Phát triển rừng gỗ lớn đang mở ra hướng nâng cao thu nhập cho người trồng rừng tại Phú Thọ, đồng thời tạo nguồn nguyên liệu chất lượng cho công nghiệp chế biến. Gắn chuyển đổi phương thức sản xuất với quản lý rừng bền vững, địa phương từng bước khai thác hiệu quả giá trị kinh tế và sinh thái của tài nguyên rừng.
Chuyển từ khai thác sớm sang đầu tư dài hạn
Theo Báo và Phát thanh, Truyền hình Phú Thọ, đến hết tháng 9/2026, diện tích phát triển rừng gỗ lớn của tỉnh đạt trên 28.000ha; diện tích được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững đạt hơn 67.000ha. Những kết quả này cho thấy sự chuyển biến trong sản xuất lâm nghiệp, với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng rừng và nguồn gốc nguyên liệu.
Đối với người trồng rừng, chuyển sang kinh doanh gỗ lớn đồng nghĩa với việc kéo dài thời gian đầu tư, chăm sóc và bảo vệ. Đổi lại, cây có điều kiện phát triển đường kính, tạo nguồn gỗ phù hợp với chế biến đồ mộc và các sản phẩm có giá trị gia tăng. Đây là cơ sở để nâng hiệu quả sử dụng đất lâm nghiệp, giảm sự phụ thuộc vào phương thức bán gỗ nguyên liệu kích thước nhỏ.
Tại địa bàn do Hạt Kiểm lâm Thanh Sơn quản lý, công tác chuyển hóa và phát triển rừng gỗ lớn được triển khai tại các xã Khả Cửu, Hương Cần, Võ Miếu, Yên Sơn, Văn Miếu. Theo thông tin công bố tháng 8/2026, diện tích rừng gỗ lớn trên địa bàn này đạt khoảng 12.000ha. Lực lượng kiểm lâm phối hợp với chính quyền cơ sở vận động người dân lựa chọn giống tốt, điều chỉnh mật độ và chăm sóc rừng đúng kỹ thuật.
Tuy nhiên, hiệu quả kinh doanh không chỉ phụ thuộc vào việc giữ cây lâu hơn. Chất lượng giống, điều kiện đất đai, kỹ thuật tỉa thưa và khả năng tiêu thụ đều ảnh hưởng đến giá trị cuối cùng. Vì vậy, chuyển đổi cần bắt đầu từ việc lựa chọn diện tích phù hợp và xây dựng phương án sản xuất cụ thể cho từng chủ rừng.
Nâng giá trị gỗ bằng chất lượng và nguồn gốc
Một hướng đi quan trọng của Phú Thọ là kết hợp phát triển rừng gỗ lớn với cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững. Tại thời điểm tháng 8/2026, tỉnh có 60.200ha rừng được cấp chứng chỉ FSC. Việc phát triển diện tích có chứng chỉ được địa phương gắn với mục tiêu mở rộng thị trường, cải thiện đầu ra và bảo vệ môi trường.
Chứng chỉ đòi hỏi hoạt động quản lý rừng phải quan tâm đồng thời đến nguồn gốc sản phẩm, bảo vệ thiên nhiên và trách nhiệm xã hội. Khi tham gia phương thức sản xuất này, chủ rừng cần theo dõi quá trình trồng, chăm sóc, khai thác và thực hiện những yêu cầu liên quan đến đất, nước, người lao động, cộng đồng. Đây cũng là nền tảng để tăng tính minh bạch của chuỗi cung ứng gỗ.
Để những yêu cầu đó trở thành lợi ích thiết thực, liên kết giữa hộ trồng rừng, hợp tác xã và doanh nghiệp cần được củng cố. Các hộ có thể phối hợp xây dựng vùng nguyên liệu, thống nhất quy trình chăm sóc và tổ chức khai thác theo kế hoạch. Doanh nghiệp tham gia từ sớm sẽ giúp người dân hiểu rõ quy cách sản phẩm, yêu cầu chất lượng và phương thức thu mua.
