Sáng 27/10, Hà Nội tiếp tục đứng thứ 3 trong bảng xếp hạng các thành phố lớn ô nhiễm không khí nhất thế giới theo hệ thống IQAir, với chỉ số chất lượng không khí (AQI) đạt 188. Nhiều khu vực nội đô ghi nhận mức ô nhiễm nghiêm trọng, có nơi vượt ngưỡng 220, làm gia tăng nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Diễn biến này đặt ra yêu cầu cấp thiết về kiểm soát nguồn phát thải, tăng cường quan trắc và triển khai đồng bộ các giải pháp cải thiện chất lượng không khí của Thủ đô.
Hà Nội hai ngày liên tiếp đứng thứ 3 thế giới về ô nhiễm không khí
Những ngày cuối tháng 10/2026, chất lượng không khí tại Hà Nội có dấu hiệu suy giảm rõ rệt khi nhiều khu vực nội thành liên tục ghi nhận chỉ số ô nhiễm ở mức cao. Bầu trời mờ đục, tầm nhìn bị hạn chế và tình trạng bụi mịn gia tăng khiến vấn đề ô nhiễm không khí trở thành mối quan tâm lớn đối với người dân Thủ đô.
Theo dữ liệu từ hệ thống theo dõi chất lượng không khí toàn cầu IQAir, trong khoảng 8h-9h ngày 27/10, chỉ số AQI của Hà Nội đạt 188, thuộc mức không tốt cho sức khỏe. Với kết quả này, Thủ đô đứng thứ 3 trong bảng xếp hạng các thành phố lớn ô nhiễm không khí nhất thế giới tại thời điểm quan trắc.
Đáng chú ý, đây là ngày thứ hai liên tiếp Hà Nội xuất hiện ở vị trí thứ 3 trên bảng xếp hạng của IQAir. Trước đó, vào khoảng 8h30 ngày 26/10, chỉ số AQI của thành phố đạt 172, phản ánh tình trạng chất lượng không khí đang diễn biến bất lợi trong những ngày đầu mùa ô nhiễm cuối năm.
Tại nhiều điểm quan trắc trong nội đô, mức độ ô nhiễm thậm chí cao hơn đáng kể so với chỉ số chung của thành phố. Khu vực 26 Quảng Khánh ghi nhận AQI lên tới 239, trong khi điểm đo tại số 104 phố Trần Vũ đạt 226. Đây đều là những mức ô nhiễm rất xấu, có nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe nếu người dân tiếp xúc trong thời gian dài.
Ngoài hai địa điểm trên, nhiều khu vực khác cũng ghi nhận AQI dao động từ 170 đến gần 200. Điều này cho thấy ô nhiễm không khí không chỉ xuất hiện cục bộ mà đang tác động đến nhiều khu vực có mật độ dân cư và phương tiện giao thông cao.
Trong khi đó, dữ liệu từ các hệ thống quan trắc trong nước cũng cho thấy chất lượng không khí chưa thực sự khả quan. Khoảng 9h ngày 27/10, trạm quan trắc tại Công viên Nhân Chính, đường Khuất Duy Tiến ghi nhận AQI 115. Trạm tại số 1 đường Giải Phóng ghi nhận chỉ số 128.
Sự chênh lệch giữa các hệ thống quan trắc có thể xuất phát từ vị trí đặt thiết bị, thời điểm cập nhật, phương pháp tính toán và đặc điểm nguồn thải tại từng khu vực. Tuy nhiên, các kết quả đều phản ánh thực tế chất lượng không khí tại nhiều địa điểm ở Hà Nội đang ở mức cần được theo dõi chặt chẽ.
Cần lưu ý, bảng xếp hạng IQAir thay đổi theo thời gian thực và phản ánh chất lượng không khí tại thời điểm ghi nhận, không đồng nghĩa Hà Nội là thành phố ô nhiễm thứ ba thế giới xét theo trung bình cả năm.
Bụi mịn PM2.5 và những tác động đáng lo ngại đến sức khỏe
Một trong những thành phần gây ô nhiễm đáng quan tâm tại Hà Nội là bụi mịn PM2.5, loại hạt có đường kính khí động học không quá 2,5 micromet. Do kích thước rất nhỏ, các hạt bụi này có thể xâm nhập sâu vào hệ hô hấp, ảnh hưởng đến phổi và hệ tim mạch.
