Tiến độ giải ngân vốn đầu tư công trong những tháng đầu năm 2026 tiếp tục bộc lộ nhiều điểm nghẽn, khi tỷ lệ thực hiện vẫn ở mức thấp so với kế hoạch được giao. Số liệu mới nhất từ Bộ Tài chính cho thấy, tính đến ngày 15/4/2026, tổng vốn đã giải ngân đạt 127.390,6 tỷ đồng, tương ứng 12,6% kế hoạch do Thủ tướng Chính phủ giao. Đáng chú ý, có tới 28 bộ, cơ quan trung ương và 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức bình quân chung cả nước, phản ánh áp lực lớn đối với mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng thông qua đầu tư công.
Bức tranh tổng thể về kế hoạch vốn cho thấy quy mô đầu tư công năm nay tiếp tục duy trì ở mức cao. Theo Bộ Tài chính, tổng kế hoạch đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước năm 2026 được giao ban đầu là 1.013.443,4 tỷ đồng. Trong đó, vốn ngân sách trung ương chiếm 363.216,8 tỷ đồng, còn lại 650.226,6 tỷ đồng thuộc ngân sách địa phương. So với kế hoạch đầu năm, con số này đã có sự điều chỉnh tăng khi bổ sung thêm 18.095,4 tỷ đồng vốn trung ương, đồng thời các địa phương cũng chủ động bố trí thêm 13.136,2 tỷ đồng từ nguồn cân đối ngân sách.
Tính đến giữa tháng 4, tổng quy mô vốn đầu tư công được giao đã đạt 1.026.579,6 tỷ đồng, bao gồm cả phần bổ sung và phần địa phương tăng thêm. Dù vậy, việc phân bổ chi tiết vốn cho các chương trình, dự án vẫn chưa hoàn tất. Tổng số vốn đã được phân bổ đạt 976.538,8 tỷ đồng, tương đương khoảng 95,1% kế hoạch Thủ tướng giao nếu không tính phần vốn địa phương tăng thêm. Điều này đồng nghĩa vẫn còn hơn 50.000 tỷ đồng chưa được phân bổ cụ thể, chủ yếu do nhiều dự án đang trong quá trình hoàn thiện thủ tục đầu tư.
Không chỉ chậm ở khâu phân bổ, tiến độ giải ngân thực tế cũng cho thấy sự phân hóa rõ nét giữa các bộ, ngành và địa phương. Một số đơn vị ghi nhận kết quả tích cực khi đạt hoặc vượt mức bình quân chung của cả nước. Có thể kể đến một số cơ quan trung ương như Bộ Quốc phòng, Bộ Công Thương, Bộ Công an hay Ngân hàng Chính sách xã hội; cùng với đó là nhiều địa phương như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Thái Nguyên, Hà Tĩnh, Khánh Hòa hay An Giang. Những đơn vị này phần nào cho thấy sự chủ động trong tổ chức thực hiện và tháo gỡ khó khăn cho các dự án.
Tuy nhiên, bức tranh chung vẫn nghiêng về gam màu trầm khi số lượng đơn vị giải ngân chậm chiếm tỷ lệ lớn. Theo Bộ Tài chính, có tới 28 bộ, cơ quan trung ương và 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới mức bình quân cả nước. Đáng lưu ý, một số cơ quan gần như chưa có chuyển biến khi tỷ lệ giải ngân ở mức rất thấp, thậm chí dưới 1% hoặc chưa giải ngân. Những cái tên được nhắc tới gồm Bộ Ngoại giao, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Thanh tra Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước hay các cơ quan như Đài Tiếng nói Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Thực trạng này cho thấy những vướng mắc kéo dài trong quá trình triển khai đầu tư công vẫn chưa được xử lý triệt để. Các khó khăn chủ yếu tập trung ở thủ tục chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng, cũng như năng lực tổ chức thực hiện dự án ở một số đơn vị. Việc chậm phân bổ vốn kéo theo chậm giải ngân, tạo ra vòng luẩn quẩn ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng nguồn lực ngân sách.
Trong bối cảnh đầu tư công được xác định là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, việc đẩy nhanh tiến độ giải ngân là yêu cầu cấp thiết. Nếu không có những giải pháp quyết liệt hơn trong thời gian tới, nguy cơ không hoàn thành kế hoạch năm là hoàn toàn hiện hữu, đồng thời làm giảm hiệu ứng lan tỏa của dòng vốn đầu tư công đối với nền kinh tế.
Diễn biến những tháng tiếp theo sẽ mang tính quyết định, đặc biệt khi áp lực giải ngân dồn vào các quý cuối năm. Bài toán đặt ra không chỉ là tăng tốc về tiến độ, mà còn phải đảm bảo chất lượng và hiệu quả của từng dự án, qua đó phát huy tối đa vai trò dẫn dắt của đầu tư công trong giai đoạn phục hồi và phát triển kinh tế.
