Festival Bảo tồn và Phát triển làng nghề toàn cầu 2026: Hội tụ tinh hoa thủ công, kết nối giá trị văn hóa và kinh tế xanh

Từ 13 đến 16/11/2026 tại Khu di tích Hoàng thành Thăng Long, Festival Bảo tồn và Phát triển làng nghề toàn cầu lần thứ nhất là sự kiện văn hóa, kinh tế và xúc tiến thương mại có ý nghĩa đặc biệt. Không chỉ tôn vinh những bàn tay tài hoa của nghệ nhân, sự kiện còn mở ra cơ hội kết nối làng nghề Việt Nam với thị trường quốc tế, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển kinh tế xanh từ những giá trị truyền thống.
1794794372910-40339972880441084-g6947962675018505503-bf00aed0f2046f0d06767a03a5b7b53a-1794795052.jpg
Ảnh Cao Tuấn Hưng.

Khi tinh hoa làng nghề hội tụ giữa lòng Thủ đô

Hà Nội - vùng đất nghìn năm văn hiến, nơi lưu giữ nhiều di sản văn hóa và nghề thủ công truyền thống - được lựa chọn là địa điểm tổ chức Festival Bảo tồn và Phát triển làng nghề toàn cầu lần thứ nhất năm 2026. Sự kiện do UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức, mang chủ đề “Hội tụ bản sắc văn hóa làng nghề - Kết nối tinh hoa toàn cầu”.

Lễ khai mạc diễn ra tối 13/11 tại Hoàng thành Thăng Long, với sự tham dự của lãnh đạo thành phố Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đại diện các đại sứ quán, tổ chức quốc tế cùng đông đảo nghệ nhân, doanh nghiệp và đại biểu trong nước, quốc tế. Đây không đơn thuần là một hội chợ giới thiệu sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Festival hướng tới xây dựng một không gian giao lưu văn hóa, trình diễn nghề truyền thống, kết nối đầu tư và xúc tiến thương mại, qua đó đưa các giá trị của làng nghề Việt Nam đến gần hơn với cộng đồng quốc tế.

Theo thông tin rà soát công tác chuẩn bị của thành phố ngày 3/11/2026, sự kiện ghi nhận gần 60 quốc gia và vùng lãnh thổ đăng ký tham gia, với 166 gian hàng quốc tế; 24/34 tỉnh, thành phố trong nước đăng ký có gian hàng giới thiệu sản phẩm. Quy mô không gian tổ chức khoảng 10.000 m², được thiết kế thành 10 khu vực chuyên đề và khu thương mại kết nối giao thương.  Những con số này cho thấy sức hấp dẫn của một sự kiện lần đầu được tổ chức với tầm vóc toàn cầu, đồng thời phản ánh nhu cầu hợp tác ngày càng lớn trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ và phát triển kinh tế làng nghề.

1794794295868-40339972880441084-g6947962675018505503-30ab50c131b13eb32e1a69e685c01163-1794795137.jpg
Quầy hoàng cuả các nước luôn thu hút khách tham quan và mua sắm. Ảnh Cao Tuấn Hưng

Không gian giao thoa giữa truyền thống và sáng tạo

Điểm đáng chú ý của Festival là cách tổ chức không gian trưng bày theo hướng đa dạng, kết hợp giữa giá trị truyền thống với xu thế phát triển hiện đại. Các sản phẩm thủ công Việt Nam và quốc tế được giới thiệu trong những khu vực chuyên đề, tạo điều kiện để khách tham quan nhận diện sự khác biệt về chất liệu, kỹ thuật chế tác, phong cách thẩm mỹ và bản sắc văn hóa của từng vùng miền, quốc gia.

Bên cạnh không gian sản phẩm làng nghề, Festival còn dành diện tích cho thiết kế sáng tạo, chuyển đổi số, Net-Zero, triển lãm ảnh, hoa và cây cảnh, văn hóa, ẩm thực và trải nghiệm nghề thủ công. Đây là cách tiếp cận mới, đưa làng nghề ra khỏi phạm vi sản xuất truyền thống để trở thành một bộ phận của ngành công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo.