Khác với bụi thông thường có thể quan sát bằng mắt thường, bụi PM2.5 tồn tại lơ lửng trong không khí và có khả năng phát tán trên phạm vi rộng. Khi điều kiện thời tiết không thuận lợi, đặc biệt trong những ngày ít gió, lớp không khí gần mặt đất có thể tích tụ lượng lớn chất ô nhiễm.
Việc tiếp xúc với bụi mịn trong thời gian dài có liên quan đến nguy cơ gia tăng các bệnh lý về đường hô hấp, tim mạch và nhiều vấn đề sức khỏe khác. Trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh nền là những nhóm cần được ưu tiên bảo vệ.
Không chỉ gây ra các tác động trực tiếp đến sức khỏe, ô nhiễm không khí còn ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, khả năng lao động, hoạt động học tập và sinh hoạt hằng ngày của người dân.
Theo thông tin được Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội công bố đầu tháng 10/2026, nồng độ bụi mịn PM2.5 trung bình năm của Thủ đô trong giai đoạn 2023-2025 thường xuyên vượt 40 µg/m³, riêng năm 2025 đạt 48,5 µg/m³.
Dù chất lượng không khí trong 9 tháng đầu năm 2026 có những chuyển biến tích cực, nguy cơ ô nhiễm vẫn hiện hữu khi thành phố bước vào thời kỳ thời tiết hanh khô và điều kiện khuếch tán chất ô nhiễm trở nên bất lợi.
Đặc biệt, các đợt ô nhiễm thường gia tăng từ tháng 10 và có thể kéo dài trong mùa đông, khi hiện tượng nghịch nhiệt, gió yếu và điều kiện khí tượng hạn chế khả năng phát tán bụi, khí thải.
Thực tế này cho thấy việc cải thiện chất lượng không khí không thể chỉ dựa vào những biến động thuận lợi của thời tiết mà cần những giải pháp giảm phát thải mang tính lâu dài.
Giao thông, xây dựng và đốt mở là những nguồn phát thải cần kiểm soát
Hà Nội đang chịu sức ép lớn từ quá trình đô thị hóa, gia tăng phương tiện giao thông, hoạt động xây dựng và nhu cầu sử dụng năng lượng. Đây là những yếu tố có thể làm gia tăng lượng bụi và khí thải phát sinh trong môi trường đô thị.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, thành phố xác định ba nhóm nguồn phát thải cần tập trung kiểm soát trong mùa ô nhiễm gồm giao thông, hoạt động xây dựng và đốt mở không kiểm soát.
Đối với giao thông, lượng lớn phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch không chỉ tạo ra khí thải từ quá trình đốt nhiên liệu mà còn làm phát sinh bụi do ma sát, mài mòn và cuốn bụi từ mặt đường. Tại các tuyến đường có mật độ phương tiện cao, tình trạng ùn tắc kéo dài có thể làm gia tăng lượng chất ô nhiễm tích tụ trong không khí.
Trong lĩnh vực xây dựng, quá trình phá dỡ công trình, đào đắp, vận chuyển vật liệu và tập kết chất thải xây dựng có nguy cơ phát tán lượng lớn bụi ra môi trường nếu không thực hiện đầy đủ các biện pháp che chắn, vệ sinh và kiểm soát.
Bên cạnh đó, hoạt động đốt rác, đốt phụ phẩm nông nghiệp và các hình thức đốt ngoài trời không kiểm soát cũng góp phần làm gia tăng bụi và các chất ô nhiễm, nhất là tại khu vực ngoại thành và vùng giáp ranh.
Theo thông tin từ Báo Điện tử Chính phủ, Hà Nội đang yêu cầu các chủ đầu tư, đơn vị thi công tăng cường che chắn công trường, phun nước hạn chế bụi, vệ sinh phương tiện vận chuyển và kiểm soát tình trạng phát tán bụi ra khu vực xung quanh.
Các xã, phường cũng được yêu cầu đẩy mạnh vệ sinh đường phố, kiểm tra và xử lý những trường hợp đốt mở không đúng quy định.
