Nâng tầm giá trị nông sản gắn với du lịch
Trong mô hình sản xuất truyền thống, chuỗi giá trị thường dừng lại ở khâu tiêu thụ, với các khâu tách rời như người nông dân sản xuất, thương lái thu mua và thị trường phân phối. Khoảng cách giữa người làm ra sản phẩm và người sử dụng vì thế ngày càng giãn ra, kéo theo sự thiếu minh bạch và niềm tin dần suy giảm.
Từ thực tế đó, anh Lê Ngọc Nam, Giám đốc HTX Hoằng Đạt, lựa chọn một hướng đi khác khi lựa chọn rút ngắn khoảng cách bằng trải nghiệm trực tiếp. Theo anh, giá trị của nông sản không chỉ nằm ở hình thức hay sản lượng, mà còn ở quá trình hình thành. Khi được trực tiếp quan sát và tham gia, người tiêu dùng có cơ sở để hiểu và tin vào sản phẩm một cách tự nhiên.
Để triển khai cách làm này, HTX đã đầu tư hệ thống nhà màng, áp dụng công nghệ tưới nhỏ giọt của Israel và tổ chức sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP. Điểm đáng chú ý là toàn bộ quy trình không bị tách biệt khỏi bên ngoài, mà được mở ra để khách tham quan có thể trực tiếp quan sát, tìm hiểu và tham gia vào các công đoạn sản xuất.
Khách tham quan, đặc biệt là các đoàn học sinh, du khách có thể trực tiếp vào khu sản xuất, theo dõi các công đoạn từ chăm sóc đến thu hoạch, thậm chí tự tay hái và thu hoạch nông sản. Việc tận mắt chứng kiến quy trình giúp họ hiểu rõ hơn giá trị của sản phẩm, thay vì chỉ biết qua thông tin quảng bá.
Anh Lê Ngọc Nam chia sẻ, “Nếu chỉ dừng ở việc bán sản phẩm thì khó tạo ra sự khác biệt lâu dài. Nhưng khi khách hàng được trải nghiệm, họ không chỉ mua nông sản mà còn mang theo sự tin cậy. Lúc này, giá trị không nằm ở từng loại sản phẩm riêng lẻ mà nằm ở mối liên kết giữa người sản xuất và người tiêu dùng”.
Cách tiếp cận này đang giúp HTX từng bước hình thành một thị trường riêng, nơi sản phẩm gắn liền với trải nghiệm thực tế. Người tiêu dùng không chỉ tiếp cận nông sản mà còn hiểu được câu chuyện, quy trình và công sức phía sau. Qua đó, giá trị sản phẩm được nâng lên, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào các khâu trung gian – vốn là điểm nghẽn của nông nghiệp trong thời gian dài.
Mô hình trải nghiệm gắn với câu chuyện người làm nông
Tại HTX Hoằng Đạt, mô hình nông nghiệp gắn với trải nghiệm không hình thành một cách ngẫu nhiên, mà gắn với quá trình tìm hướng đi của người sáng lập.
Anh Lê Ngọc Nam và vợ hiện vẫn công tác tại địa phương. Năm 2019, anh bắt đầu xây dựng HTX Nông nghiệp công nghệ cao Hoằng Đạt, lựa chọn phát triển nông nghiệp theo hướng ứng dụng công nghệ và tạo giá trị bền vững.
“Thời điểm đó, nhiều người cũng băn khoăn vì mình đang có công việc ổn định. Nhưng tôi nghĩ nông nghiệp nếu làm bài bản, ứng dụng công nghệ và đi đúng hướng thì vẫn có nhiều cơ hội. Quan trọng là mình dám làm và kiên trì với lựa chọn của mình”, anh Nam chia sẻ.
Bước ngoặt đến vào năm 2021, khi anh có dịp đi thực tế tại Sơn La. Tại đây, anh nhận thấy dâu tây không chỉ là một loại nông sản mà còn có thể trở thành sản phẩm du lịch trải nghiệm, mang lại giá trị kinh tế cao khi được tổ chức bài bản.
Trở về địa phương, anh bắt đầu thử nghiệm mô hình trồng dâu tây trong nhà màng, đồng thời mở cửa đón khách tham quan. Từ một hướng đi mới, mô hình dần định hình rõ nét: sản xuất gắn với trải nghiệm, nông nghiệp kết hợp dịch vụ.
Đến nay, HTX đã xây dựng hơn 1 ha nhà màng, trồng các loại cây chủ lực như dưa vàng, cà chua bi bên cạnh dâu tây. Toàn bộ quy trình sản xuất được kiểm soát theo tiêu chuẩn VietGAP và đang từng bước chuyển sang hướng canh tác hữu cơ, hướng tới sự bền vững lâu dài.
Theo anh Nam, nếu chỉ tập trung vào sản xuất thì giá trị nông sản khó bứt phá. Vì vậy, HTX vừa duy trì nông nghiệp sạch, vừa mở rộng hoạt động trải nghiệm để khách hàng hiểu rõ quá trình tạo ra sản phẩm. Khi sự hiểu biết được hình thành, mối quan hệ giữa người tiêu dùng và sản phẩm cũng trở nên bền chặt hơn.
Trong quá trình đó, các hoạt động tham quan dần trở thành một phần của mô hình. Những đoàn học sinh, sinh viên tìm đến đây có thể trực tiếp vào khu sản xuất, chụp ảnh, đồng thời tham gia các hoạt động như hái dâu, thu hoạch cà chua, quan sát quy trình chăm sóc cây trồng.
Cô Lê Thị Hoa, Hiệu trưởng Trường Mầm non Sáng tạo GEC, cho biết: “Việc đưa trẻ đến với môi trường nông nghiệp thực tế không chỉ giúp các em hình thành những nhận thức ban đầu về lao động và thiên nhiên, mà còn tạo sự hứng thú trong học tập. Thông qua những trải nghiệm trực tiếp, trẻ có điều kiện quan sát, ghi nhớ tốt hơn và dần hình thành ý thức bảo vệ môi trường ngay từ nhỏ”.
Từ những hoạt động cụ thể đó, mô hình tại HTX Hoằng Đạt đang dần mở ra một hướng tiếp cận mới cho nông nghiệp: không chỉ tạo ra sản phẩm, mà còn tạo ra sự kết nối. Khi người tiêu dùng hiểu được hành trình của nông sản, giá trị không còn dừng ở việc mua bán, mà trở thành sự tin tưởng có thể duy trì lâu dài.
