Sửa đổi diện rộng, kế thừa nhưng chuẩn hóa theo luật mới
Nghị định 374/2025/NĐ-CP đã sửa đổi, hoàn thiện 31/42 điều của Nghị định số 28/2015/NĐ-CP (đã được bổ sung tại Nghị định số 61/2020/NĐ-CP). Phạm vi điều chỉnh trải rộng hầu hết các cấu phần của chính sách bảo hiểm thất nghiệp, từ đối tượng áp dụng, tham gia – đóng quỹ, tư vấn việc làm, hỗ trợ đào tạo nghề đến trợ cấp thất nghiệp và quản lý quỹ.
Các nội dung được điều chỉnh bao gồm: phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng; quy định tham gia và đóng bảo hiểm thất nghiệp; tư vấn, giới thiệu việc làm; hỗ trợ người lao động tham gia đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề; chế độ trợ cấp thất nghiệp; chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đào tạo, bồi dưỡng để duy trì việc làm; cơ chế quản lý Quỹ bảo hiểm thất nghiệp; quyền và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan.
Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận sửa đổi theo hướng kế thừa khung quy định đã vận hành ổn định nhiều năm, nhưng chuẩn hóa lại để phù hợp với Luật Việc làm năm 2025 và bối cảnh tổ chức bộ máy mới. Một số thuật ngữ, tên gọi cơ quan được điều chỉnh tương ứng với quá trình sáp nhập, tinh gọn hệ thống quản lý nhà nước.
Đặc biệt, nghị định mới chính thức bổ sung hình thức nộp hồ sơ trực tuyến thông qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia trong nhiều thủ tục về bảo hiểm thất nghiệp. Đây được xem là bước chuyển quan trọng, giúp giảm thời gian đi lại, giấy tờ cho người lao động, đồng thời tăng tính minh bạch và khả năng theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ.
Bổ sung nhiều điều khoản mới: Giảm đóng, tăng hỗ trợ, rõ trách nhiệm
So với hệ thống quy định cũ, Nghị định 374 bổ sung thêm 13 điều mới, tập trung vào các nội dung then chốt liên quan mức đóng, căn cứ đóng, bảo lưu thời gian tham gia và hỗ trợ đào tạo nghề.
Một nội dung nền tảng được bổ sung là quy định cụ thể mức đóng bảo hiểm thất nghiệp: người lao động và người sử dụng lao động cùng đóng bằng 1% tiền lương tháng; Nhà nước hỗ trợ tối đa 1% quỹ tiền lương tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp. Mức này được lựa chọn sau khi cơ quan soạn thảo tính toán cân đối thu – chi quỹ, nhằm bảo đảm khả năng chi trả và an toàn quỹ trong ít nhất 3 năm tới mà không cần bổ sung từ ngân sách.
Đáng chú ý, nghị định mới bổ sung quy định giảm mức đóng của người sử dụng lao động từ 1% xuống 0% đối với phần đóng cho người lao động là người khuyết tật, trong thời gian tối đa 12 tháng. Theo số liệu điều tra quốc gia, Việt Nam có khoảng 6,4 triệu người khuyết tật, trong đó khoảng 31% có khả năng lao động. Nếu chính sách khuyến khích này giúp thu hút khoảng 10% số người có khả năng lao động tham gia thị trường, số tiền giảm đóng ước khoảng 144 tỷ đồng mỗi năm — vẫn trong ngưỡng an toàn của Quỹ bảo hiểm thất nghiệp. Thủ tục thực hiện cũng không phát sinh thêm giấy tờ, do được tích hợp ngay trong quy trình đăng ký tham gia bảo hiểm.
Nghị định cũng bổ sung điều khoản riêng quy định rõ trách nhiệm đóng bảo hiểm thất nghiệp của người sử dụng lao động, nhằm hạn chế tình trạng chậm đóng, trốn đóng.