Ngoài ba nguồn phát thải trọng tâm, hoạt động sản xuất công nghiệp, làng nghề và các cơ sở sử dụng nhiên liệu hóa thạch cũng cần tiếp tục được giám sát nhằm hạn chế nguy cơ ô nhiễm.
Tuy nhiên, việc xác định chính xác tỷ lệ đóng góp của từng nguồn phát thải đòi hỏi phải có hệ thống kiểm kê khí thải, dữ liệu quan trắc và các nghiên cứu phân tích nguồn ô nhiễm phù hợp. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng chính sách kiểm soát có trọng tâm, tránh triển khai dàn trải nhưng hiệu quả chưa tương xứng.
Đẩy mạnh giao thông xanh và quản lý chất lượng không khí từ nguồn
Trước áp lực ô nhiễm gia tăng, Hà Nội đang triển khai nhiều giải pháp nhằm giảm phát thải, trong đó chuyển đổi giao thông xanh và phát triển vùng phát thải thấp là những định hướng quan trọng.
Việc từng bước chuyển đổi phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang phương tiện điện, phương tiện sử dụng năng lượng sạch được kỳ vọng góp phần giảm phát thải tại chỗ, đặc biệt ở những khu vực có mật độ giao thông cao.
Song song với đó, thành phố tiếp tục thúc đẩy phát triển vận tải hành khách công cộng, nâng cao khả năng kết nối giữa các loại hình giao thông và tạo điều kiện để người dân giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.
Theo số liệu được công bố ngày 7/10/2026, Hà Nội có 156 tuyến xe buýt với 1.977 phương tiện, trong đó 875 phương tiện đã được chuyển đổi sang xe điện hoặc sử dụng khí CNG, tương đương 44,3% tổng số xe buýt.
Thành phố cũng ghi nhận 2.313 vị trí trạm sạc với 10.209 cổng sạc và khoảng 1.650 tủ đổi pin, tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi sang phương tiện giao thông điện.
Dù vậy, quá trình chuyển đổi xanh vẫn còn nhiều khó khăn liên quan đến hạ tầng sạc, chi phí thay thế phương tiện, khả năng tiếp cận giao thông công cộng và thói quen đi lại của người dân.
Để các chính sách phát huy hiệu quả, việc hạn chế phương tiện phát thải cao cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp, đồng thời gắn với phát triển hệ thống giao thông công cộng thuận tiện, an toàn và có tính kết nối cao.
Đối với hoạt động xây dựng, cần tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm những công trình không tuân thủ yêu cầu bảo vệ môi trường. Công tác kiểm soát bụi phải được thực hiện ngay từ khâu thi công, vận chuyển vật liệu đến xử lý chất thải xây dựng.
Ở khu vực ngoại thành, việc kiểm soát đốt rác và phụ phẩm nông nghiệp cần đi đôi với các mô hình thu gom, tái chế và tận dụng phụ phẩm theo hướng kinh tế tuần hoàn, tạo lựa chọn thay thế khả thi cho người dân.
Tăng cường quan trắc, phối hợp liên vùng để cải thiện chất lượng không khí
Một trong những thách thức lớn đối với công tác kiểm soát ô nhiễm không khí tại Hà Nội là các chất ô nhiễm không chỉ phát sinh trong phạm vi địa giới hành chính của thành phố mà còn có thể di chuyển từ các khu vực lân cận dưới tác động của điều kiện khí tượng.
Vì vậy, việc cải thiện chất lượng không khí cần được tiếp cận theo phạm vi vùng, kết hợp kiểm soát nguồn thải tại chỗ với phối hợp quản lý giữa các địa phương.
Hà Nội đã thúc đẩy phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các tỉnh, thành phố lân cận trong công tác quản lý môi trường, chia sẻ dữ liệu và xây dựng các biện pháp ứng phó với những đợt ô nhiễm nghiêm trọng.
Thành phố cũng đã ban hành quy chế phối hợp vùng Thủ đô trong quản lý môi trường và thành lập tổ công tác kỹ thuật liên vùng, hướng tới nâng cao hiệu quả giám sát, kiểm soát nguồn phát thải.
Bên cạnh đó, việc mở rộng mạng lưới quan trắc tự động, liên tục và ứng dụng công nghệ số trong quản lý chất lượng không khí được xem là một trong những nhiệm vụ cần ưu tiên.
