Ngày hội lúa rươi hữu cơ: Khẳng định giá trị kinh tế sinh thái bền vững tại Hải Phòng

Khẳng định thương hiệu từ phương thức sản xuất "thuận thiên"

​Nằm dọc theo những thửa ruộng màu mỡ ven sông, mô hình canh tác lúa - rươi hữu cơ tại xã Chí Minh từ lâu đã trở thành sinh kế cốt lõi và là nét đặc trưng trong đời sống của người dân nơi đây.

Hạt gạo lúa rươi được kết tinh từ sự cần cù, kinh nghiệm truyền đời và ý thức gìn giữ môi trường sinh thái tự nhiên vô cùng nghiêm ngặt của người nông dân, bởi con rươi và con cáy chỉ có thể sinh trưởng trong môi trường hoàn toàn sạch, không có hóa chất.

​Để tôn vinh và nâng tầm giá trị nông sản này, Ngày hội Lúa rươi hữu cơ năm 2026 đã được UBND xã Chí Minh và Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng tổ chức với chuỗi hoạt động phong phú và thiết thực.

Bên cạnh không gian trưng bày, giới thiệu sản phẩm tiêu biểu và các hoạt động kết nối, xúc tiến thương mại giữa doanh nghiệp, hợp tác xã với người tiêu dùng, ngày hội còn rộn ràng với các hội thi mang đậm bản sắc văn hóa lúa nước như: hội thi nấu cơm, hội thi đùa nơm, hội thi gặt lúa. Sự kiện đã tạo nên bầu không khí vui tươi, phấn khởi, đồng thời thắt chặt tình đoàn kết trong cộng đồng dân cư.

Theo số liệu thống kê của ngành Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng cho thấy,, toàn TP Hải Phòng hiện có khoảng 1.700 ha sản xuất lúa rươi hữu cơ tập trung tại các vùng sinh thái ven sông, ven biển. Mỗi năm, các vùng sản xuất này cung cấp cho thị trường khoảng 8.000 tấn thóc hữu cơ chất lượng cao cùng từ 2.200 đến 2.500 tấn rươi thương phẩm; tổng giá trị sản xuất toàn vùng ước đạt từ 700 đến 1.000 tỷ đồng mỗi năm.​

Chí Minh là một trong những địa phương tiêu biểu của Hải Phòng với mô hình lúa - rươi - cáy phát triển hiệu quả.

Toàn xã hiện có 478 ha sản xuất lúa kết hợp khai thác rươi, cáy; mỗi năm cung cấp khoảng 2.400 tấn lúa hữu cơ và từ 500-600 tấn rươi, cáy thương phẩm. Doanh thu bình quân đạt từ 500-600 triệu đồng/ha/năm, lợi nhuận đạt từ 350-450 triệu đồng/ha/năm, cao gấp nhiều lần so với sản xuất lúa truyền thống.

Điểm đặc biệt của mô hình lúa rươi hữu cơ nằm ở mối quan hệ cộng sinh giữa cây lúa và hệ sinh thái rươi tự nhiên. Rươi được xem là “chỉ thị sinh thái” của đồng ruộng bởi loài sinh vật này chỉ tồn tại trong môi trường nước sạch, đất giàu hữu cơ và không bị tác động bởi hóa chất độc hại. Nếu người dân sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hoặc thuốc diệt cỏ, quần thể rươi sẽ nhanh chóng suy giảm hoặc biến mất. Chính vì vậy, người nông dân tại các vùng lúa rươi phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình canh tác thân thiện với môi trường, không sử dụng hóa chất trong sản xuất và quản lý chặt chẽ nguồn nước đầu vào.

Mô hình này cũng tạo ra giá trị đa tầng trên cùng một diện tích sản xuất. Ngoài lúa và rươi, người dân còn thu hoạch cáy, chuối, rau và nhiều loài thủy sinh khác. Cách khai thác đa giá trị giúp giảm thiểu rủi ro thị trường, nâng cao thu nhập và tạo sinh kế bền vững cho người dân.

Đặc biệt, các sản phẩm từ cánh đồng lúa rươi không chỉ mang giá trị thương mại mà còn chứa đựng câu chuyện về bảo tồn thiên nhiên, gìn giữ đa dạng sinh học và phát triển nông nghiệp thuận thiên.

Phát biểu tại sự kiện, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng Lương Thị Kiểm nhấn mạnh, ngày hội là dịp tôn vinh những người nông dân đã âm thầm gìn giữ hệ sinh thái đồng ruộng trong nhiều năm qua, đồng thời khẳng định hướng đi đúng đắn của nền nông nghiệp văn minh, nơi tăng trưởng kinh tế luôn song hành với bảo vệ môi trường. Những sản phẩm mang thương hiệu lúa rươi hữu cơ Hải Phòng không chỉ là hàng hóa nông nghiệp mà còn là câu chuyện về vùng đất, con người, văn hóa và trách nhiệm với thiên nhiên.

