Tận dụng lợi thế để phát triển nghề trồng nấm
Tỉnh Đắk Lắk có điều kiện khí hậu tương đối phù hợp để trồng nhiều loại nấm như nấm bào ngư, nấm rơm, nấm mèo, nấm linh chi… Nhiệt độ và độ ẩm ổn định là yếu tố thuận lợi giúp nấm sinh trưởng và phát triển tốt. Đặc biệt, địa phương có nguồn phụ phẩm nông nghiệp dồi dào như rơm rạ, mùn cưa, lõi ngô, vỏ cà phê – đây là những nguyên liệu chính để sản xuất phôi nấm. Việc tận dụng các phụ phẩm này không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà còn góp phần bảo vệ môi trường, hạn chế tình trạng đốt rơm rạ sau thu hoạch.
Những năm gần đây, nhiều hộ dân tại các xã như Krông Ana, Cư M’gar, Krông Pắc đã phát triển mô hình trồng nấm và mang lại hiệu quả kinh tế ổn định. Trung bình, mỗi vụ nấm kéo dài khoảng 3–4 tháng, sau khi trừ chi phí, người trồng nấm có thể thu lãi khá cao so với nhiều loại cây trồng khác. Nghề trồng nấm cũng tạo việc làm thường xuyên cho lao động nông thôn, đặc biệt phù hợp với phụ nữ và người lớn tuổi vì công việc không quá nặng nhọc.
Bên cạnh các hộ trồng nhỏ lẻ, một số hợp tác xã và doanh nghiệp đã đầu tư trồng nấm theo hướng quy mô lớn, ứng dụng hệ thống nhà trồng nấm khép kín, tưới phun sương tự động, kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm. Nhờ đó, năng suất và chất lượng nấm được nâng lên, sản phẩm đảm bảo an toàn thực phẩm và có thể đưa vào các siêu thị, cửa hàng nông sản sạch.
Hướng đi bền vững và những vấn đề đặt ra
Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng nghề trồng nấm tại Đắk Lắk vẫn còn một số khó khăn như sản xuất còn nhỏ lẻ, thiếu liên kết tiêu thụ sản phẩm, người dân chưa được đào tạo kỹ thuật bài bản, nguồn giống nấm chất lượng cao còn phụ thuộc vào nơi khác. Ngoài ra, sản phẩm nấm chủ yếu tiêu thụ ở dạng tươi nên giá trị kinh tế chưa cao, dễ bị ảnh hưởng khi thị trường biến động.
Để phát triển nghề trồng nấm bền vững, ngành nông nghiệp địa phương đang khuyến khích người dân tham gia vào các tổ hợp tác, hợp tác xã để liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Đồng thời, tăng cường chuyển giao khoa học kỹ thuật, hỗ trợ vốn, xây dựng thương hiệu nấm sạch, nấm hữu cơ nhằm nâng cao giá trị sản phẩm trên thị trường.
Một hướng đi mới hiện nay là phát triển mô hình nông nghiệp tuần hoàn trong trồng nấm. Sau khi thu hoạch, phôi nấm được tận dụng làm phân bón hữu cơ cho cây trồng, giúp giảm chi phí sản xuất và bảo vệ môi trường. Ngoài ra, nhiều cơ sở còn đầu tư chế biến sâu các sản phẩm từ nấm như nấm sấy khô, trà nấm linh chi, bột nấm… góp phần nâng cao giá trị kinh tế.
Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Thực phẩm xanh Thành Đồng Đoàn Xuân Trường chia sẻ, hiện doanh nghiệp đã dành 6.000 m² để sản xuất nhiều loại nấm ăn và nấm dược liệu theo tiêu chuẩn VietGAP và ISO 22000:2018. Tất cả sản phẩm đều tiêu thụ hết, cho thấy sức hút lớn của thị trường nấm sạch. Ông Trường nhận định ngành nấm hoàn toàn có thể là “cơ hội đổi đời” cho nông dân nếu sản xuất đúng kỹ thuật, liên kết theo chuỗi và tuân thủ quy trình an toàn.
Có thể thấy, nghề trồng nấm đang trở thành một trong những mô hình sản xuất nông nghiệp hiệu quả tại Đắk Lắk. Nếu được đầu tư bài bản, có sự liên kết giữa nông dân – hợp tác xã – doanh nghiệp và xây dựng được thị trường tiêu thụ ổn định, nghề trồng nấm sẽ còn phát triển mạnh trong thời gian tới, góp phần thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống cho người dân địa phương.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Đặng Thị Thủy khẳng định: mọi hoạt động phát triển ngành nấm phải lấy lợi ích kinh tế của người dân, bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng làm trọng tâm. Đắk Lắk đang tận dụng tốt nguồn phụ phẩm nông nghiệp để tăng giá trị, đặc biệt trong lĩnh vực nấm - một nghề dễ tiếp cận, dễ làm, mang lại thu nhập cao và có thể xây dựng thương hiệu.
