Chủ động bảo vệ đê điều, giữ vững năng lực tiêu úng trước cao điểm mưa lũ
Trong bối cảnh đó, chiều 7/7, đồng chí Lê Xuân Lợi, Phó Chủ tịch UBND tỉnh đã đi kiểm tra thực địa sự cố cống xả qua đê trạm bơm Văn Sơn và tiến độ triển khai hai dự án xây dựng khẩn cấp trạm bơm Đức Mại và Cẩm Bào - những công trình được kỳ vọng sẽ nâng cao đáng kể năng lực phòng, chống thiên tai và tiêu thoát nước của tỉnh trong những năm tới.
Cùng tham gia đoàn công tác có đại diện Văn phòng UBND tỉnh; lãnh đạo các Sở Nông nghiệp và Môi trường, Xây dựng, Tài chính; UBND các xã Mỹ Thái, Xuân Cẩm; Trung tâm Thoát nước và Xử lý nước thải; Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Bắc Sông Thương, Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Nam Sông Thương cùng các đơn vị tư vấn, thi công và lắp đặt thiết bị.
Điểm dừng chân đầu tiên của đoàn công tác là cống xả qua đê trạm bơm Văn Sơn tại phường Tân Tiến - một trong những đầu mối tiêu thoát nước quan trọng của khu vực Bắc sông Cầu. Tại hiện trường, đoàn đã kiểm tra toàn bộ phần thân cống, dốc nước, bể tiêu năng, mái đê phía sông và khu vực kênh xả, đồng thời nghe các cơ quan chuyên môn báo cáo hiện trạng, nguyên nhân sự cố cũng như các biện pháp xử lý đã được triển khai.
Cống xả trạm bơm Văn Sơn nằm tại vị trí K15+930 đê tả Thương. Sau ảnh hưởng của bão số 3 năm 2025, khu vực mái đê tiếp giáp tường cánh phía sông xuất hiện hiện tượng lún, sụt; vị trí tiếp giáp giữa thân cống và dốc tiêu năng xảy ra lún nứt, chuyển vị, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn chống lũ của toàn tuyến đê.
Trước tính chất phức tạp của sự cố, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã xác định đây là vị trí đê điều xung yếu, yêu cầu xây dựng phương án bảo vệ riêng và theo dõi thường xuyên diễn biến của công trình. Các giải pháp xử lý khẩn cấp bước đầu đã phát huy hiệu quả khi những vị trí gia cố chưa ghi nhận thêm hiện tượng sụt lún hay thấm lậu, cho phép trạm bơm vận hành trở lại phục vụ tiêu úng. Tuy nhiên, theo đánh giá của các cơ quan chuyên môn, đây mới chỉ là giải pháp tình thế nhằm bảo đảm an toàn trước mắt.
Về lâu dài, công trình cần được khảo sát tổng thể để triển khai các giải pháp đồng bộ như hoàn thiện bờ ngoài kênh xả, nối dài thân cống, mở rộng mặt cắt đê, xây dựng lại dốc nước và bể tiêu năng, đồng thời chỉnh trị kênh dẫn hạ lưu và gia cố mái đê phía sông.
Qua kiểm tra thực tế, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Xuân Lợi yêu cầu các cơ quan chuyên môn xác định chính xác phạm vi, mức độ ảnh hưởng của sự cố đối với an toàn tuyến đê và khả năng vận hành của trạm bơm, từ đó đề xuất giải pháp kỹ thuật bảo đảm tính ổn định, bền vững lâu dài.
Theo đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh, trạm bơm Văn Sơn giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với khả năng tiêu thoát nước của khu vực, vì vậy mọi phương án xử lý phải đồng thời bảo đảm hai mục tiêu là an toàn đê điều và duy trì hiệu quả tiêu úng trong điều kiện mưa lớn kéo dài.
Trong thời gian chưa triển khai được giải pháp lâu dài, Trung tâm Thoát nước và Xử lý nước thải được giao nhiệm vụ thường xuyên theo dõi hiện trạng công trình, đặc biệt trong quá trình vận hành bơm tiêu hoặc khi mực nước sông biến động; đồng thời chuẩn bị đầy đủ nhân lực, vật tư và phương tiện để xử lý ngay khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.
UBND tỉnh cũng yêu cầu khẩn trương hoàn thiện hồ sơ đề xuất chủ trương đầu tư Dự án cải tạo, nâng cấp trạm bơm Văn Sơn nhằm nâng cao năng lực tiêu thoát nước cho khu vực Văn Sơn - Tân Tiến và đầu mối tiêu chính của lưu vực Bắc sông Cầu.
Tăng tốc công trình trọng điểm trước mùa mưa bão, đặt an toàn đê điều lên hàng đầu
Rời Văn Sơn, đoàn công tác tiếp tục kiểm tra tiến độ Dự án xây dựng khẩn cấp trạm bơm Đức Mại tại xã Mỹ Thái. Với tổng mức đầu tư 500 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh, đây là dự án có ý nghĩa quan trọng đối với công tác phòng, chống thiên tai cho các khu vực Kép, Lạng Giang, Tiên Lục và Mỹ Thái, với diện tích lưu vực khoảng 8.200 ha.
Theo thiết kế, trạm bơm có tổng lưu lượng 45 m³/giây, bao gồm nhà trạm, bể hút, hồ điều hòa, bể xả, cống xả qua đê, kênh xả cùng hệ thống thiết bị cơ khí và điện phục vụ vận hành. Đến ngày 7/7, hạng mục cống xả qua đê đã hoàn thành khoảng 90% khối lượng thi công. Thân đê được đắp hoàn trả đến cao trình +9,3 m, tương đương mặt đê cũ; cửa vận hành đã được lắp đặt, cơ bản đáp ứng yêu cầu chống lũ.
