Đề xuất đưa quyền phê duyệt dự án tín chỉ carbon về địa phương

Theo dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 06/2022/NĐ-CP ngày 7/1/2022 của Chính phủ về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 119/2025/NĐ-CP, Nghị định số 83/2026/NĐ-CP và Nghị định số 112/2026/NĐ-CP, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất chuyển một số thẩm quyền quản lý dự án tín chỉ carbon từ cấp bộ xuống UBND cấp tỉnh.

Đáng chú ý, dự thảo hướng tới việc phân cấp không chỉ khâu đăng ký tài khoản mà còn một số thủ tục trong toàn bộ quá trình triển khai dự án theo cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon trong nước.

Địa phương sẽ được trao thêm quyền xử lý dự án tín chỉ carbon

Một trong những nội dung được đề xuất là chuyển thẩm quyền đăng ký tài khoản trên Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính từ Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Chủ tịch UBND cấp tỉnh đối với các tổ chức tham gia chương trình, dự án bù trừ tín chỉ carbon trong nước.

Cùng với đó, đối với cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon trong nước, dự thảo đề xuất phân cấp thẩm quyền thực hiện các thủ tục từ phê duyệt đăng ký, điều chỉnh dự án, thay đổi thành phần tham gia, hủy đăng ký dự án đến cấp tín chỉ carbon từ bộ trưởng các bộ quản lý lĩnh vực như Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương, Bộ Xây dựng cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc điều chỉnh này xuất phát từ dự báo số lượng dự án tín chỉ carbon đăng ký theo các cơ chế, trong đó có cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon trong nước, sẽ tăng mạnh trong thời gian tới khi các mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính và phát triển thị trường carbon được triển khai sâu rộng hơn.

Điểm đáng chú ý là các dự án này được thực hiện trực tiếp tại địa bàn các tỉnh, thành phố, gắn với các nguồn phát thải cũng như diện tích hấp thụ khí nhà kính thuộc phạm vi quản lý của từng địa phương. Vì vậy, cơ quan quản lý cấp tỉnh được đánh giá có điều kiện thuận lợi để trực tiếp theo dõi, kiểm tra và giám sát quá trình triển khai.

Theo tờ trình dự thảo, UBND cấp tỉnh với vai trò là cơ quan quản lý trực tiếp trên địa bàn có khả năng kiểm tra, xác minh tính xác thực của thông tin, dữ liệu dự án, tổ chức giám sát thực địa và thực hiện hậu kiểm theo quy định. Từ thực tế này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng phân cấp thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính về dự án tín chỉ carbon cho UBND cấp tỉnh sẽ phù hợp hơn với đặc điểm triển khai của loại hình dự án này.

Việc phân quyền cũng được kỳ vọng giảm thời gian và chi phí đi lại, giảm thời gian tuân thủ cho doanh nghiệp, đồng thời hạn chế áp lực xử lý hồ sơ tại các cơ quan trung ương. Qua đó, hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính có thể được cải thiện, tạo thuận lợi hơn cho các tổ chức tham gia thị trường carbon. Tuy nhiên, phân cấp không đồng nghĩa với việc buông lỏng quản lý ở cấp trung ương. Theo phương án được đưa ra, các quy chuẩn về đo đạc, báo cáo và thẩm định vẫn được duy trì thống nhất, nhằm bảo đảm tính minh bạch, toàn vẹn của thị trường carbon và đáp ứng các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu.

Dữ liệu dự án được quản lý tập trung trên hệ thống quốc gia

Để bảo đảm việc phân cấp vẫn đi cùng với quản lý thống nhất, dự thảo Nghị định đề xuất thiết lập cơ chế phối hợp giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường với UBND cấp tỉnh thông qua nền tảng công nghệ số. Theo đó, kết quả giải quyết các thủ tục hành chính liên quan đến lĩnh vực biến đổi khí hậu sau khi được phân cấp sẽ được rà soát và ghi nhận trực tiếp trên Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon. Việc cập nhật tập trung được kỳ vọng giúp hình thành cơ sở dữ liệu quốc gia về tín chỉ carbon đầy đủ, thống nhất, đồng thời tạo điều kiện để các cơ quan quản lý theo dõi xuyên suốt quá trình hình thành và quản lý tín chỉ.