Liên kết nguồn lực, giữ vững bản sắc làng quê trong diện mạo mới

​Thực tiễn từ ngày hội cho thấy, để một thương hiệu nông sản đặc sản vươn xa và có chỗ đứng vững chắc trên thị trường, không thể chỉ dựa vào nỗ lực đơn lẻ của từng hộ gia đình hay từng thôn xóm. Nó đòi hỏi một sự liên kết chặt chẽ, quy mô lớn về cả hạ tầng, quy hoạch sản xuất lẫn quản lý vùng sinh sinh thái.

​Chính từ yêu cầu khách quan đó, việc sắp xếp, tổ chức lại các khu dân cư trên địa bàn xã Chí Minh đang được triển khai như một bước đi chiến lược nhằm tối ưu hóa các nguồn lực.

Theo dự thảo phương án của UBND xã, hiện nay xã Chí Minh đang có quy mô 20 thôn với 9.852 hộ và 32.487 nhân khẩu. Địa phương dự kiến sẽ tổ chức lại thành 7 thôn lớn, bao gồm: Toại An, Tây Kỳ, Tứ Xuyên, Văn Tố, Đỉnh Tân, An Thanh và Thanh Kỳ (trong đó giữ nguyên thôn Thanh Kỳ, 19 thôn còn lại thực hiện sắp xếp dựa trên các yếu tố liền kề, tương đồng về lịch sử, văn hóa).

​Đáng chú ý, phương án dự kiến thành lập thôn mới An Thanh (trên cơ sở sáp nhập thôn An Định và An Lao) là một minh chứng rõ nét cho việc gắn kết địa danh với định hướng phát triển: tên gọi An Thanh gắn liền với thương hiệu vùng lúa hữu cơ và đặc sản rươi cáy nổi tiếng. Việc tinh gọn bộ máy từ 20 thôn xuống còn 7 thôn giúp giảm đầu mối người hoạt động không chuyên trách từ 40 người xuống còn 14 người, tiết kiệm chi phí thường xuyên để tập trung nguồn ngân sách tái đầu tư cho hạ tầng giao thông, thủy lợi nội đồng và hỗ trợ trực tiếp cho vùng sản xuất lúa - rươi.

​Trước những băn khoăn của người dân về việc sáp nhập thôn có làm phai nhạt các giá trị truyền thống, UBND xã Chí Minh khẳng định, việc sắp xếp thực chất là điều chỉnh quy mô tổ chức tự quản để quản lý hiệu quả hơn, hoàn toàn không xóa bỏ lịch sử hay bản sắc văn hóa cốt lõi.

​Tên gọi các làng cổ truyền thống, dòng họ vẫn hiện diện trong đời sống văn hóa, tâm linh. Tất cả các thiết chế văn hóa, tín ngưỡng như đình, đền, chùa, miếu, nhà văn hóa và sân thể thao hiện có của các thôn cũ sẽ tiếp tục được giữ gìn, quản lý và khai thác để phục vụ đời sống tinh thần của Nhân dân. Giống như hạt gạo lúa rươi – mang hương vị của đất xưa nhưng được nâng tầm bằng tư duy và cách làm mới – việc tổ chức lại thôn là để tạo điều kiện vững chắc hơn cho làng quê phát triển trong giai đoạn mới.

​Xác định người dân là chủ thể và là đối tượng thụ hưởng, UBND xã Chí Minh triển khai phương án sắp xếp thôn một cách công khai, minh bạch theo đúng quy định pháp luật. Theo lộ trình, sau các hội thi và hoạt động quảng bá của Ngày hội Lúa rươi, xã sẽ tiến hành tổ chức các hội nghị tuyên truyền và triển khai lấy ý kiến cử tri đại diện hộ gia đình bằng hình thức bỏ phiếu, dự kiến diễn ra từ ngày 13/6 đến ngày 21/6/2026.

​Chính quyền địa phương cam kết việc sắp xếp thôn không làm ảnh hưởng hay thay đổi các quyền, lợi ích hợp pháp cũng như các chế độ chính sách mà người dân đang được hưởng. Mỗi lá phiếu của người dân trong giai đoạn tới không chỉ thể hiện quyền dân chủ mà còn là sự gửi gắm trách nhiệm, cùng chung tay xây dựng xã Chí Minh ngày càng giàu đẹp, văn minh, đưa sản vật lúa rươi quê hương ngày càng vươn xa hơn nữa.