Bộ Tài chính đề xuất nới hạn mức tín dụng dành cho người học

Sau 19 năm triển khai, chính sách tín dụng dành cho học sinh, sinh viên đang được Bộ Tài chính đề xuất điều chỉnh để phù hợp hơn với mặt bằng chi phí học tập, sinh hoạt ngày càng tăng. Đáng chú ý, mức vay tối đa có thể được nâng từ 4 triệu đồng lên 8 triệu đồng/tháng, qua đó mở rộng khả năng hỗ trợ người học có hoàn cảnh khó khăn.

Chương trình tín dụng học sinh, sinh viên do Ngân hàng Chính sách xã hội thực hiện đã tạo điều kiện cho hơn 4 triệu lượt trường hợp được tiếp cận nguồn vốn ưu đãi trong gần hai thập kỷ. Nguồn vốn này không chỉ giúp nhiều học sinh, sinh viên tiếp tục việc học mà còn góp phần hạn chế tình trạng bỏ học, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Theo báo cáo của Ngân hàng Chính sách xã hội, tính đến ngày 31/5/2026, tổng doanh số cho vay của chương trình đạt 92.532 tỷ đồng, bình quân mỗi năm khoảng 4.870 tỷ đồng. Dư nợ đạt 24.475 tỷ đồng, trong khi nợ quá hạn chỉ ở mức 64,9 tỷ đồng, tương đương 0,27% tổng dư nợ.

Dù các quy định tại Quyết định số 157/2007/QĐ-TTg và Quyết định số 05/2022/QĐ-TTg đã phát huy hiệu quả, Bộ Tài chính cho rằng một số nội dung hiện không còn theo kịp thực tế. Trong đó, mức vay tối đa 4 triệu đồng/tháng được cho là chưa đáp ứng đầy đủ chi phí học tập, sinh hoạt hiện nay. Bên cạnh đó, chính sách cũng cần được rà soát để đồng bộ với những chương trình tín dụng chuyên biệt.

Trên cơ sở đó, Bộ Tư pháp đã đăng tải hồ sơ thẩm định dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với học sinh, sinh viên. Dự thảo gồm 15 điều và một phụ lục, tập trung quy định về đối tượng vay, phương thức cho vay, mức vốn, thời hạn và lãi suất.

Điểm đáng chú ý nhất trong dự thảo là đề xuất tăng gấp đôi hạn mức vay. Theo Bộ Tài chính, mức tối đa dự kiến từ 4 triệu đồng lên 8 triệu đồng/tháng, tương đương khoảng 60% tổng chi phí học phí và sinh hoạt tối đa 13,75 triệu đồng mỗi tháng.

Cơ quan soạn thảo cho biết từ năm 2022 đến nay, chỉ số giá tiêu dùng tăng bình quân khoảng 3,34% mỗi năm. Trong khi đó, khảo sát tại Hà Nội và TPHCM cho thấy một học sinh, sinh viên học xa nhà có thể phải chi khoảng 3-5 triệu đồng/tháng cho các khoản sinh hoạt cơ bản. Học phí tại các cơ sở giáo dục đại học công lập từ năm học 2026-2027 cũng dao động 17-87,5 triệu đồng/năm, tùy ngành đào tạo và mức độ tự chủ của từng trường.

Theo dự thảo, khoản vay cụ thể sẽ do Ngân hàng Chính sách xã hội xem xét dựa trên học phí của cơ sở đào tạo và chi phí sinh hoạt tại từng địa phương, song không vượt quá 8 triệu đồng/tháng. Trong quá trình triển khai, cơ quan này sẽ báo cáo Bộ Tài chính để trình Thủ tướng xem xét điều chỉnh hạn mức phù hợp với biến động giá cả và học phí.

Cùng với mức vay, lãi suất cũng được đề xuất điều chỉnh từ 6% lên 6,24%/năm. Người vay theo chính sách này không phải thực hiện biện pháp bảo đảm nghĩa vụ trả nợ.

Dự thảo đồng thời bổ sung cơ chế cho phép học sinh, sinh viên trực tiếp đứng tên vay trong trường hợp hộ gia đình không còn thành viên từ đủ 18 tuổi trở lên, hoặc thành viên còn lại không có khả năng lao động, không có năng lực hành vi dân sự hoặc mất tích theo quy định.

Một nội dung khác được điều chỉnh là điều kiện vay đối với người học từ năm thứ hai. Thay vì yêu cầu cơ sở đào tạo xác nhận nhiều nội dung liên quan đến việc xử phạt hành chính, dự thảo tập trung vào việc xác nhận người vay vẫn đang theo học. Cách tiếp cận này nhằm giảm thủ tục và hạn chế trách nhiệm kiểm chứng không phù hợp cho các trường.

Bộ Tài chính dự tính việc nâng hạn mức vay sẽ làm dư nợ chương trình tăng khoảng 24.000 tỷ đồng trong giai đoạn 2026-2030, đồng thời phát sinh khoảng 849 tỷ đồng cấp bù chênh lệch lãi suất và phí quản lý. Tuy nhiên, tổng ngân sách nhà nước cấp bù cho toàn bộ các chương trình tín dụng chính sách của Ngân hàng Chính sách xã hội trong giai đoạn này không thay đổi.

Về thời điểm trả nợ, Bộ Giáo dục và Đào tạo đề nghị tính toán linh hoạt hơn để phù hợp với khả năng tài chính của người học sau khi tốt nghiệp. Dự thảo hiện quy định sau 12 tháng kể từ khi kết thúc khóa học, người vay bắt đầu trả nợ gốc và lãi. Trường hợp gặp khó khăn có thể được xem xét gia hạn, với thời gian tối đa bằng một nửa thời hạn trả nợ.

Bộ Tài chính làm rõ, “kết thúc khóa học” được xác định theo ngày ghi trên bằng tốt nghiệp thay vì thời điểm hoàn thành môn thi cuối cùng. Theo cơ quan soạn thảo, với một sinh viên học đại học 4 năm, tổng thời gian trả nợ có thể lên tới 9 năm và nếu được gia hạn, thời gian này có thể kéo dài đến 11 năm.

Trong khi đó, Bộ Khoa học và Công nghệ lưu ý quy định hiện tại có thể gây khó cho những người tiếp tục học thạc sĩ, thực hiện nghĩa vụ quân sự hoặc phải điều trị bệnh dài ngày. Cơ quan này đề nghị cân nhắc bổ sung cơ chế “được xem xét lùi thời điểm trả nợ trong các trường hợp bất khả kháng theo quy định pháp luật”.

Bên cạnh các nội dung về hạn mức và thời gian trả nợ, nhiều ý kiến cũng đề xuất tăng cường kết nối dữ liệu giữa hệ thống tín dụng với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, hộ nghèo, hộ cận nghèo và giáo dục. Việc khai thác dữ liệu dùng chung được kỳ vọng sẽ giảm giấy tờ, đơn giản hóa thủ tục và giúp nguồn vốn ưu đãi đến đúng đối tượng hơn.