Và thật đặc biệt, năm 1954 - năm Giáp Ngọ đã ghi dấu một trong những cột mốc rực rỡ nhất của dân tộc: Chiến thắng Điện Biên Phủ, “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, kết thúc ách đô hộ của thực dân Pháp và mở ra một kỷ nguyên mới trong lịch sử Việt Nam cũng như phong trào giải phóng dân tộc trên toàn thế giới.
Năm Ngọ 1954 không chỉ đánh dấu một năm mang ý nghĩa thiên văn – can chi, mà còn trở thành biểu tượng lịch sử của tốc độ bứt phá, của tinh thần vượt khó phi thường, của “sức mạnh Việt Nam” hội tụ để làm nên kỳ tích. Chiến dịch Điện Biên Phủ kéo dài 56 ngày đêm, từ ngày 13/3 đến 7/5/1954, là minh chứng kết tinh cho trí tuệ quân sự của Đảng ta, cho ý chí sắt đá của Quân đội Nhân dân Việt Nam và cho sức mạnh kháng chiến toàn dân.
Ngay từ khi Pháp xây dựng tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ với 49 cứ điểm, chia thành 3 phân khu mạnh, cùng sự hỗ trợ của không quân, pháo binh và phương tiện chiến tranh hiện đại, giới quân sự phương Tây tin rằng đó là “pháo đài bất khả xâm phạm”. Nhưng với tư duy quân sự đổi mới của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, cùng sự lãnh đạo sáng suốt của Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, quân đội ta đã đưa ra quyết định mang tính bước ngoặt: thay đổi phương châm tác chiến từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”. Sự chuyển hướng ấy phản ánh tư duy chiến lược sâu sắc – biết tận dụng thời gian, địa hình, và sức mạnh của chiến tranh nhân dân để bào mòn, chia cắt và cuối cùng là bóp nghẹt sức mạnh của đối phương.
Tinh thần năm Ngọ - tinh thần bứt phá, kiên cường và dám vượt giới hạn – thể hiện rõ không chỉ trong cuộc chiến mà cả trong công tác chuẩn bị cho chiến dịch. Hình ảnh “những con ngựa thồ bằng xương thịt con người” kéo pháo vượt núi rừng hiểm trở Tây Bắc đã trở thành biểu tượng bất diệt. Hơn 26 nghìn dân công hỏa tuyến, nhiều người trong số họ chưa từng đi xa khỏi bản làng, đã gùi thồ từng bao gạo, từng thùng đạn, từng khẩu pháo vào trận địa. Họ vượt suối, băng rừng, đối mặt mưa rừng gió núi, bom đạn dội xuống, nhưng bước chân vẫn bền bỉ, kiên định. Tinh thần đó - tinh thần “một người biết lo bằng kho người làm” - chính là hơi thở của những năm Ngọ trong lịch sử: dồn nén năng lượng rồi bùng nổ thành sức mạnh vô địch.
Chiến dịch Điện Biên Phủ đi qua ba đợt tấn công lớn. Đêm 13/3/1954, trận đánh mở màn vào Him Lam đã phá vỡ phòng tuyến vòng ngoài của địch. Từ đó, thế trận từng bước chuyển sang tay quân ta. Đợt 2 và đợt 3 tấn công là quá trình bao vây, chia cắt, đánh lấn, tiến công liên tục, khiến hệ thống phòng thủ của Pháp tan rã từng mảng. Đến chiều 7/5/1954, quân ta làm chủ sở chỉ huy Mường Thanh, tướng De Castries cùng toàn bộ bộ tham mưu bị bắt sống. Lá cờ “Quyết chiến, quyết thắng” tung bay trên nóc hầm chỉ huy, đánh dấu thời khắc lịch sử mà cả dân tộc hòa chung nhịp đập chiến thắng.
Chiến thắng Điện Biên Phủ không chỉ là một chiến công quân sự; đó còn là thắng lợi của đường lối chiến tranh nhân dân, của tinh thần đoàn kết toàn dân, của niềm tin vào độc lập – tự do không gì lay chuyển. Thế giới ghi nhận chiến thắng ấy như dấu chấm hết cho chủ nghĩa thực dân cũ, là cảm hứng để nhiều dân tộc Á - Phi - Mỹ Latin vùng lên giành lại đất nước mình.
Nhìn lại năm Giáp Ngọ 1954, chúng ta thấy một hình tượng kép thật giàu ý nghĩa: năm Ngọ với hình tượng con ngựa tung vó trên những thảo nguyên rộng lớn, và một dân tộc Việt Nam vươn mình mạnh mẽ trên trường quốc tế bằng chiến thắng Điện Biên Phủ. Nếu con ngựa tượng trưng cho dũng khí và tốc độ, thì dân tộc Việt Nam trong năm ấy lại thể hiện tinh thần kỷ luật, trí tuệ và sức mạnh đoàn kết - những yếu tố làm nên một Điện Biên Phủ “toàn dân, toàn diện”.
Ngày nay, dù Điện Biên đã thay da đổi thịt, trở thành thành phố trẻ năng động giữa miền Tây Bắc, nhưng mỗi mùa Ngọ trở về, hình ảnh 1954 vẫn còn đó như một lời nhắc nhớ: sức mạnh của dân tộc luôn được khơi dậy khi hòa chung ý chí, khi sẵn sàng vượt qua mọi gian nan. Chiến thắng Điện Biên Phủ là minh chứng rằng bất kỳ thử thách nào, dù tưởng chừng bất khả thi, cũng có thể vượt qua khi chúng ta giữ vững niềm tin và tinh thần quyết thắng.
Trong nhịp sống hiện đại, ý nghĩa của năm Ngọ và Chiến thắng Điện Biên Phủ không chỉ nằm ở giá trị lịch sử, mà còn là động lực để mỗi người Việt Nam hôm nay hướng tới tương lai với tư duy đổi mới, khát vọng vươn lên và lòng tự tôn dân tộc. “Tinh thần Điện Biên Phủ” -sự kết hợp giữa trí tuệ, lòng dũng cảm và sức mạnh đoàn kết - vẫn là nguồn năng lượng tích cực cho những bước đi phát triển đất nước, nhất là trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, khoa học công nghệ phát triển mạnh mẽ và cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.
Như vó ngựa tung bốn phương, khúc tráng ca Điện Biên Phủ vẫn reo vang trong lòng mỗi người Việt Nam. Năm Ngọ 1954 sẽ mãi được ghi nhớ như một biểu tượng của sức mạnh Việt Nam - sức mạnh từ nhân dân, từ khát vọng độc lập, và từ niềm tin vào tương lai tươi sáng của dân tộc./.