Từ gốm sứ, mây tre đan, sơn mài, thêu ren, dệt lụa đến đồ gỗ mỹ nghệ, mỗi sản phẩm đều chứa đựng câu chuyện về lịch sử, phong tục, tập quán và tri thức bản địa. Đằng sau một chiếc bình gốm là kinh nghiệm chọn đất, pha men, tạo hình và nung lò được tích lũy qua nhiều thế hệ. Đằng sau một tấm lụa là sự khéo léo trong lựa chọn nguyên liệu, kéo sợi, dệt và nhuộm.

Những giá trị ấy không thể được tạo ra chỉ bằng máy móc hiện đại. Công nghệ có thể giúp tăng năng suất, nhưng bàn tay, kinh nghiệm và cảm quan thẩm mỹ của người nghệ nhân mới tạo nên linh hồn của sản phẩm thủ công. Festival vì thế cũng là dịp để tôn vinh những người đang âm thầm gìn giữ nghề, truyền nghề và sáng tạo trên nền tảng di sản cha ông.

1794794304201-40339972880441084-g6947962675018505503-b3bcaf4942ccc181aee160cf212887bb-1794795218.jpg
Lãnh đạo Liên hiệp HTX Tiêu dùng Viết Nam (VCCU) tham gia khảo sát nhu cầu quảng bá thương hiệu và xu hướng phát triển thị trường. Ảnh Cao Tuấn Hưng

Làng nghề Việt Nam trước cơ hội bước ra thị trường toàn cầu

Việt Nam có hệ thống làng nghề phong phú, phân bố rộng khắp các vùng miền. Mỗi địa phương có những sản phẩm đặc trưng gắn với điều kiện tự nhiên, nguyên liệu và lịch sử hình thành cộng đồng dân cư. Riêng Hà Nội nổi tiếng với nhiều làng nghề có lịch sử lâu đời như gốm Bát Tràng, lụa Vạn Phúc, sơn mài Hạ Thái, khảm trai Chuyên Mỹ, mây tre đan Phú Vinh, tò he Xuân La, quạt Chàng Sơn và nghề làm tranh dân gian ở khu vực Bắc Ninh lân cận.

Mỗi làng nghề là một không gian văn hóa sống, nơi nghề nghiệp không chỉ tạo ra sản phẩm hàng hóa mà còn duy trì bản sắc cộng đồng, phong tục và những tri thức được truyền từ đời này sang đời khác. Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập, nhiều làng nghề đang phải đối mặt với những thách thức không nhỏ: thị trường tiêu thụ thiếu ổn định, quy mô sản xuất nhỏ lẻ, thiếu vốn đầu tư, hạn chế về thiết kế, công nghệ và năng lực tiếp thị. Một số nghề truyền thống còn gặp khó khăn trong việc thu hút lao động trẻ và duy trì đội ngũ nghệ nhân kế cận.

Bởi vậy, giá trị lớn của Festival không chỉ nằm ở việc trưng bày sản phẩm mà còn ở khả năng tạo dựng những mối liên kết kinh tế thực chất. Thông qua các cuộc gặp gỡ giữa nghệ nhân, doanh nghiệp, nhà thiết kế, nhà phân phối và đối tác quốc tế, các cơ sở sản xuất có thêm cơ hội tìm kiếm thị trường, tiếp cận xu hướng tiêu dùng và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đáng chú ý, Hội nghị Xúc tiến đầu tư các sản phẩm ngành nghề nông thôn được tổ chức tại Trung tâm Tinh hoa Làng nghề Việt ở Bát Tràng, góp phần kết nối nguồn lực đầu tư với các cơ sở sản xuất. Hội thi sản phẩm thủ công châu Á - Thái Bình Dương cũng tạo không gian giao lưu giữa nghệ nhân và nhà thiết kế, khuyến khích sáng tạo mẫu mã trên nền tảng giá trị truyền thống. Đó là hướng đi cần thiết để sản phẩm làng nghề không chỉ được biết đến bởi vẻ đẹp thủ công mà còn có khả năng đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế về chất lượng, công năng, tính thẩm mỹ và tính bền vững.