Trên công trường, nhà thầu đang duy trì thi công liên tục 3 ca mỗi ngày, huy động tối đa nhân lực, thiết bị, máy móc và chủ động tập kết khoảng 1.000 m³ đất dự phòng để sẵn sàng ứng phó khi phát sinh tình huống bất thường. Đối với các hạng mục khác, bể xả đã hoàn thành ép 72/124 cọc, đạt khoảng 58%; bể tiêu năng hoàn thành toàn bộ 44 cọc và đang thi công bản đáy.
Trong khi đó, tiến độ chế tạo 6 tổ máy bơm đạt khoảng 40%, thiết bị cơ khí đạt 50%, các hạng mục điện đang được triển khai đặt hàng theo kế hoạch. Chủ đầu tư đặt mục tiêu hoàn thành cống xả qua đê trước ngày 15/7 và hoàn thành bể tiêu năng trước ngày 5/8 để sẵn sàng triển khai các hạng mục còn lại ngay sau khi có mặt bằng.
Năm 2026, dự án được bố trí 170 tỷ đồng vốn đầu tư công, đến nay đã giải ngân hơn 141,3 tỷ đồng, đạt trên 83% kế hoạch. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất hiện nay vẫn là công tác giải phóng mặt bằng. Trong tổng số khoảng 3,1 ha đất của 105 hộ dân cần thu hồi, mới có 89 hộ được chi trả với diện tích khoảng 1,8 ha, khiến mặt bằng còn xen kẹp và chưa thể tổ chức thi công đồng bộ.
Bên cạnh đó, tình trạng khan hiếm đất đắp cùng sự gia tăng của giá vật tư, nhiên liệu và nhân công tiếp tục tạo áp lực lên tiến độ thi công. Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu chủ đầu tư và nhà thầu rà soát toàn bộ đường găng tiến độ, tập trung tối đa cho các hạng mục liên quan trực tiếp đến an toàn chống lũ như cống xả qua đê và bể tiêu năng.
Đặc biệt, vị trí cắt đê đang thi công phải được kiểm soát ở mức cao nhất; các đơn vị phải duy trì chế độ kiểm tra thường xuyên, xây dựng phương án ứng phó tương ứng với từng cấp độ mưa lũ và chuẩn bị đầy đủ vật tư, phương tiện để xử lý ngay khi có sự cố. Tại Dự án xây dựng khẩn cấp trạm bơm Cẩm Bào ở K20+300 đê tả Cầu, xã Xuân Cẩm, đoàn công tác tiếp tục kiểm tra hiện trường thi công cống xả qua đê, khu vực nhà trạm bơm tiêu, bể hút, bể xả và mái đê phía sông.
Dự án có tổng mức đầu tư 450 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh, phục vụ tiêu nước cho khoảng 1.100 ha và tưới cho khoảng 2.050 ha đất nông nghiệp, đồng thời góp phần bảo đảm an toàn lâu dài cho tuyến đê tả Cầu. Công trình bao gồm trạm bơm tiêu công suất 16,67 m³/giây, trạm bơm tưới công suất 4,17 m³/giây cùng hệ thống cống qua đê, trạm biến áp, các tuyến kênh tưới tiêu và nhiều hạng mục phụ trợ khác.
Đáng chú ý, dự án còn thực hiện các giải pháp kỹ thuật như khoan phụt xử lý mạch đùn, mạch sủi, chống thấm thân và nền đê, đắp cơ phản áp, gia cố mái đê và mở rộng mặt đê kết hợp giao thông. Đến ngày 7/7, tiến độ chung của dự án đạt khoảng 23%. Nhiều hạng mục quan trọng như dịch chuyển đường điện trung thế, khoan phụt chống thấm thân đê đã hoàn thành; cống xả qua đê hoàn thành phần ép cọc và thân bê tông cốt thép.
Theo kế hoạch, dự án sẽ hoàn thành toàn bộ trước ngày 30/6/2027
Qua kiểm tra thực tế, đồng chí Lê Xuân Lợi yêu cầu các chủ đầu tư và đơn vị thi công tổ chức đồng thời nhiều mũi thi công nhưng phải xác định rõ thứ tự ưu tiên, tập trung trước hết vào các hạng mục liên quan trực tiếp đến an toàn đê điều và khả năng chống lũ. Các công đoạn nền móng, khoan phụt chống thấm, thi công cống qua đê, hoàn trả thân đê và lắp đặt thiết bị phải được kiểm soát chặt chẽ ngay từ đầu.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh cũng yêu cầu các đơn vị duy trì lực lượng thường trực, chuẩn bị đầy đủ vật tư, máy móc và phương tiện theo phương châm "bốn tại chỗ", đồng thời thường xuyên theo dõi diễn biến thời tiết, mực nước sông và hiện trạng công trình để chủ động ứng phó với mọi tình huống phát sinh.
iệc hoàn thành đúng tiến độ và bảo đảm chất lượng các công trình Văn Sơn, Đức Mại và Cẩm Bào không chỉ là nhiệm vụ trước mắt của mùa mưa lũ năm 2026 mà còn là giải pháp căn cơ nhằm nâng cao năng lực tiêu thoát nước, bảo vệ sản xuất, khu dân cư và tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững của địa phương trong những năm tới.
