Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định số 637/QĐ-TTg, chính thức phê duyệt danh mục các nhà máy thủy điện chiến lược đa mục tiêu, đánh dấu bước điều chỉnh quan trọng trong định hướng phát triển hệ thống năng lượng gắn với quản lý, khai thác hiệu quả tài nguyên nước quốc gia. Danh mục lần này bao gồm 9 công trình thủy điện quy mô lớn, được xác định giữ vai trò trụ cột không chỉ trong cung ứng điện mà còn trong điều tiết nguồn nước, phòng chống thiên tai và thích ứng biến đổi khí hậu.
Trong nhóm các dự án được phê duyệt, Thủy điện Sơn La tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu về công suất với 2.400MW, khẳng định vai trò là một trong những công trình thủy điện lớn nhất cả nước. Kế tiếp là Thủy điện Hòa Bình với 1.920MW và Thủy điện Lai Châu với 1.200MW. Đây đều là những nhà máy trọng điểm nằm trên hệ thống sông Đà, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc vận hành liên hồ chứa, giảm thiểu nguy cơ lũ lụt cho khu vực hạ du, đặc biệt là vùng đồng bằng Bắc Bộ - nơi tập trung đông dân cư và hoạt động kinh tế trọng yếu.
Không chỉ dừng lại ở các công trình quy mô lớn trên lưu vực sông Đà, danh mục còn ghi nhận sự hiện diện của nhiều nhà máy thủy điện khác đang đóng vai trò quan trọng trong cân bằng nguồn điện khu vực. Trong đó có Thủy điện Tuyên Quang với công suất 342MW, Thủy điện Ialy đạt 720MW và Thủy điện Trị An 400MW. Các nhà máy này không chỉ góp phần đảm bảo an ninh năng lượng mà còn hỗ trợ điều tiết nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và sinh hoạt của người dân tại nhiều địa phương.
Đáng chú ý, danh mục lần này cũng bao gồm các dự án mở rộng tại những công trình hiện hữu nhằm tối ưu hóa hiệu quả khai thác hạ tầng đã đầu tư. Cụ thể, Hòa Bình mở rộng với công suất 480MW, Ialy mở rộng 360MW và Trị An mở rộng 200MW được đưa vào kế hoạch phát triển. Việc ưu tiên phương án mở rộng thay vì xây dựng mới thể hiện rõ định hướng phát triển bền vững, vừa nâng cao công suất phát điện, vừa hạn chế tác động đến môi trường và hệ sinh thái tự nhiên xung quanh.
Các nhà máy thủy điện trong danh mục chiến lược đa mục tiêu không chỉ đóng vai trò sản xuất điện năng mà còn đảm nhiệm chức năng điều tiết dòng chảy theo mùa, góp phần giảm thiểu rủi ro thiên tai như lũ quét, hạn hán, đồng thời tăng khả năng ứng phó với những biến động khí hậu ngày càng phức tạp. Đây được xem là yếu tố quan trọng trong chiến lược phát triển năng lượng gắn với bảo đảm an ninh nguồn nước quốc gia.
Theo phân công tại Quyết định 637/QĐ-TTg, Bộ Công Thương được giao nhiệm vụ chủ trì rà soát, đánh giá toàn diện các nhà máy thủy điện đã được đầu tư và đưa vào vận hành trên thực tế. Trên cơ sở đó, Bộ sẽ đề xuất Thủ tướng Chính phủ xem xét bổ sung thêm các công trình phù hợp vào danh mục chiến lược đa mục tiêu trong các giai đoạn tiếp theo. Đồng thời, cơ quan này cũng có trách nhiệm xây dựng và quyết định danh mục các nhà máy thủy điện phối hợp vận hành cùng nhóm công trình chiến lược, nhằm bảo đảm sự đồng bộ trong điều hành hệ thống, tối ưu hiệu quả phát điện và điều tiết nước.
Việc ban hành danh mục 9 nhà máy thủy điện chiến lược đa mục tiêu lần này không chỉ mang ý nghĩa về mặt quy hoạch năng lượng, mà còn thể hiện rõ định hướng tích hợp giữa phát triển kinh tế với quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm nâng cao tính chủ động của hệ thống điện quốc gia, đồng thời tăng cường khả năng thích ứng trước những thách thức ngày càng lớn của biến đổi khí hậu và nhu cầu năng lượng trong tương lai.