Điều cần hướng tới là một quan hệ hợp tác có trách nhiệm, trong đó chất lượng gỗ được ghi nhận bằng cơ chế giá phù hợp. Khi lợi ích được phân chia rõ ràng, người dân mới có thêm động lực duy trì chu kỳ kinh doanh dài.
Giữ rừng tốt để bảo vệ đất và nguồn nước
Giá trị của rừng gỗ lớn còn thể hiện ở khả năng duy trì thảm thực vật trong thời gian dài hơn giữa các kỳ khai thác. Những diện tích rừng được chăm sóc, bảo vệ tốt góp phần giữ đất, giữ nước, hạn chế xói mòn và điều hòa khí hậu. Phát triển rừng gỗ lớn vì thế được Phú Thọ gắn với mục tiêu bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Lợi ích sinh thái cần được bảo đảm xuyên suốt quá trình sản xuất. Từ khâu làm đất, chăm sóc đến mở đường vận xuất và khai thác, chủ rừng đều cần tính đến khả năng tác động lên sườn dốc, dòng chảy và khu vực xung quanh. Kéo dài chu kỳ trồng rừng chỉ phát huy đầy đủ hiệu quả khi đi cùng kỹ thuật quản lý phù hợp.
Cùng với đó, bảo vệ rừng tự nhiên vẫn là nhiệm vụ cần được thực hiện thường xuyên. Theo định hướng được ngành chuyên môn của tỉnh công bố, Phú Thọ tiếp tục kết hợp bảo vệ rừng tự nhiên với nâng chất lượng rừng trồng, sử dụng giống tốt, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và tăng cường liên kết sản xuất, chế biến.
Cách tiếp cận này giúp phát triển kinh tế lâm nghiệp có cơ sở bền vững hơn: vùng rừng sản xuất cung cấp nguyên liệu và sinh kế, trong khi các giá trị sinh thái được gìn giữ thông qua quản lý, bảo vệ đúng chức năng từng loại rừng.
Tạo điều kiện để người dân yên tâm “nuôi rừng”
Chu kỳ đầu tư dài đặt ra yêu cầu về vốn và khả năng duy trì sinh kế. Với những hộ phụ thuộc nhiều vào thu nhập từ rừng, nhu cầu chi tiêu trước mắt có thể khiến họ lựa chọn khai thác sớm. Vì vậy, hỗ trợ kỹ thuật cần được kết hợp với giải pháp tài chính và đầu ra.
Tại Phú Thọ, lực lượng chuyên môn đang tăng cường hướng dẫn người dân sử dụng cây giống có nguồn gốc rõ ràng, thực hiện kỹ thuật thâm canh, đồng thời chú trọng bảo vệ và phòng cháy, chữa cháy rừng. Việc tập huấn, chuyển giao kỹ thuật được xác định là một trong những giải pháp thúc đẩy mở rộng mô hình rừng gỗ lớn.
Trong quá trình triển khai, cần ưu tiên hỗ trợ sát nhu cầu của chủ rừng: chọn loài cây phù hợp, xác định thời điểm tỉa thưa, dự tính chi phí và tìm đối tác tiêu thụ. Với những diện tích có điều kiện tương đồng, tổ chức sản xuất theo nhóm hộ hoặc hợp tác xã có thể giúp giảm chi phí phối hợp và thuận lợi hơn khi tiếp cận doanh nghiệp.
Phát triển rừng gỗ lớn cũng cần gắn với năng lực chế biến tại địa phương. Nguồn gỗ có chất lượng sẽ phát huy giá trị tốt hơn khi có cơ sở tiếp nhận, phân loại và chế biến phù hợp. Ngược lại, nhu cầu rõ ràng từ doanh nghiệp sẽ giúp người dân chủ động phương án trồng rừng ngay từ đầu.
Từ nền tảng diện tích rừng hiện có, Phú Thọ có cơ hội nâng cao giá trị kinh tế lâm nghiệp thông qua đầu tư vào chất lượng và quản lý bền vững. Khi người trồng rừng có thu nhập tương xứng với công sức chăm sóc, lợi ích kinh tế sẽ trở thành động lực trực tiếp để giữ gìn những cánh rừng và môi trường sống lâu dài.
