15 doanh nghiệp tiếp tục duy trì tỷ lệ vốn Nhà nước hiện hành
Theo Quyết định số 2054/QĐ-TTg ngày 27/10/2026 do Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng ký, kế hoạch cơ cấu lại vốn Nhà nước tại doanh nghiệp giai đoạn 2026 - 2030 được triển khai đối với các đơn vị thuộc diện quy định tại Quyết định số 40/2026/QĐ-TTg ngày 05/8/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tiêu chí phân loại doanh nghiệp để thực hiện cơ cấu lại vốn Nhà nước.
Danh mục kèm theo quyết định gồm 21 doanh nghiệp, trong đó có 17 đơn vị thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tài chính và 4 ngân hàng thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Việc cơ cấu lại được thực hiện theo các phương án khác nhau, bao gồm duy trì tỷ lệ vốn Nhà nước đang nắm giữ hoặc triển khai các hình thức sắp xếp, điều chỉnh tỷ lệ sở hữu theo quy định tại Nghị định số 57/2026/NĐ-CP và các quy định pháp luật liên quan.
Đáng chú ý, kế hoạch không chỉ xác định những doanh nghiệp tiếp tục duy trì vai trò chi phối của Nhà nước mà còn đặt ra mục tiêu điều chỉnh tỷ lệ sở hữu tại một số tập đoàn, tổng công ty và ngân hàng lớn. Các phương án được thiết kế theo đặc điểm của từng doanh nghiệp, đồng thời xác định mốc thời gian hoàn thành trong năm 2030.
Trong tổng số 21 doanh nghiệp thuộc danh mục được phê duyệt, phần lớn tiếp tục giữ nguyên tỷ lệ vốn Nhà nước đang nắm giữ trong suốt giai đoạn 2026 - 2030. Cụ thể, Phụ lục I của Quyết định số 2054/QĐ-TTg xác định 15 đơn vị thuộc diện này, gồm 14 doanh nghiệp do Bộ Tài chính quản lý và một ngân hàng thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
Đáng chú ý, có 10 doanh nghiệp tiếp tục duy trì tỷ lệ sở hữu Nhà nước ở mức 100%, trong đó 9 đơn vị thuộc Bộ Tài chính và một ngân hàng. Nhóm doanh nghiệp này bao gồm nhiều tập đoàn, tổng công ty hoạt động trong những lĩnh vực có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế.
Cụ thể, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN), Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) và Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem) tiếp tục được duy trì 100% vốn Nhà nước đến hết năm 2030.
Bên cạnh đó, Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC), Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC), Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam (VNR) và Tổng công ty Lương thực miền Bắc (Vinafood 1) cũng nằm trong danh sách giữ nguyên toàn bộ vốn Nhà nước.
Ở lĩnh vực ngân hàng, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank) tiếp tục duy trì tỷ lệ sở hữu Nhà nước 100% trong cả giai đoạn. Đây là ngân hàng duy nhất thuộc danh mục 15 doanh nghiệp giữ nguyên tỷ lệ vốn Nhà nước do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quản lý.
Đối với 5 doanh nghiệp còn lại thuộc Bộ Tài chính, kế hoạch không đặt ra yêu cầu thay đổi tỷ lệ sở hữu mà tiếp tục duy trì mức hiện tại. Trong đó, Tổng công ty Lâm nghiệp Việt Nam (Vinafor) giữ tỷ lệ 51%; Tổng công ty Lương thực miền Nam (Vinafood 2) là 51,43%; Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) đạt 75,87%; Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) ở mức 95,40% và Tập đoàn Bảo Việt (BVH) là 67,98%.
Việc tiếp tục giữ nguyên tỷ lệ vốn Nhà nước tại các doanh nghiệp này cho thấy định hướng duy trì cơ cấu sở hữu hiện hành đối với những đơn vị được xác định thuộc nhóm chưa thực hiện sắp xếp, điều chỉnh vốn trong giai đoạn tới. Theo đó, các tỷ lệ sở hữu được xác định tại Phụ lục I sẽ là căn cứ để triển khai kế hoạch quản lý vốn Nhà nước đến hết năm 2030.
6 doanh nghiệp phải hoàn thành cơ cấu lại vốn trước năm 2030
Khác với nhóm duy trì tỷ lệ sở hữu hiện hành, 6 doanh nghiệp còn lại được xác định phải thực hiện sắp xếp, cơ cấu lại vốn Nhà nước trong giai đoạn 2026 - 2030. Danh sách này gồm 3 doanh nghiệp thuộc Bộ Tài chính và 3 ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quản lý.