Trong mô hình này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục giữ vai trò quản trị hạ tầng kỹ thuật của hệ thống, qua đó bảo đảm dữ liệu được đồng bộ trên phạm vi cả nước. Trong khi đó, các địa phương được phân quyền và cấp tài khoản quản trị chức năng để thực hiện các tác nghiệp hành chính thuộc thẩm quyền, đồng thời cập nhật kết quả giải quyết thủ tục vào hệ thống dữ liệu chuyên ngành. Cách thức này cho phép địa phương chủ động xử lý các thủ tục được phân cấp, nhưng thông tin về dự án và tín chỉ carbon vẫn được quản lý trên một hệ thống đăng ký thống nhất.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo đó vẫn có thể theo dõi dòng luân chuyển của tín chỉ carbon, kiểm soát nguồn gốc tín chỉ trước khi được đưa vào giao dịch trên thị trường trong nước, đồng thời giám sát việc thực hiện Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC).

Hệ thống dữ liệu tập trung cũng được sử dụng làm căn cứ xem xét việc chấp thuận chuyển giao quốc tế tín chỉ carbon và góp phần bảo đảm an toàn, an ninh dữ liệu quốc gia. Như vậy, phương án được đề xuất đặt trọng tâm vào việc phân định lại trách nhiệm giữa trung ương và địa phương thay vì chuyển toàn bộ hoạt động quản lý thị trường carbon xuống cấp tỉnh. Địa phương trực tiếp xử lý các thủ tục gắn với dự án trên địa bàn, còn Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục duy trì vai trò quản trị hệ thống và kiểm soát ở cấp quốc gia. Đối với lĩnh vực lâm nghiệp, việc phân cấp cũng được đặt trong mối quan hệ với quy định hiện hành về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng.

Theo Nghị định số 180/2026/NĐ-CP của Chính phủ, thẩm quyền phê duyệt đăng ký, điều chỉnh, hủy đăng ký dự án carbon rừng và cấp tín chỉ carbon rừng được xác định dựa trên phạm vi diện tích rừng của dự án. Cụ thể, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt đăng ký, điều chỉnh, hủy đăng ký đối với dự án carbon rừng có diện tích rừng thuộc phạm vi hành chính từ 2 tỉnh, thành phố trở lên. Trong khi đó, Chủ tịch UBND cấp tỉnh thực hiện thẩm quyền đối với dự án carbon rừng có diện tích thuộc phạm vi hành chính của tỉnh, thành phố.

Cách phân định này nhằm hạn chế những khó khăn có thể phát sinh trong quản lý, giám sát và bảo đảm việc thực hiện đóng góp NDC của từng địa phương. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng nếu giao Chủ tịch UBND cấp tỉnh cấp tín chỉ carbon rừng cho phần diện tích rừng nằm ngoài địa bàn quản lý sẽ gây khó khăn cho công tác theo dõi và thực hiện trách nhiệm giảm phát thải của từng địa phương.

Các đề xuất phân cấp trong dự thảo được đưa ra trong bối cảnh hành lang pháp lý về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, bảo vệ tầng ô-dôn và phát triển thị trường carbon đang tiếp tục được hoàn thiện. Những quy định hiện hành tại Nghị định số 06/2022/NĐ-CP cùng các nghị định sửa đổi, bổ sung sau đó cũng đã được điều chỉnh theo Nghị quyết số 17/2026/NQ-CP ngày 29/4/2026 của Chính phủ về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Nếu được hoàn thiện và ban hành, việc phân cấp sẽ đưa một phần quá trình xử lý dự án tín chỉ carbon đến gần hơn với địa bàn triển khai thực tế, trong khi hệ thống dữ liệu, tiêu chuẩn quản lý và khả năng giám sát ở cấp quốc gia vẫn được duy trì. Đây được xem là hướng tiếp cận nhằm vừa giảm thủ tục cho doanh nghiệp, vừa chuẩn bị năng lực quản lý trước khả năng gia tăng nhanh số lượng dự án tham gia thị trường carbon trong thời gian tới.