. Khi cây đậu quả, người trồng tiếp tục tỉa bớt để điều chỉnh mật độ, giúp cây giữ dáng và quả phát triển đồng đều, phục vụ thị trường Tết.

“Quất từ lúc mới trồng đã phải kéo cành làm tán, tạo thế và hái hoa liên tục. Đến khoảng tháng 5, tháng 6 âm lịch thì làm lại tán một lượt rồi mới để hoa ra bói. Sau khi đậu quả lại tiếp tục tỉa quả để kịp bán đúng đợt Tết”, chị Trang nói.

Với hơn 500 gốc quất, khối lượng công việc trong vườn không nhỏ. Người trồng phải theo dõi từng giai đoạn sinh trưởng, từ việc giữ bộ lá, chăm cành đến điều chỉnh lượng quả trên cây. Quất cảnh bán dịp Tết có yêu cầu riêng, không đơn thuần là cây càng nhiều quả càng có giá. Tán phải hài hòa, quả phân bố hợp lý, màu sắc đẹp và giữ được độ tươi khi đưa đến tay khách hàng. Bởi vậy, nhiều công đoạn phải làm đi làm lại, đòi hỏi sự kiên trì và kinh nghiệm của người chăm cây.

lang-quat-xu-thanh-4-1795008384.JPG
Người trồng tỉ mỉ tuyển chọn từng chùm quả để đảm bảo độ đồng đều khi xuất bán.

Nghề trồng quất đã tạo thành vùng sản xuất tập trung tại Hợp Tiến. Riêng thôn Long Hưng có khoảng 57 ha trồng quất; toàn xã có khoảng 180 ha trồng quất và đào phục vụ thị trường Tết. Qua nhiều năm, cây quất dần trở thành một trong những nguồn thu quan trọng của các hộ dân, thay thế hoặc bổ sung cho những loại cây trồng truyền thống có giá trị kinh tế thấp hơn.

Tạo dáng theo thị hiếu, khách tìm đến tận vườn

Cùng với kỹ thuật chăm sóc, dáng thế là yếu tố được các nhà vườn đặc biệt quan tâm. Người mua quất ngày Tết có nhiều lựa chọn, từ những cây tán tròn truyền thống đến các dáng được tạo hình cầu kỳ. Mỗi kiểu cây phù hợp với một không gian trưng bày và sở thích khác nhau, vì vậy người trồng phải tính toán ngay từ sớm, không thể đợi đến sát ngày bán mới chỉnh sửa.

lang-quat-xu-thanh-6-1795008443.JPG
Ông Nguyễn Đức Tiềm (thôn Long Hưng) vun đất quanh gốc giúp cây phát triển ổn định cuối vụ.

Gia đình ông Trần Xuân Sáng, ở thôn Long Hưng, hiện có khoảng 800 gốc quất. Theo ông, thị hiếu của khách chơi cây thay đổi theo từng năm. Có thời điểm khách chuộng những dáng truyền thống, nhưng cũng có năm các thế cây cầu kỳ như long phượng được quan tâm nhiều hơn. Người làm nghề vì thế phải thường xuyên quan sát, nắm bắt nhu cầu để lựa chọn cách tạo hình phù hợp.

“Tùy từng năm mà khách lại ưa chuộng các dáng thế khác nhau như thế long phượng… Người trồng phải nắm bắt thị hiếu để tạo thế cho phù hợp”, ông Sáng chia sẻ.

Việc tạo dáng không chỉ phụ thuộc vào sở thích của người trồng mà còn phải căn cứ vào đặc điểm từng cây. Cành nào giữ lại, cành nào cần uốn, tán cây mở rộng hay thu gọn đều phải được tính toán trong quá trình chăm sóc. Với những cây có thế đẹp, quá trình tạo hình thường kéo dài, đòi hỏi người làm nghề có kinh nghiệm và sự khéo léo.

lang-quat-xu-thanh-5-1795008443.JPG
Vùng trồng quất tập trung hàng trăm héc-ta tại xã Hợp Tiến (tỉnh Thanh Hóa).

Thị trường quất Tết tại Hợp Tiến cũng đã bắt đầu có những chuyển động. Ông Hoàng Ngọc Giang, 53 tuổi, ở xã Hợp Tiến, cho biết thương lái và những người chơi cây đã tìm đến tận vườn xem, lựa chọn và đặt cọc trước. Việc khách chủ động tìm đến nhà vườn từ sớm giúp người trồng có thêm cơ sở tính toán kế hoạch tiêu thụ, dù cây vẫn cần được chăm sóc cẩn thận cho đến ngày xuất bán.

“Hiện các thương lái và những người chơi cây đã tìm đến tận vườn đặt cọc rồi”, ông Giang cho biết.

Theo số liệu khảo sát tại vùng trồng quất Hợp Tiến giữa tháng 11/2026, giá bán buôn tham khảo đối với quất một năm tuổi khoảng 700.000 đồng/cây, quất ba năm tuổi dao động từ 1,5–1,9 triệu đồng/cây. Mức giá cụ thể còn tùy thuộc vào kích thước, dáng thế, độ sai quả và chất lượng của từng cây. Đây cũng là lý do các nhà vườn chú trọng đầu tư thời gian, công sức để nâng giá trị sản phẩm thay vì chỉ tập trung tăng số lượng cây.

lang-quat-xu-thanh-7-1795008443.JPG
Ông Hoàng Ngọc Giang (53 tuổi, thôn Long Hưng) kiểm tra vườn quất sau khi khách đến đặt cọc sớm.

Dù có đầu ra và giá trị kinh tế khá hơn nhiều loại cây trồng khác, nghề quất vẫn đòi hỏi vốn đầu tư và công chăm sóc lớn. Chi phí giống, phân bón, vật tư và nhân công đều được tính vào mỗi vụ sản xuất. Trong khi đó, diễn biến thời tiết có thể tác động trực tiếp đến quá trình ra hoa, đậu quả và chất lượng cây, khiến người trồng phải thường xuyên điều chỉnh kỹ thuật chăm sóc.

Tại các nhà vườn ở Hợp Tiến, công việc vẫn tiếp tục từ vun gốc, chỉnh tán đến kiểm tra từng chùm quả. Khách đã bắt đầu tìm đến lựa chọn, đặt cọc, nhưng người trồng chưa thể ngơi tay. Những gốc quất còn ở lại trong vườn vẫn cần được chăm chút từng ngày, cho đến khi đủ dáng, đủ quả và sẵn sàng theo xe hàng đi phục vụ thị trường Tết.

Đăng ký đặt báo