Một điểm kỹ thuật nhưng rất quan trọng là quy định mới về căn cứ đóng bảo hiểm thất nghiệp. Do Luật Việc làm năm 2025 không còn quy định trực tiếp nội dung này, nghị định đã kế thừa quy định trước đây và đồng bộ với pháp luật về bảo hiểm xã hội bắt buộc, đồng thời bổ sung cơ chế tạm dừng, truy thu, truy đóng khi phát sinh sai sót.
Về thời gian đóng, nghị định bổ sung điều khoản bảo lưu trong nhiều tình huống thực tế: người lao động chưa được giải quyết hưởng trợ cấp; bị hủy quyết định hưởng; bị chấm dứt hưởng giữa chừng; không đến nhận tiền; hoặc được xác nhận bổ sung thời gian đóng sau đó. Những quy định này vốn đang được áp dụng theo thông tư, nay được nâng lên cấp nghị định để bảo đảm tính pháp lý và thuận lợi khi triển khai từ năm 2026.
Tăng mức hỗ trợ học nghề, đẩy mạnh thông báo trực tuyến
Chính sách hỗ trợ đào tạo, nâng cao kỹ năng nghề cho người lao động được cụ thể hóa với mức hỗ trợ rõ ràng hơn. Với khóa học đến 3 tháng, mức hỗ trợ học phí tối đa là 4,5 triệu đồng/người/khóa. Với khóa học trên 3 tháng, mức hỗ trợ tối đa là 1,5 triệu đồng/người/tháng. Ngoài ra, người học còn được hỗ trợ tiền ăn 50.000 đồng/người/ngày thực học.
Kinh phí học phí được chuyển qua cơ sở đào tạo, trong khi tiền ăn được chi trả trực tiếp cho người lao động. Mức hỗ trợ này được xây dựng trên cơ sở kế thừa chính sách hiện hành và các quyết định trước đây của Thủ tướng, kèm theo tính toán bảo đảm an toàn quỹ trong 5 năm tới.
Nghị định cũng bổ sung điều khoản riêng về hồ sơ hỗ trợ tư vấn, giới thiệu việc làm; mức và thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp; quy định thông báo tìm kiếm việc làm hàng tháng. Đáng chú ý, người đang hưởng trợ cấp có thể thực hiện thông báo tìm việc trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia, thay vì chủ yếu trực tiếp như trước.
Bên cạnh đó, quyền và trách nhiệm của Bộ Nội vụ và Bộ Tài chính trong tổ chức thực hiện bảo hiểm thất nghiệp được quy định thành các điều khoản riêng, giúp phân định rõ vai trò quản lý, giám sát và phối hợp.
Song song với sửa đổi và bổ sung, Nghị định 374 cũng lược bỏ 9 điều của Nghị định 28/2015 (đã được sửa đổi, bổ sung), chủ yếu là những nội dung đã được luật mới hoặc văn bản cấp cao hơn quy định, hoặc không còn phù hợp thực tiễn.
Các điều khoản bị lược bỏ liên quan đến nguồn hình thành quỹ, phương thức và nguồn đóng, hỗ trợ từ ngân sách nhà nước, chi phí quản lý, kế hoạch tài chính quỹ, hồ sơ theo dõi đóng – hưởng, một số nội dung về tư vấn việc làm và hưởng bảo hiểm y tế.
Việc cắt giảm này nhằm tránh trùng lặp, bảo đảm hệ thống quy định gọn hơn, rõ thẩm quyền hơn và dễ áp dụng hơn.
Với hàng loạt điểm sửa đổi, bổ sung và tinh giản, Nghị định 374/2025/NĐ-CP được kỳ vọng tạo bước cập nhật lớn cho chính sách bảo hiểm thất nghiệp từ năm 2026 — theo hướng mở rộng bao phủ, tăng hỗ trợ thực chất cho người lao động, đồng thời nâng hiệu quả quản trị và số hóa dịch vụ công trong lĩnh vực việc làm.