Tại nhóm doanh nghiệp thuộc Bộ Tài chính, Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines, HOSE: HVN) là trường hợp có phương án điều chỉnh đáng chú ý nhất về tỷ lệ sở hữu. Hiện vốn Nhà nước tại doanh nghiệp ở mức 39,29%, song theo kế hoạch sau cơ cấu lại, tỷ lệ này dự kiến tăng lên 86,42%. Thời hạn hoàn thành được xác định trong năm 2030.
Ở chiều ngược lại, hai doanh nghiệp còn lại trong nhóm được định hướng giảm tỷ lệ vốn Nhà nước. Cụ thể, Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC) hiện có tỷ lệ sở hữu Nhà nước 99,469%, dự kiến điều chỉnh xuống còn 65% sau khi hoàn tất sắp xếp. Trong khi đó, Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (HOSE: GVR) có tỷ lệ vốn Nhà nước hiện tại 96,77%, với mục tiêu giảm xuống 75% vào năm 2030.
Như vậy, cùng thuộc diện cơ cấu lại nhưng phương án đối với ba doanh nghiệp này có sự khác biệt rõ rệt. Vietnam Airlines được định hướng tăng tỷ lệ vốn Nhà nước, trong khi VIMC và Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam thực hiện giảm tỷ lệ sở hữu về mức được xác định trong kế hoạch.
Đối với lĩnh vực ngân hàng, ba cái tên nằm trong danh mục gồm Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV, HOSE: BID), Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank, HOSE: VCB) và Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank, HOSE: CTG).
Theo phương án được phê duyệt, BIDV hiện có tỷ lệ vốn Nhà nước 76,73%, Vietcombank là 74,80%. Sau khi thực hiện cơ cấu lại, tỷ lệ sở hữu Nhà nước tại cả hai ngân hàng được định hướng duy trì từ 65% trở lên. Riêng VietinBank, tỷ lệ vốn Nhà nước hiện ở mức 64,46% và dự kiến được điều chỉnh lên 65%.
Đối với cả 6 doanh nghiệp, ngân hàng thuộc diện sắp xếp, cơ cấu lại, tỷ lệ vốn Nhà nước sau điều chỉnh được xác định theo khung từ 65% trở lên tại điểm b khoản 1 Điều 4 Quyết định số 40/2026/QĐ-TTg. Các phương án phải được triển khai và hoàn thành trong năm 2030.
Để bảo đảm tiến độ, Phó Thủ tướng giao Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trực tiếp tổ chức thực hiện kế hoạch đối với các đơn vị thuộc Phụ lục II. Hai cơ quan được chủ động lựa chọn thời điểm và hình thức cơ cấu lại vốn, song phải bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật, phù hợp với phương án đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
Trường hợp doanh nghiệp không đáp ứng được tỷ lệ vốn Nhà nước theo khung quy định hoặc không thể hoàn thành việc cơ cấu lại trong giai đoạn 2026 - 2030, cơ quan liên quan phải xác định rõ nguyên nhân, làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân có liên quan và báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, xử lý theo quy định.
Công tác giám sát tiến độ cũng được quy định cụ thể thông qua chế độ báo cáo định kỳ. Hằng năm, trước ngày 31/01, các cơ quan có trách nhiệm phải gửi báo cáo tình hình triển khai sắp xếp doanh nghiệp về Bộ Tài chính để tổng hợp, theo dõi. Nếu phát sinh nhu cầu điều chỉnh phương án đã được phê duyệt, Bộ Tài chính sẽ tiếp nhận đề xuất từ cơ quan đại diện chủ sở hữu, tổng hợp và báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định theo trình tự quy định tại khoản 1 Điều 8 Quyết định số 40/2026/QĐ-TTg.
Không chỉ giới hạn trong danh sách 21 đơn vị, quyết định còn đặt ra yêu cầu đối với các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND các tỉnh, thành phố trong việc xây dựng kế hoạch cơ cấu lại vốn Nhà nước tại những doanh nghiệp thuộc phạm vi quản lý. Đối tượng liên quan gồm các công ty nông, lâm nghiệp; doanh nghiệp trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh và doanh nghiệp kết hợp hoạt động kinh tế với nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.
Các cơ quan đại diện chủ sở hữu phải khẩn trương xây dựng phương án, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt, bảo đảm hoàn thành trong năm 2026. Việc triển khai cần bám sát chủ trương của Đảng, quy định pháp luật hiện hành và chỉ đạo của cấp có thẩm quyền.
Với việc xác định rõ danh mục doanh nghiệp, tỷ lệ sở hữu mục tiêu và thời hạn thực hiện, Quyết định số 2054/QĐ-TTg tạo cơ sở để triển khai kế hoạch cơ cấu lại vốn Nhà nước trong giai đoạn 2026 - 2030, đồng thời tăng cường trách nhiệm của các cơ quan đại diện chủ sở hữu trong quản lý và giám sát quá trình thực hiện.
