Trước thực trạng một số khu đất do doanh nghiệp nhà nước quản lý nhưng khai thác chưa hiệu quả, thậm chí sử dụng không đúng chức năng được giao, UBND TP. HCM đã ban hành Công văn số 1292/UBND-ĐT nhằm chấn chỉnh toàn diện công tác quản lý, xử lý nhà, đất trên địa bàn. Thông điệp được đưa ra rất rõ ràng: những diện tích đất dùng sai mục đích, cho mượn, cho thuê trái quy định hoặc để hoang hóa, lấn chiếm sẽ bị thu hồi theo đúng quy định pháp luật.
Theo chỉ đạo mới, việc quản lý quỹ đất tại các doanh nghiệp nhà nước phải bảo đảm đúng công năng được Nhà nước giao, cho thuê hoặc công nhận quyền sử dụng. Thành phố yêu cầu tăng cường giám sát để ngăn ngừa thất thoát, lãng phí tài sản công, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác nguồn lực đất đai, vốn được xem là một trong những tài sản quan trọng nhất của khu vực doanh nghiệp nhà nước.
Để thực hiện mục tiêu này, UBND thành phố giao Sở Quy hoạch - Kiến trúc và Sở Xây dựng chủ động hướng dẫn, cung cấp đầy đủ thông tin quy hoạch, xây dựng liên quan đến các cơ sở nhà, đất mà doanh nghiệp nhà nước đang quản lý. Đây được xem là bước nền tảng nhằm giúp các đơn vị có cơ sở pháp lý rõ ràng trong việc sử dụng hoặc đề xuất phương án xử lý tài sản, tránh tình trạng vận dụng sai hoặc lợi dụng kẽ hở.
Song song đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng UBND các xã, phường, đặc khu được yêu cầu rà soát toàn bộ hồ sơ pháp lý đất đai của doanh nghiệp nhà nước, bao gồm cả những đơn vị đã cổ phần hóa. Trên cơ sở kiểm tra, cơ quan chức năng sẽ xử lý dứt điểm các trường hợp vi phạm. Thành phố nhấn mạnh việc thu hồi đất đối với những doanh nghiệp sử dụng không đúng mục đích được giao; cho thuê, cho mượn trái quy định; hoặc để xảy ra tình trạng lấn chiếm trên diện tích đất được Nhà nước giao quản lý.
Không chỉ dừng lại ở các hành vi sử dụng sai, các trường hợp chậm triển khai dự án, không đưa đất vào khai thác theo tiến độ đã đăng ký, hoặc không hoàn thành nghĩa vụ tài chính với Nhà nước cũng thuộc diện bị xem xét thu hồi. Những khu đất mà doanh nghiệp không còn nhu cầu sử dụng hoặc giảm nhu cầu so với trước đây cũng phải được rà soát, xử lý theo quy định. Thành phố yêu cầu mọi quyết định giao đất, cho thuê đất trong thời gian tới phải tuân thủ chặt chẽ pháp luật về đất đai và các quy định liên quan, bảo đảm công khai, minh bạch và hiệu quả.
Ở chiều ngược lại, các cơ quan tiếp nhận tài sản sau thu hồi cũng được giao nhiệm vụ cụ thể. Sở Xây dựng, Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố cùng chính quyền cơ sở phải khẩn trương tiếp nhận nhà, đất đã có quyết định thu hồi hoặc chuyển giao, tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm hay kéo dài thời gian xử lý gây lãng phí nguồn lực. Việc quản lý sau thu hồi cần được thực hiện đúng trình tự pháp luật, bảo đảm tài sản công tiếp tục được khai thác hiệu quả.
Tại cấp cơ sở, UBND các xã, phường, đặc khu phải thường xuyên kiểm tra việc sử dụng đất của các tổ chức trực thuộc. Những biểu hiện như liên doanh, liên kết trái phép; cho thuê, cho mượn không đúng quy định; để đất trống, bỏ hoang… phải được phát hiện sớm và xử lý kịp thời. Trường hợp vượt thẩm quyền, chính quyền địa phương có trách nhiệm báo cáo Sở Nông nghiệp và Môi trường để xem xét, xử lý theo quy định.
Về phía doanh nghiệp, các tổng công ty và công ty trực thuộc UBND thành phố phải tự rà soát lại toàn bộ quỹ đất đang quản lý, bảo đảm sử dụng đúng mục đích và đúng ranh giới thửa đất. Nghĩa vụ kê khai, đăng ký đất đai và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước là yêu cầu bắt buộc. Khi có quyết định thu hồi, doanh nghiệp phải bàn giao đúng quy định. Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp chịu trách nhiệm trước Nhà nước về toàn bộ quá trình quản lý, sử dụng đất của đơn vị mình.
Đối với các doanh nghiệp trong lộ trình cổ phần hóa, thành phố yêu cầu kiểm tra toàn bộ diện tích đất đang nắm giữ để xây dựng phương án sử dụng đất theo đúng quy định của pháp luật về đất đai và cổ phần hóa. Đồng thời, phải chấm dứt tình trạng dùng nhà, đất để cho thuê, cho mượn, bố trí làm nhà ở hoặc liên doanh, liên kết trái quy định; xử lý trách nhiệm tập thể, cá nhân nếu để xảy ra sai phạm. Mục tiêu xuyên suốt là ngăn chặn thất thoát, tham nhũng, tiêu cực và lãng phí trong quản lý tài sản công, bảo đảm quỹ đất của thành phố được sử dụng đúng giá trị và đúng chức năng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
