Dù ghi nhận dấu hiệu cải thiện trong những ngày giữa tháng 5/2026, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công trên cả nước vẫn chưa đạt kỳ vọng khi mới hoàn thành 16,4% kế hoạch được Thủ tướng Chính phủ giao. Kết quả này cho thấy áp lực giải ngân trong các tháng còn lại của năm tiếp tục đè nặng lên nhiều bộ, ngành và địa phương, đặc biệt trong bối cảnh đầu tư công vẫn được xem là động lực quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Theo báo cáo mới được Bộ Tài chính công bố, tổng số vốn đầu tư công từ nguồn ngân sách nhà nước đã giải ngân tính đến ngày 14/5/2026 đạt hơn 166 nghìn tỷ đồng. Nếu không tính phần vốn tiết kiệm 5% của ngân sách địa phương dự kiến dành cho dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tỷ lệ giải ngân của cả nước đạt khoảng 16,9%.
Điểm đáng chú ý là tốc độ giải ngân đã có sự cải thiện rõ nét trong tuần từ ngày 8 đến 14/5. Riêng trong khoảng thời gian này, số vốn được giải ngân lên tới hơn 12,1 nghìn tỷ đồng, cao hơn khoảng 1,3 lần so với tuần trước đó. Đây được xem là tín hiệu tích cực sau giai đoạn đầu năm triển khai chậm chạp ở nhiều nơi.
Năm 2026, tổng kế hoạch đầu tư công vốn ngân sách nhà nước được giao ở mức hơn 1,013 triệu tỷ đồng. Nếu cộng thêm phần vốn cân đối do các địa phương bổ sung, tổng quy mô kế hoạch vốn năm nay lên tới khoảng 1,026 triệu tỷ đồng. Với quy mô vốn rất lớn, yêu cầu đặt ra là tiến độ phân bổ và giải ngân phải được đẩy nhanh để tạo tác động lan tỏa tới nền kinh tế.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy bức tranh giải ngân vẫn tồn tại sự chênh lệch lớn giữa các đơn vị. Tính đến giữa tháng 5, chỉ có số ít bộ, cơ quan trung ương và địa phương đạt tỷ lệ giải ngân ngang bằng hoặc cao hơn mức bình quân chung của cả nước. Trong nhóm địa phương có kết quả tích cực, Hà Nội và Hải Phòng tiếp tục nằm trong nhóm dẫn đầu với tỷ lệ giải ngân khá cao. Một số địa phương như Quảng Ninh, Đồng Nai, Nghệ An hay Khánh Hòa cũng ghi nhận tiến độ tương đối khả quan.
Ở khối cơ quan trung ương, một số đơn vị đạt kết quả nổi bật như Ngân hàng Chính sách xã hội, Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) hay Bộ Ngoại giao. Ngoài ra, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Công Thương và Bộ Tư pháp cũng nằm trong nhóm có tỷ lệ giải ngân tương đối tốt so với mặt bằng chung.
Dẫu vậy, số lượng đơn vị giải ngân chậm vẫn chiếm tỷ lệ lớn. Theo Bộ Tài chính, có tới 27 bộ, cơ quan trung ương cùng 20 địa phương đang có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức trung bình cả nước. Đáng chú ý, nhiều cơ quan mới giải ngân dưới 1% kế hoạch, thậm chí chưa giải ngân được nguồn vốn nào.
Trong danh sách này có một số đơn vị như Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Thanh tra Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước, Đài Truyền hình Việt Nam hay Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Thậm chí, một số cơ quan còn đề xuất điều chỉnh giảm toàn bộ kế hoạch vốn năm 2026 do khó khăn trong quá trình triển khai dự án và hoàn thiện thủ tục đầu tư.
Không chỉ vướng ở khâu giải ngân, công tác phân bổ vốn tại nhiều nơi cũng chưa hoàn tất. Theo báo cáo của Bộ Tài chính, đến nay các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã phân bổ chi tiết khoảng 998,65 nghìn tỷ đồng. Tuy nhiên, vẫn còn hơn 28 nghìn tỷ đồng chưa được giao chi tiết do nhiều dự án đang trong quá trình hoàn thiện thủ tục đầu tư và hồ sơ liên quan.
Một điểm đáng chú ý khác trong năm nay là việc các địa phương thực hiện giữ lại 5% kế hoạch vốn đầu tư công, tương đương hơn 32,5 nghìn tỷ đồng. Khoản vốn này dự kiến được dành để chuẩn bị cho dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, công trình hạ tầng quy mô lớn đang được định hướng triển khai trong giai đoạn tới.
Theo đánh giá của Bộ Tài chính, kết quả giải ngân hơn 16% sau hơn 4 tháng đầu năm cho thấy khối lượng công việc còn lại là rất lớn nếu muốn hoàn thành mục tiêu giải ngân trên 1 triệu tỷ đồng trong năm 2026. Trong bối cảnh nền kinh tế cần thêm động lực tăng trưởng, việc tháo gỡ các điểm nghẽn về thủ tục, giải phóng mặt bằng, phân bổ vốn và tổ chức thực hiện dự án sẽ đóng vai trò then chốt để dòng vốn đầu tư công phát huy hiệu quả.
Áp lực vì thế được dự báo sẽ dồn mạnh vào các quý cuối năm. Nếu tiến độ không được cải thiện đồng đều giữa các bộ, ngành và địa phương, mục tiêu sử dụng hiệu quả nguồn vốn đầu tư công để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế có nguy cơ bị ảnh hưởng đáng kể.
