​Hệ thống đê điều: “Đòn bẩy” nâng tầm vùng đặc sản rươi, cáy tại Kim Thành

Cú hích từ đầu tư hạ tầng đê điều

​Nằm dọc theo hạ lưu sông Lạch Tray, xã Kim Thành sở hữu những bãi bồi tự nhiên mang tính đặc thù cao, nơi giao thoa giữa dòng nước ngọt và lợ. Đây là môi trường lý tưởng để rươi và cáy, những loại "lộc trời" có giá trị kinh tế vượt trội sinh trưởng. 

Tuy nhiên, trong nhiều thập kỷ, tiềm năng này vẫn như một "viên ngọc thô" chưa được mài giũa hoàn thiện do rào cản về hạ tầng. Những tuyến đê bãi yếu ớt và hệ thống cống điều tiết cũ kỹ trước đây thường xuyên đặt người dân vào tình thế "được mùa, lo bão", khi chỉ một đợt triều cường bất thường cũng có thể gây vỡ bờ bãi, làm thất thoát toàn bộ thành quả sản xuất.

​Bước ngoặt thực sự đến khi thành phố Hải Phòng triển khai các dự án nâng cấp, kiên cố hóa hệ thống đê xung yếu. Khác với phương thức canh tác truyền thống vốn phụ thuộc hoàn toàn vào thiên nhiên, việc hình thành hệ thống đê ngăn mặn và đê bãi vững chắc đã thiết lập một "vành đai an toàn" cho vùng sản xuất tập trung. 

Điều này cho phép người dân mạnh dạn áp dụng các kỹ thuật cải tạo mặt bằng quy mô lớn, chuyển đổi những diện tích canh tác kém hiệu quả sang mô hình lúa - rươi hữu cơ chất lượng cao.

​Điểm sáng quan trọng nhất trong quá trình đầu tư hạ tầng chính là hệ thống cống điều tiết nước dưới đê được thiết kế hiện đại. Việc chủ động điều tiết mực nước theo chu kỳ thủy triều không chỉ giúp dẫn dụ ấu trùng rươi, cáy vào bãi một cách khoa học mà còn đảm bảo môi trường đất bùn luôn đạt độ ẩm và độ sạch lý tưởng. Đây chính là yếu tố cốt lõi giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, khiến rươi Kim Thành ngày càng béo, giàu dinh dưỡng và có sức cạnh tranh cao trên thị trường.

​Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, việc nhựa hóa và bê tông hóa mặt đê đã giải quyết triệt để bài toán logistics cho vùng bãi. Nếu như trước đây, việc vận chuyển rươi tươi sống trong thời gian ngắn là một thách thức lớn do đường sá lầy lội, thì nay mạng lưới giao thông trên đê đã thông suốt, cho phép xe tải của thương lái tiếp cận tận cửa bãi. 

Sự lưu thông thuận tiện này không chỉ giảm thiểu tỷ lệ hao hụt sản phẩm mà còn giúp người nông dân thoát khỏi cảnh bị ép giá, đưa giá trị thương mại của đặc sản địa phương tăng trưởng ổn định từ 20% đến 30%.

Mang lại hiệu quả rõ rệt

Như một lời khẳng định, khi công tác đầu tư vào "lá chắn" đê điều không chỉ là giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu mà còn là đòn bẩy kinh tế chiến lược, giúp vùng rươi, cáy Kim Thành khẳng định vị thế thương hiệu.

Theo chia sẻ của một hộ dân nuôi cá thương phẩm tại xã Kim Thành cho biết: "Từ khi tuyến đê tả Lạch Tray được nâng cấp, bờ vùng được bê tông hóa, chúng tôi không còn thức trắng đêm lo mỗi khi mưa lũ tràn về. ​Nhờ đê điều vững chãi, người dân chúng tôi đã mạnh dạn đầu tư cải tạo mặt bằng, chuyển đổi diện tích kém hiệu quả sang nuôi trồng thủy sản kết hợp hợp trồng lúa hữu cơ.

​Anh Đồng Thanh Hải (hiện đang canh tác rươi cáy tại xã Kim Thành) cho hay, trước đây, thương lái phải dùng xe máy hoặc thuyền nhỏ vận chuyển rất vất vả, từ khi mặt đê được chính quyền nâng cấp bê tông hóa đã giúp xe tải trọng lớn có thể vào tận cửa bãi để thu mua. Qua đó giúp giá thành rươi, cáy luôn ổn định và không bị ép giá do khó khăn vận chuyển.

“Các cống dưới đê được xây mới giúp việc lấy nước thủy triều (mang theo ấu trùng rươi, cáy) và xả nước ra vào bãi nuôi trở nên chủ động và khoa học hơn. Đê vững chắc giúp ngăn chặn tình trạng xâm nhập mặn quá mức hoặc sạt lở bãi bồi, giữ gìn môi trường bùn đất tự nhiên – điều kiện tiên quyết để con rươi, con cáy sinh trưởng”, anh Hải chia sẻ.

Liên quan đến công tác bảo vệ đê điều tại địa phương, thông tin với PV Tạp chí Doanh nghiệp và Kinh tế xanh, ông Nguyễn Văn Đức - Hạt trưởng quản lý đê điều Kim Thành cho biết, hiện tại Hạt đang quản lý 53,851km đê gồm 4 tuyến đê như: đê hữu Kinh Môn, tả Lai Vu, tả Sông Rạng, tả Lạch Tray từ K17-K20 081.

“Xã Kim Thành là vùng đất có nhiều bãi ven sông nên phù hợp cho việc nuôi trồng thủy sản, trong đó có 102ha canh tác rươi, cáy và cá, trải dài theo bờ tả đê Lạch Tray dài khoảng 3,3km. Thời gian vừa qua, thành phố quan tâm đầu tư nâng cấp cải tạo bê tông hóa mặt đê, đổ bê tông bờ vùng đã giúp cho việc canh tác, nuôi trồng của người dân thuận tiện hơn rất nhiều, qua đó góp phần phát triển kinh tế - xã hội của địa phương”, ông Đức cho hay.

Cũng theo ông Đức, hiện trên địa bàn xã Kim Thành còn điểm Cống Sông Đồn là điểm cống xung yếu cần được nâng cấp, xây dựng. Để đảm bảo an toàn cho hệ thống đê điều và chủ động trong công tác phòng chống lụt bão, Hạt cũng đã tham mưu cho UBND các xã thành lập phương án bảo vệ trọng điểm toàn tuyến, tuyên truyền cho người dân chấp hành tốt pháp luật đê điều, đặc biệt vào giai đoạn cao điểm mùa mưa bão.

​Có thể khẳng định, việc kiên cố hóa đê điều tại Kim Thành đã tạo ra một "chu trình khép kín" từ bảo vệ sản xuất, nâng cao chất lượng đến tối ưu hóa thương mại. Trong tương lai, khi hạ tầng giao thông và thủy lợi tiếp tục được hoàn thiện, vùng bãi Kim Thành không chỉ dừng lại ở việc cung ứng đặc sản mà còn mở ra triển vọng trở thành khu du lịch sinh thái trải nghiệm. Sự kết hợp giữa phát triển kinh tế bền vững và bảo vệ đê điều chính là mô hình tiêu biểu cho tư duy đổi mới nông nghiệp, nông thôn tại Hải Phòng hiện nay.