1794794386808-40339972880441084-g6947962675018505503-a86439adab74ef403e3cd1ed20ffffbb-1794795579.jpg
Không khí khu Hoàng thành Thăng Long như bừng tỉnh trước sự kiện. Ảnh Tuấn Hưng

Phát triển làng nghề gắn với kinh tế xanh và Net-Zero

Một điểm mới đáng quan tâm của Festival năm 2026 là việc dành không gian cho chủ đề Net-Zero và chuyển đổi số. Điều này cho thấy bảo tồn làng nghề đang được đặt trong mối quan hệ với những yêu cầu phát triển mới, đặc biệt là kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và trách nhiệm môi trường.

Thực tế, nhiều nghề thủ công truyền thống vốn có những yếu tố gần gũi với mô hình sản xuất xanh. Nghề mây tre đan sử dụng nguyên liệu có khả năng tái sinh; nghề dệt truyền thống có thể khai thác sợi tự nhiên; nghề thủ công từ gỗ, giấy, cói và các vật liệu bản địa tạo ra những sản phẩm có giá trị sử dụng lâu dài. Nếu được tổ chức hợp lý, đây là lợi thế để phát triển các dòng sản phẩm thân thiện với môi trường, đáp ứng xu hướng tiêu dùng có trách nhiệm.

Tuy nhiên, không nên đồng nhất sản xuất thủ công với sản xuất xanh. Một số công đoạn trong nghề gốm, sơn mài, nhuộm vải, chế biến gỗ vẫn có thể phát sinh bụi, nước thải, khí thải và chất thải rắn. Vì vậy, bảo tồn nghề phải đi đôi với cải tiến công nghệ, sử dụng năng lượng hiệu quả, kiểm soát hóa chất, xử lý chất thải và bảo vệ sức khỏe người lao động. Chuyển đổi số cũng mở ra hướng phát triển mới. Các cơ sở sản xuất có thể ứng dụng thương mại điện tử, xây dựng hệ thống nhận diện thương hiệu, truy xuất nguồn gốc nguyên liệu, quảng bá sản phẩm qua nền tảng số và kết nối trực tiếp với khách hàng quốc tế.

Đặc biệt, khi kết hợp nghề thủ công với du lịch trải nghiệm, làng nghề có thể tạo thêm nguồn thu từ dịch vụ, ẩm thực, lưu trú và các hoạt động văn hóa. Người dân không chỉ bán sản phẩm mà còn giới thiệu câu chuyện nghề, truyền dạy kỹ năng và chia sẻ những giá trị văn hóa đặc sắc của địa phương.

Đưa du lịch làng nghề trở thành sản phẩm văn hóa đặc sắc

Một trong những hướng phát triển được Festival quan tâm là kết nối làng nghề với du lịch. Đây là lĩnh vực có nhiều tiềm năng bởi du khách ngày nay không chỉ muốn mua một món đồ lưu niệm mà còn mong muốn được tìm hiểu nguồn gốc sản phẩm, trực tiếp quan sát nghệ nhân chế tác và trải nghiệm quy trình làm nghề. Trong khuôn khổ sự kiện, các chương trình tham quan, trải nghiệm và quảng bá du lịch làng nghề Hà Nội được triển khai tại một số địa điểm tiêu biểu như Vạn Phúc, Chuyên Mỹ, Bát Tràng và các không gian nghề truyền thống khác.

Đây là cách làm có ý nghĩa thiết thực. Nếu Hoàng thành Thăng Long là nơi giới thiệu tinh hoa làng nghề với bạn bè quốc tế thì những chuyến tham quan tại các làng nghề chính là cơ hội để du khách tiếp xúc trực tiếp với đời sống sản xuất và văn hóa bản địa.

