Bộ Tài chính đề xuất cập nhật chế tài xử phạt, đồng bộ quy định về kinh doanh bảo hiểm

Bộ Tài chính lý giải việc cần sửa quy định xử phạt trong lĩnh vực bảo hiểm

Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 174/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm. Việc sửa đổi được cơ quan quản lý đưa ra trên cơ sở những thay đổi của thị trường, yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật và bảo đảm tính thống nhất với các quy định liên quan.

Trong Tờ trình dự thảo Nghị định, Bộ Tài chính cho biết các quy định về xử phạt hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm cần tiếp tục được rà soát, điều chỉnh để phù hợp với chủ trương, chính sách mới của Đảng và Nhà nước, đồng thời đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong quá trình quản lý hoạt động kinh doanh bảo hiểm.

Theo Bộ Tài chính, thị trường bảo hiểm hiện có 86 doanh nghiệp đang hoạt động, bao gồm 32 doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, 20 doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, 3 doanh nghiệp tái bảo hiểm, 31 doanh nghiệp môi giới bảo hiểm và 1 chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài.

Quy mô hoạt động của ngành bảo hiểm tiếp tục được mở rộng trong năm 2025. Tổng tài sản của các doanh nghiệp bảo hiểm ước đạt 1.113.619 tỷ đồng, tăng 8,58% so với năm 2024. Trong đó, nhóm doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ sở hữu khoảng 160.033 tỷ đồng tài sản, còn khối bảo hiểm nhân thọ đạt khoảng 953.586 tỷ đồng.

Cùng với sự gia tăng về quy mô tài sản, dòng vốn từ ngành bảo hiểm đưa trở lại nền kinh tế cũng tăng đáng kể. Tổng số tiền đầu tư trở lại nền kinh tế ước đạt 958.987 tỷ đồng, tăng 10,31% so với năm trước. Trong đó, doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ đầu tư khoảng 93.131 tỷ đồng, còn doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ đạt khoảng 865.856 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, tổng dự phòng nghiệp vụ bảo hiểm trong năm 2025 ước đạt 727.366 tỷ đồng, tăng 8,77% so với năm 2024. Khối bảo hiểm phi nhân thọ chiếm khoảng 38.385 tỷ đồng, trong khi khối bảo hiểm nhân thọ đạt khoảng 688.981 tỷ đồng.

Về năng lực tài chính, tổng nguồn vốn chủ sở hữu của các doanh nghiệp bảo hiểm ước đạt 221.427 tỷ đồng, tăng 3,77%. Trong đó, doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ đóng góp khoảng 45.302 tỷ đồng, còn doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ đạt khoảng 176.125 tỷ đồng.

Thị trường tăng trưởng đặt ra yêu cầu hoàn thiện hành lang pháp lý

Theo số liệu từ Bộ Tài chính, doanh thu phí bảo hiểm toàn thị trường năm 2025 ước đạt 237.211 tỷ đồng, tăng 3,96% so với năm trước. Trong đó, doanh thu từ bảo hiểm phi nhân thọ đạt khoảng 88.425 tỷ đồng, còn bảo hiểm nhân thọ đạt khoảng 148.786 tỷ đồng. Cùng với hoạt động kinh doanh, số tiền chi trả quyền lợi bảo hiểm cũng tăng mạnh. Các doanh nghiệp bảo hiểm ước chi trả 91.845 tỷ đồng trong năm 2025, tăng 13,52% so với năm 2024. Trong đó, khối phi nhân thọ thực hiện chi trả khoảng 26.453 tỷ đồng, còn khối nhân thọ chi trả khoảng 65.392 tỷ đồng.

Đối với lĩnh vực môi giới bảo hiểm, tổng phí bảo hiểm được thu xếp qua môi giới trong năm 2025 ước đạt 20.346 tỷ đồng, tăng 2,37% so với cùng kỳ. Trong đó, phí bảo hiểm gốc đạt khoảng 11.612 tỷ đồng và phí tái bảo hiểm thu xếp đạt khoảng 8.735 tỷ đồng.

Hoa hồng môi giới bảo hiểm cũng ghi nhận mức tăng, đạt khoảng 1.332 tỷ đồng, cao hơn 2,89% so với năm trước. Trong đó, hoa hồng môi giới bảo hiểm gốc đạt khoảng 1.035 tỷ đồng, còn hoa hồng môi giới tái bảo hiểm đạt khoảng 297 tỷ đồng.

Dù đạt được nhiều kết quả tích cực, Bộ Tài chính nhận định sự phát triển nhanh của thị trường đòi hỏi hệ thống quy định quản lý, trong đó có cơ chế xử phạt vi phạm hành chính, phải tiếp tục được hoàn thiện để bảo đảm hiệu quả giám sát và nâng cao tính tuân thủ của doanh nghiệp.

Cơ quan soạn thảo dẫn quy định tại khoản 1 Điều 2 Luật Xử lý vi phạm hành chính, trong đó xác định vi phạm hành chính là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, xâm phạm các quy định về quản lý nhà nước, không phải là tội phạm và phải chịu xử phạt theo quy định pháp luật.

Đồng thời, điểm d khoản 1 Điều 3 Luật Xử lý vi phạm hành chính quy định nguyên tắc xử phạt là chỉ xử phạt đối với những hành vi vi phạm hành chính đã được pháp luật quy định. Từ các căn cứ này, Bộ Tài chính cho rằng việc xây dựng quy định xử lý vi phạm hành chính cần gắn với các quy định quản lý nhà nước hiện hành, bảo đảm có đầy đủ cơ sở pháp lý khi áp dụng chế tài. Ngoài ra, Bộ Tài chính cho biết dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 189/2025/NĐ-CP hiện đang được lấy ý kiến các thành viên Chính phủ. Dự thảo này dự kiến điều chỉnh quy định về thẩm quyền xử phạt của Trưởng đoàn kiểm tra theo quy định tại Nghị định số 78/2026/NĐ-CP.

Trên cơ sở những yêu cầu từ thực tiễn quản lý, Bộ Tài chính cho rằng việc ban hành Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 174/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm và Nghị định số 46/2023/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm là cần thiết.

Theo cơ quan này, việc sửa đổi sẽ góp phần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động kinh doanh bảo hiểm, bảo đảm đồng bộ với các quy định pháp luật liên quan và phù hợp với định hướng quản lý mới của Nhà nước.