Bộ Xây dựng ban hành quy trình mới kiểm tra chất lượng vật liệu xây dựng nhập khẩu

Bộ Xây dựng vừa ban hành Quyết định số 1095/QĐ-BXD ngày 30/6/2026, công bố thủ tục hành chính mới trong lĩnh vực vật liệu xây dựng thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ. Quyết định có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đồng thời thay thế Quyết định số 251/QĐ-BXD ban hành trước đó, tạo cơ sở pháp lý mới cho hoạt động kiểm tra chất lượng hàng hóa vật liệu xây dựng nhập khẩu có mức độ rủi ro cao.

Theo quy định mới, thủ tục được áp dụng đối với hoạt động kiểm tra chất lượng nhà nước đối với vật liệu xây dựng nhập khẩu thuộc nhóm có nguy cơ rủi ro cao. Sở Xây dựng được giao thực hiện chức năng cơ quan kiểm tra chất lượng đối với các sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi này.

Việc tiếp nhận và xử lý hồ sơ được triển khai chủ yếu trên môi trường điện tử thông qua Cổng thông tin một cửa quốc gia hoặc Cổng dịch vụ công quốc gia. Trong trường hợp các hệ thống điện tử gặp sự cố hoặc phát sinh tình huống bất khả kháng khiến việc trao đổi dữ liệu không thể thực hiện, hồ sơ sẽ được tiếp nhận trực tiếp tại Trung tâm phục vụ hành chính công một cấp theo quy định của Nghị định số 85/2019/NĐ-CP về cơ chế một cửa quốc gia, một cửa ASEAN và kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.

Một điểm đáng chú ý của thủ tục mới là quy trình được thiết kế theo hai hướng xử lý riêng biệt, căn cứ vào tình trạng hợp quy của hàng hóa nhập khẩu. Theo đó, hàng hóa đã có giấy chứng nhận hợp quy và hàng hóa chưa có giấy chứng nhận hợp quy sẽ được áp dụng các bước thực hiện khác nhau, song đều phải bắt đầu bằng việc đăng ký kiểm tra chất lượng nhà nước tại cơ quan kiểm tra theo quy định.

Trong quá trình tiếp nhận hồ sơ, nếu phát hiện tài liệu chưa đầy đủ hoặc chưa đáp ứng yêu cầu, cơ quan kiểm tra sẽ xác nhận những nội dung còn thiếu, đồng thời ghi nhận việc tổ chức, cá nhân đã thực hiện đăng ký kiểm tra chất lượng đối với lô hàng nhập khẩu. Sau đó, đơn vị nhập khẩu được yêu cầu bổ sung, hoàn thiện hồ sơ trong thời hạn tối đa 7 ngày làm việc kể từ ngày cơ quan kiểm tra tiếp nhận hồ sơ.

Nếu hết thời hạn nêu trên mà hồ sơ vẫn chưa được hoàn thiện, tổ chức hoặc cá nhân nhập khẩu phải có văn bản giải trình, nêu rõ nguyên nhân chậm bổ sung và thời gian dự kiến hoàn thành để gửi đến cơ quan kiểm tra.

Đối với các lô hàng đã có giấy chứng nhận hợp quy, quy định mới cũng đưa ra cơ chế xử lý rõ ràng trong trường hợp hồ sơ không được bổ sung đúng thời hạn. Cụ thể, sau một ngày làm việc kể từ khi hết thời hạn hoàn thiện hồ sơ, cơ quan kiểm tra sẽ ban hành thông báo kết quả kiểm tra nhà nước về chất lượng hàng hóa nhập khẩu, trong đó xác định rõ tình trạng "Lô hàng không hoàn thiện đầy đủ hồ sơ". Thông báo này đồng thời được gửi cho đơn vị nhập khẩu và cơ quan hải quan để phối hợp xử lý theo quy định.

Ngoài ra, nếu trong quá trình kiểm tra phát hiện dấu hiệu gian lận, rủi ro hoặc có sự không thống nhất giữa hồ sơ doanh nghiệp cung cấp với dữ liệu quản lý của cơ quan nhà nước, cơ quan kiểm tra sẽ ban hành thông báo kết quả kiểm tra xác định lô hàng không đáp ứng yêu cầu về chất lượng. Việc thực hiện được căn cứ theo mẫu quy định tại Nghị định số 37/2026/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

Đối với trường hợp vật liệu xây dựng nhập khẩu chưa được cấp giấy chứng nhận hợp quy, doanh nghiệp trước tiên thực hiện thủ tục với cơ quan hải quan để đưa hàng hóa về địa điểm bảo quản theo quy định của pháp luật hải quan. Sau đó, tổ chức hoặc cá nhân nhập khẩu phải liên hệ với tổ chức chứng nhận được chỉ định để tiến hành đánh giá sự phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương ứng.

Chỉ khi hoàn tất việc đánh giá, bổ sung đầy đủ hồ sơ theo yêu cầu, các bước kiểm tra tiếp theo mới được triển khai. Trình tự xử lý sau đó sẽ được áp dụng tương tự như đối với các lô hàng đã có giấy chứng nhận hợp quy.

Việc ban hành Quyết định số 1095/QĐ-BXD được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện quy trình quản lý chất lượng đối với vật liệu xây dựng nhập khẩu, tăng cường kiểm soát các mặt hàng có nguy cơ rủi ro, đồng thời đẩy mạnh thực hiện thủ tục hành chính trên nền tảng số. Quy định mới cũng tạo sự thống nhất trong phối hợp giữa cơ quan kiểm tra, cơ quan hải quan và doanh nghiệp, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động nhập khẩu vật liệu xây dựng trong giai đoạn mới.