Từ một chuyến tham quan làng gốm Bát Tràng, du khách có thể tự tay tạo hình sản phẩm, tìm hiểu kỹ thuật nung gốm và mua những món đồ mang dấu ấn riêng. Tại Vạn Phúc, câu chuyện về nghề dệt lụa truyền thống có thể trở thành một sản phẩm du lịch văn hóa hấp dẫn. Ở Chuyên Mỹ, nghệ thuật khảm trai giúp du khách cảm nhận sự kiên trì, tỉ mỉ và tài hoa của người thợ thủ công.

Khi được đầu tư bài bản về hạ tầng, cảnh quan, dịch vụ và chất lượng trải nghiệm, du lịch làng nghề sẽ tạo ra chuỗi giá trị kinh tế rộng hơn, góp phần nâng cao thu nhập cho cộng đồng và khuyến khích người dân tiếp tục gắn bó với nghề.

1794794304207-40339972880441084-g6947962675018505503-15f9fc5dce6470c52630fb89130b2738-1794795739.jpg
Khổng chuyện làng nghề mà nó còn là dịp giao lưu giữa các nền văn hoá. Ảnh TH

Bảo tồn để phát triển, phát triển để bảo tồn

Một câu hỏi đặt ra sau Festival là làm thế nào để những giá trị được giới thiệu trong bốn ngày sự kiện tiếp tục được phát huy trong đời sống kinh tế và xã hội. Bảo tồn làng nghề không có nghĩa là giữ nguyên mọi phương thức sản xuất cũ. Ngược lại, bảo tồn phải đi cùng đổi mới, nhưng đổi mới trên cơ sở tôn trọng bản sắc và những giá trị cốt lõi của nghề truyền thống.

Muốn vậy, cần có chính sách thiết thực để hỗ trợ nghệ nhân truyền nghề, đào tạo lớp thợ trẻ, đầu tư công nghệ sạch, phát triển vùng nguyên liệu, bảo hộ sở hữu trí tuệ và xây dựng thương hiệu cho sản phẩm làng nghề. Các hợp tác xã, doanh nghiệp và hộ sản xuất cần được hỗ trợ nâng cao năng lực quản trị, thiết kế, tiếp thị và tiếp cận thị trường.

Đặc biệt, cần hình thành những mô hình liên kết giữa nghệ nhân, nhà thiết kế, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và đơn vị du lịch. Đây là điều kiện để sản phẩm truyền thống vừa giữ được giá trị văn hóa vừa đáp ứng nhu cầu sử dụng trong cuộc sống hiện đại.

Với Hà Nội, Festival còn là cơ hội khẳng định vai trò của Thủ đô như một trung tâm giao lưu văn hóa, sáng tạo và phát triển ngành nghề thủ công của Việt Nam. Từ những làng nghề lâu đời, Hà Nội có thể hình thành các sản phẩm văn hóa có sức cạnh tranh, góp phần phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế xanh.

Festival Bảo tồn và Phát triển làng nghề toàn cầu 2026 vì thế không chỉ là cuộc hội tụ của những sản phẩm thủ công, mà còn là cuộc gặp gỡ của các nền văn hóa, những bàn tay sáng tạo và khát vọng phát triển bền vững. Giá trị của sự kiện sẽ không dừng lại ở số lượng gian hàng hay khách tham quan, mà quan trọng hơn là những hợp tác được hình thành, những nghề truyền thống được tiếp sức, những nghệ nhân được tôn vinh và những sản phẩm làng nghề Việt Nam có thêm cơ hội vươn ra thế giới.

Từ di sản của quá khứ đến sáng tạo của hiện tại, làng nghề Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một nguồn lực quan trọng cho tương lai. Bảo tồn không phải để nghề chỉ còn trong ký ức, mà để nghề tiếp tục sống, tiếp tục tạo ra giá trị và đóng góp vào sự phát triển của đất nước.

Đăng ký đặt báo