Kỳ vọng hình thành vùng sản xuất hàng hóa
Là xã biên giới có địa hình đồi núi chia cắt, Nhôn Mai từ lâu gặp nhiều khó khăn trong phát triển sản xuất. Đất đai không đồng đều, giao thông còn hạn chế, phương thức canh tác của một bộ phận người dân chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, quy mô nhỏ lẻ khiến hiệu quả kinh tế chưa cao. Trong khi đó, không ít diện tích đất đồi, đất nương rẫy chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng.
Bài toán đặt ra đối với địa phương không chỉ là tìm cây trồng mới mà còn phải lựa chọn được mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện tự nhiên, tập quán canh tác và khả năng tiếp cận thị trường của người dân.
Qua quá trình trồng thử nghiệm, cây dứa bước đầu cho thấy khả năng thích nghi với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng tại địa phương. Hiện hơn 40 hộ dân đã tham gia sản xuất với tổng diện tích khoảng 10ha, tập trung ở các bản Phá Kháo, Piêng Mựn và một số khu vực khác.
Ông Lê Hồng Thái, Chủ tịch UBND xã Nhôn Mai cho biết, “theo đánh giá ban đầu, năng suất dứa bình quân đạt khoảng 22 tấn/ha, sản lượng ước đạt 220 tấn, thu nhập bình quân khoảng 110 triệu đồng/ha/năm. Những kết quả này tạo thêm cơ sở để người dân cân nhắc chuyển đổi một phần diện tích sản xuất kém hiệu quả sang trồng dứa.
Từ mô hình thử nghiệm, nhận thức của người dân về lựa chọn cây trồng và tổ chức sản xuất đang từng bước thay đổi. Thay vì chỉ quan tâm đến việc trồng cây gì, người dân cần tính đến năng suất, chất lượng, chi phí đầu tư và khả năng tiêu thụ sản phẩm”.
Từ những kết quả bước đầu, UBND xã Nhôn Mai đã xây dựng kế hoạch phát triển cây dứa giai đoạn 2026-2030, phấn đấu duy trì 100ha vào năm 2030. Riêng năm 2026, địa phương đặt mục tiêu trồng mới 47ha tại các bản Thăm Thẩm, Xói Voi và Chà Lò, với diện tích lần lượt là 15ha, 5ha và 27ha.
Đây không chỉ là mục tiêu mở rộng diện tích mà còn là bước khởi đầu để tổ chức lại sản xuất theo hướng tập trung, tạo nguồn nguyên liệu đủ quy mô cho hoạt động thu mua, sơ chế và tiêu thụ.
Một trong những điều kiện thuận lợi là chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp, nông thôn của tỉnh Nghệ An giai đoạn 2026-2030 theo Nghị quyết số 34/2025/NQ-HĐND ngày 12/12/2025. Theo đó, các đối tượng đủ điều kiện trồng dứa mới lần đầu được hỗ trợ 80% kinh phí mua giống, 5 triệu đồng/ha chi phí làm đất trồng mới và 3,5 triệu đồng/ha chi phí màng phủ nilon che phủ luống.
Chính sách này góp phần giảm áp lực vốn đầu tư ban đầu, nhất là đối với những hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo có đất sản xuất phù hợp.
Tuy nhiên, để chính sách thực sự phát huy hiệu quả, việc hỗ trợ cần gắn với rà soát điều kiện sản xuất, lựa chọn diện tích phù hợp và hướng dẫn kỹ thuật cụ thể. Địa phương cũng đặt mục tiêu 100% hộ tham gia trồng mới trong năm 2026 được tập huấn, hướng dẫn quy trình sản xuất; đồng thời xây dựng ít nhất một mô hình điểm để người dân học tập và nhân rộng.
Đầu ra quyết định sức sống của vùng trồng
Thực tế cho thấy, sản xuất nông nghiệp ở các xã miền núi thường gặp khó khăn bởi quy mô phân tán, chi phí vận chuyển cao, thiếu cơ sở bảo quản và khả năng kết nối với doanh nghiệp còn hạn chế. Nếu không giải quyết được những vấn đề này, việc mở rộng diện tích có thể tạo áp lực tiêu thụ khi sản phẩm bước vào thời kỳ thu hoạch tập trung.
Vì vậy, cùng với phát triển vùng nguyên liệu, Nhôn Mai định hướng vận động người dân liên kết thành nhóm hộ, tổ hợp tác, hợp tác xã; phối hợp với thương lái, cơ sở sơ chế và doanh nghiệp để tìm kiếm đầu ra ổn định.
Theo kế hoạch đến năm 2030, địa phương phấn đấu có 60% diện tích trồng dứa được liên kết tiêu thụ, 60% sản lượng được sơ chế, tiêu thụ theo hợp đồng hoặc thỏa thuận liên kết. Việc xây dựng nhãn hiệu, truy xuất nguồn gốc cũng được xác định là những nhiệm vụ cần từng bước triển khai nhằm nâng cao giá trị sản phẩm.
“Địa phương kỳ vọng cây dứa sẽ trở thành một trong những cây trồng hàng hóa có giá trị, góp phần đa dạng hóa sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, hiệu quả giảm nghèo không chỉ được đo bằng diện tích trồng mới mà quan trọng hơn là thu nhập thực tế, khả năng duy trì sản xuất và tính ổn định của đầu ra.
Đây cũng chính là định hướng mà Nhôn Mai hướng tới: không phát triển cây dứa đơn thuần theo phong trào mà từng bước xây dựng phương thức sản xuất có tổ chức, có liên kết và có khả năng thích ứng với nhu cầu thị trường”, Chủ tịch UBND xã Nhôn Mai nhấn mạnh.
Mục tiêu 47ha dứa trong năm 2026 vì thế mang ý nghĩa của một bước khởi đầu, kỳ vọng trở thành một mắt xích trong quá trình chuyển đổi sinh kế ở xã biên giới, cải thiện thu nhập cho người dân, ổn định cuộc sống và từng bước thoát nghèo bền vững./.