Theo thông tin công bố ngày 26/10, Hà Nội đang duy trì bốn trạm quan trắc không khí tự động, liên tục, đồng thời dự kiến bổ sung thêm một trạm và hỗ trợ lắp đặt các thiết bị cảm biến.
Dữ liệu quan trắc được kỳ vọng sẽ phục vụ tốt hơn công tác dự báo, cảnh báo ô nhiễm và giúp cơ quan quản lý chủ động đưa ra các giải pháp ứng phó.
Về lâu dài, cần xây dựng hệ thống dữ liệu môi trường có tính liên thông, công khai và cập nhật thường xuyên, giúp người dân dễ dàng tiếp cận thông tin về chất lượng không khí tại khu vực sinh sống.
Khi các chỉ số ô nhiễm tăng cao, cơ quan chức năng cần có cơ chế cảnh báo kịp thời đến trường học, bệnh viện, cơ sở sản xuất và cộng đồng dân cư, từ đó giảm thiểu nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe.
Đồng thời, việc đánh giá hiệu quả chính sách phải dựa trên những chỉ tiêu cụ thể như nồng độ PM2.5 trung bình năm, số ngày có chất lượng không khí tốt, số ngày ô nhiễm nghiêm trọng và mức độ giảm phát thải từ từng nhóm nguồn.
Cần giải pháp lâu dài để bảo vệ sức khỏe người dân Thủ đô
Việc Hà Nội liên tiếp đứng trong nhóm các thành phố lớn có chất lượng không khí xấu nhất thế giới tại những thời điểm quan trắc cuối tháng 10 là lời cảnh báo về những thách thức môi trường mà đô thị đang phải đối mặt.
Trong ngắn hạn, người dân cần chủ động theo dõi chỉ số AQI từ các nguồn quan trắc đáng tin cậy, hạn chế hoạt động thể chất cường độ cao ngoài trời khi mức ô nhiễm tăng cao, đồng thời sử dụng khẩu trang có khả năng lọc bụi mịn phù hợp khi phải di chuyển trong môi trường ô nhiễm.
Các trường học, cơ sở chăm sóc sức khỏe và những đơn vị thường xuyên tổ chức hoạt động ngoài trời cần căn cứ diễn biến chất lượng không khí để điều chỉnh kế hoạch sinh hoạt, học tập và lao động, đặc biệt đối với các nhóm dễ bị tổn thương.
Tuy nhiên, biện pháp bảo vệ cá nhân chỉ có thể hạn chế phần nào nguy cơ phơi nhiễm, không thể thay thế trách nhiệm kiểm soát ô nhiễm từ phía các cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp.
Về lâu dài, Hà Nội cần kết hợp chặt chẽ giữa quản lý phát thải giao thông, kiểm soát bụi xây dựng, xử lý ô nhiễm từ các cơ sở sản xuất, ngăn chặn hoạt động đốt mở và phát triển không gian đô thị theo hướng xanh, bền vững.
Đặc biệt, việc triển khai các chương trình cải thiện chất lượng không khí cần gắn với trách nhiệm cụ thể của từng sở, ngành, địa phương và đơn vị có liên quan; đồng thời tăng cường công khai kết quả thực hiện để bảo đảm tính minh bạch và hiệu quả.
Ô nhiễm không khí không chỉ là vấn đề môi trường mà còn trực tiếp tác động đến sức khỏe cộng đồng, chất lượng sống và khả năng phát triển bền vững của đô thị. Vì vậy, mục tiêu giảm ô nhiễm cần được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, chuyển đổi xanh và nâng cao chất lượng quản trị đô thị.
Những đợt ô nhiễm không khí nghiêm trọng trong tháng 10/2026 tiếp tục cho thấy yêu cầu cấp thiết phải chuyển từ ứng phó tình huống sang chủ động phòng ngừa, kiểm soát phát thải ngay tại nguồn. Chỉ khi các giải pháp được thực hiện đồng bộ, có sự phối hợp liên vùng và giám sát bằng dữ liệu thực chất, Hà Nội mới có thể từng bước cải thiện chất lượng không khí, bảo vệ sức khỏe người dân và hướng tới mục tiêu xây dựng Thủ đô xanh, sạch, đáng sống.
