Lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước chỉ được giữ chức tối đa 2 nhiệm kỳ trong trường hợp nào?

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 181/2026/NĐ-CP ngày 21/5/2026, quy định về công tác quản lý đối với người giữ chức danh, chức vụ và người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Một trong những nội dung đáng chú ý của nghị định là giới hạn số nhiệm kỳ đối với các vị trí lãnh đạo chủ chốt tại doanh nghiệp nhà nước, đồng thời đưa ra trường hợp ngoại lệ dành cho những cá nhân có thời gian gắn bó lâu dài với doanh nghiệp.

Theo quy định mới, một cá nhân được bổ nhiệm giữ chức Chủ tịch Hội đồng thành viên, thành viên Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịch công ty sẽ không đảm nhiệm quá hai nhiệm kỳ tại cùng một doanh nghiệp. Tuy nhiên, trường hợp người đó đã có trên 15 năm làm việc liên tục tại doanh nghiệp trước thời điểm được bổ nhiệm lần đầu thì có thể được xem xét ngoại lệ. Thời gian công tác tại các doanh nghiệp thành viên cũng được cộng dồn để tính vào quá trình làm việc liên tục này.

Nghị định được áp dụng đối với doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, đồng thời điều chỉnh việc quản lý kiểm soát viên và người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Các quy định được xây dựng theo nguyên tắc bảo đảm sự thống nhất trong công tác lãnh đạo cán bộ của Đảng, đồng thời phải tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật về doanh nghiệp, quản lý vốn nhà nước và các quy định pháp luật có liên quan.

Trong trường hợp có sự khác nhau giữa các quy định pháp luật, việc áp dụng sẽ ưu tiên theo quy định của pháp luật chuyên ngành, trên cơ sở bảo đảm phù hợp với quy định của cơ quan có thẩm quyền. Đây được xem là cơ chế nhằm tránh chồng chéo trong quá trình quản lý, đồng thời tạo hành lang pháp lý rõ ràng hơn đối với công tác nhân sự tại doanh nghiệp nhà nước.

Nghị định cũng nhấn mạnh yêu cầu thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ, phân định rõ trách nhiệm giữa tập thể và cá nhân trong công tác cán bộ, đặc biệt là vai trò của người đứng đầu. Cùng với đó, việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho cơ quan đại diện chủ sở hữu trực tiếp được xem là giải pháp nhằm nâng cao tính chủ động trong quản trị doanh nghiệp.

Một điểm đáng chú ý khác là người quản lý doanh nghiệp nhà nước, kiểm soát viên và người đại diện phần vốn nhà nước sẽ không thuộc nhóm cán bộ, công chức hoặc viên chức. Quy định này tiếp tục thể hiện định hướng tách bạch giữa quản lý hành chính nhà nước với hoạt động điều hành doanh nghiệp, hướng tới cơ chế quản trị linh hoạt và chuyên nghiệp hơn.

Về thời hạn bổ nhiệm, nghị định quy định mỗi lần bổ nhiệm chức vụ quản lý sẽ kéo dài 5 năm, tính từ thời điểm quyết định có hiệu lực. Trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác với thời hạn dưới 5 năm thì sẽ áp dụng theo quy định chuyên ngành đó.

Đối với những trường hợp đã hoàn thành hai nhiệm kỳ nhưng chưa đến tuổi nghỉ hưu, cấp có thẩm quyền sẽ xem xét bố trí công việc phù hợp thay vì tiếp tục giữ vị trí lãnh đạo tại doanh nghiệp. Quy định này được đánh giá nhằm bảo đảm yêu cầu đổi mới đội ngũ quản lý, đồng thời vẫn tận dụng được kinh nghiệm của các cán bộ có năng lực và quá trình công tác lâu năm.

Việc đưa ra giới hạn nhiệm kỳ cùng cơ chế ngoại lệ cho người có thời gian cống hiến dài hạn được cho là hướng tới mục tiêu cân bằng giữa yêu cầu đổi mới quản trị doanh nghiệp nhà nước với việc duy trì tính ổn định trong hoạt động điều hành. Đồng thời, các quy định mới cũng góp phần hoàn thiện khung pháp lý liên quan đến quản lý vốn và nhân sự tại doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ vốn chi phối.