Nhiều đơn vị chưa giải ngân, tiến độ đầu tư công còn thấp so với kỳ vọng
Dù tốc độ giải ngân vốn đầu tư công đã có dấu hiệu cải thiện trong những tuần gần đây, kết quả thực tế đến hết ngày 21/5 vẫn ở mức thấp khi mới đạt khoảng 18% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Theo báo cáo mới nhất của Bộ Tài chính, vẫn còn 28 bộ, cơ quan trung ương cùng 17 địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức bình quân chung của cả nước, thậm chí một số đơn vị gần như chưa giải ngân.
Báo cáo nhanh về tình hình phân bổ và giải ngân vốn đầu tư công nguồn ngân sách Nhà nước cho thấy, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 đến thời điểm hiện tại đạt hơn 1,026 triệu tỷ đồng. Trong đó, kế hoạch vốn do Thủ tướng Chính phủ giao là hơn 1,013 triệu tỷ đồng, còn lại là phần vốn cân đối ngân sách địa phương được các địa phương chủ động giao tăng thêm.
Tính đến ngày 21/5, tổng số vốn đã được các bộ, ngành và địa phương phân bổ chi tiết cho từng nhiệm vụ, dự án đạt hơn 1,003 triệu tỷ đồng. Nếu loại trừ phần vốn cân đối địa phương giao tăng, tỷ lệ phân bổ đạt khoảng 97,7% kế hoạch Thủ tướng giao. Dù vậy, vẫn còn hơn 22.839 tỷ đồng chưa được phân bổ chi tiết.
Theo Bộ Tài chính, phần vốn chưa phân bổ này tập trung tại 13 bộ, cơ quan trung ương và 12 địa phương. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc nhiều dự án vẫn đang hoàn thiện thủ tục đầu tư, chưa đủ điều kiện để bố trí vốn theo quy định. Một số đơn vị cũng đề xuất điều chỉnh giảm kế hoạch vốn để chuyển sang các địa phương, bộ ngành có nhu cầu và khả năng giải ngân tốt hơn.
Đáng chú ý, trong nhóm có tỷ lệ giải ngân thấp, nhiều đơn vị ghi nhận mức giải ngân dưới 1%, thậm chí chưa giải ngân. Danh sách này gồm Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Thanh tra Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước, Đài Truyền hình Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Bộ Dân tộc và Tôn giáo hay Ngân hàng Phát triển Việt Nam.
Tốc độ giải ngân có cải thiện nhưng vẫn còn khoảng cách lớn với mục tiêu
Dữ liệu của Bộ Tài chính cho thấy, đến hết ngày 14/5, cả nước giải ngân được hơn 166.018 tỷ đồng, tương đương 16,4% kế hoạch. Chỉ trong một tuần tiếp theo, số vốn giải ngân tăng thêm hơn 16.526 tỷ đồng, nâng tổng mức giải ngân lên 182.544 tỷ đồng vào ngày 21/5, tương đương 18% kế hoạch năm.
So với tuần trước đó, lượng vốn giải ngân phát sinh trong giai đoạn 15 - 21/5 đã tăng gấp 1,4 lần. Điều này cho thấy áp lực thúc đẩy tiến độ đang bắt đầu phát huy hiệu quả ở một số bộ, ngành và địa phương, đặc biệt trong bối cảnh đầu tư công tiếp tục được xem là động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế.
Tuy nhiên, nhìn tổng thể, kết quả giải ngân hiện vẫn khá xa mục tiêu đề ra cho nửa đầu năm. Bộ Tài chính nhận định nếu không tính phần 5% kế hoạch vốn đầu tư công ngân sách địa phương được giữ lại để dự kiến đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tương đương hơn 32.511 tỷ đồng, tỷ lệ giải ngân của cả nước cũng mới chỉ đạt khoảng 18,6%.
Ở chiều tích cực, có 7 bộ, cơ quan trung ương và 17 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân bằng hoặc cao hơn mức bình quân chung của cả nước. Trong nhóm này có Ngân hàng Chính sách xã hội, Bộ Công Thương, Bộ Quốc phòng, Bộ Ngoại giao, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng nhiều địa phương như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Nghệ An, Khánh Hòa, Tây Ninh hay Cà Mau.
Việc giải ngân chậm kéo dài được cho là sẽ ảnh hưởng không nhỏ tới hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công cũng như mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong năm 2026. Trong bối cảnh nhiều dự án hạ tầng lớn đang cần nguồn lực để tăng tốc thi công, yêu cầu đẩy nhanh tiến độ phân bổ và giải ngân vốn đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Các chuyên gia cho rằng, bên cạnh việc tháo gỡ vướng mắc thủ tục đầu tư, cần siết trách nhiệm người đứng đầu tại các đơn vị giải ngân chậm. Đồng thời, việc điều chuyển vốn từ những nơi không có khả năng thực hiện sang các dự án có tiến độ tốt cũng cần được triển khai quyết liệt nhằm tránh tình trạng vốn chờ dự án, trong khi nền kinh tế vẫn cần thêm động lực tăng trưởng từ đầu tư công.
