Hộ kinh doanh nhỏ được giảm áp lực về hóa đơn điện tử
Kiến nghị của cử tri tỉnh Đắk Lắk tập trung vào hai vấn đề chính là chi phí triển khai hóa đơn điện tử và việc thu thập hóa đơn, chứng từ khi doanh nghiệp mua nguyên liệu trực tiếp từ các hộ nông dân sản xuất quy mô nhỏ.
Theo phản ánh, việc đầu tư phần mềm, đường truyền, chữ ký số cũng như bố trí nhân lực vận hành hóa đơn điện tử có thể tạo thêm gánh nặng đối với các cơ sở kinh doanh nhỏ, nhất là những hộ có người lớn tuổi chưa quen với công nghệ. Trong khi đó, quá trình mua nông sản trực tiếp từ nông dân cũng phát sinh vướng mắc bởi người bán thường không có hóa đơn, chứng từ như các doanh nghiệp.
Trả lời kiến nghị, Bộ Tài chính cho biết chính sách thuế hiện hành đã có những điều chỉnh theo hướng giảm nghĩa vụ đối với nhóm hộ, cá nhân kinh doanh có quy mô doanh thu nhỏ.
Cụ thể, Luật số 09/2026/QH16 và Nghị định số 141/2026/NĐ-CP nâng ngưỡng doanh thu không chịu thuế giá trị gia tăng, đồng thời không phải nộp thuế thu nhập cá nhân đối với hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống. Đối với doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 1 tỷ đồng, chính sách cũng quy định miễn thuế thu nhập doanh nghiệp.
Việc điều chỉnh ngưỡng doanh thu được Bộ Tài chính đánh giá là một trong những giải pháp nhằm giảm áp lực tuân thủ, hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh và tạo điều kiện để các hộ kinh doanh từng bước phát triển lên mô hình doanh nghiệp.
Về chi phí chuyển đổi số, Bộ Tài chính dẫn Nghị định số 20/2026/NĐ-CP, trong đó quy định hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh được cung cấp miễn phí nền tảng số tích hợp các giải pháp chuyển đổi số. Các giải pháp này bao gồm phần mềm kế toán có khả năng kết nối với phần mềm hóa đơn điện tử cùng dịch vụ chữ ký số.
Chính sách hỗ trợ cũng được mở rộng đối với hóa đơn điện tử. Theo Nghị định số 141/2026/NĐ-CP và Nghị định số 254/2026/NĐ-CP, hộ, cá nhân kinh doanh hoạt động tại các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn được sử dụng miễn phí dịch vụ hóa đơn điện tử trong 12 tháng kể từ thời điểm bắt đầu sử dụng.
Đáng chú ý, không phải mọi hộ kinh doanh đều bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử. Bộ Tài chính cho biết hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống được miễn nghĩa vụ này, trừ trường hợp chủ động đăng ký sử dụng với cơ quan thuế. Trong khi đó, hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm hoặc thực hiện bán tài sản thuộc diện phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng sẽ phải áp dụng hóa đơn điện tử theo quy định.
Mua nông sản từ nông hộ không đồng nghĩa phải truy xuất nguồn gốc theo luật thuế
Một nội dung khác được cử tri quan tâm là việc mua nguyên liệu trực tiếp từ nông dân sản xuất nhỏ lẻ. Theo phản ánh, do người bán không có hóa đơn, doanh nghiệp gặp khó trong việc hoàn thiện hồ sơ, chứng từ liên quan đến đầu vào.
Làm rõ vấn đề này, Bộ Tài chính khẳng định pháp luật thuế hiện hành không đặt ra yêu cầu về “truy xuất nguồn gốc” nguyên liệu đầu vào theo cách được nêu trong kiến nghị. Thay vào đó, quy định chủ yếu tập trung vào chứng từ chứng minh giao dịch và điều kiện để khoản chi được chấp nhận khi xác định thu nhập chịu thuế.
Theo điểm b khoản 1 Điều 9 Nghị định số 320/2025/NĐ-CP ngày 15.12.2025, trường hợp doanh nghiệp mua sản phẩm nông, lâm, thủy sản trực tiếp từ người sản xuất, đánh bắt hoặc mua hàng hóa, dịch vụ của cá nhân, hộ kinh doanh có doanh thu dưới ngưỡng chịu thuế giá trị gia tăng thì phải có chứng từ thanh toán theo quy định của pháp luật về kế toán, hóa đơn, chứng từ.
Đối với giao dịch có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên trong một ngày với từng hộ hoặc cá nhân, việc thanh toán phải thực hiện theo phương thức không dùng tiền mặt. Đồng thời, doanh nghiệp phải lập Bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ và có chữ ký của người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền.
Bên cạnh đó, Luật số 149/2025/QH15 ngày 11.12.2025 sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng cũng đưa ra cơ chế riêng đối với hoạt động thu mua nông sản.
Theo đó, doanh nghiệp, hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã mua sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng hoặc đánh bắt chưa chế biến thành sản phẩm khác, hoặc chỉ qua sơ chế thông thường, từ các tổ chức kinh doanh khác thì không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng vẫn được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào.
“Các quy định nêu trên không quy định việc truy xuất nguồn gốc nguyên liệu đầu vào”, Bộ Tài chính nêu, đồng thời cho rằng các chính sách này góp phần giảm thủ tục hành chính, hạn chế thời gian và chi phí cơ hội đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh.
Song song với hoàn thiện chính sách, ngành Thuế cũng đang đẩy mạnh hỗ trợ hộ kinh doanh tiếp cận các công cụ số. Từ cuối năm 2025, cơ quan thuế đã tổ chức nhiều hội nghị trực tiếp và trực tuyến để hướng dẫn đăng ký, kê khai, nộp thuế, đồng thời phối hợp với chính quyền địa phương và các tổ công nghệ số cộng đồng triển khai cài đặt eTax Mobile.
Đến ngày 20/7/2026, eTax Mobile ghi nhận 16.056.234 lượt sử dụng. Số giao dịch nộp thuế thông qua ngân hàng thương mại đạt 24,9 triệu giao dịch, với tổng số tiền xấp xỉ 45.000 tỷ đồng. Kênh Chatbot của ngành Thuế cũng đã hỗ trợ khoảng 1,388 triệu lượt người dùng, tương ứng 2,88 triệu câu hỏi.
Những kết quả này cho thấy cơ quan quản lý đang chuyển trọng tâm từ yêu cầu tuân thủ đơn thuần sang hỗ trợ hộ kinh doanh tiếp cận công nghệ, giảm chi phí thực hiện nghĩa vụ thuế và từng bước chuẩn hóa hoạt động kinh doanh trong môi trường số.
