Việc cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan tiếp tục được Bộ Tài chính đẩy mạnh khi ban hành Quyết định số 2017/QĐ-BTC về danh mục thủ tục hành chính mới đối với hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế. Trên cơ sở triển khai Nghị định số 273/2026/NĐ-CP, dự kiến có hiệu lực từ ngày 21/8/2026, toàn bộ quy trình quản lý đã được rà soát, điều chỉnh theo hướng đơn giản hóa và tăng tính thống nhất.
Đợt cải cách lần này tác động đến 18 thủ tục hành chính, trong đó 7 thủ tục được bãi bỏ do không còn đáp ứng yêu cầu thực tiễn, đồng thời 11 thủ tục được sửa đổi, bổ sung nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý. Việc cắt giảm được đánh giá sẽ góp phần giảm gánh nặng về thủ tục cho doanh nghiệp, đồng thời khắc phục tình trạng chồng chéo trong quá trình thực hiện.
Một trong những nội dung đáng chú ý là việc xóa bỏ quy định về thủ tục hải quan, kiểm tra và giám sát đối với doanh nghiệp có nhiều cửa hàng hoặc kho hàng miễn thuế đặt tại các địa phương khác nhau và thuộc phạm vi quản lý của nhiều cơ quan hải quan. Trước đây, quy định này khiến doanh nghiệp phải thực hiện nhiều quy trình song song, làm phát sinh chi phí và kéo dài thời gian xử lý hồ sơ. Khi quy định được bãi bỏ, hoạt động điều phối hàng hóa trong cùng hệ thống được kỳ vọng sẽ thuận lợi hơn, đồng thời giảm các khâu trung gian không cần thiết.
Cùng với đó, Bộ Tài chính cũng loại bỏ các thủ tục riêng biệt áp dụng cho từng nhóm đối tượng mua hàng miễn thuế như hành khách nhập cảnh qua sân bay quốc tế, người chờ xuất cảnh hay hành khách trên các chuyến bay quốc tế đến Việt Nam. Thay vào đó, cơ chế quản lý được xây dựng theo hướng tập trung, thống nhất, góp phần hạn chế sự phân tán trong quy trình và tăng tính minh bạch trong công tác quản lý, phù hợp với mục tiêu hiện đại hóa ngành hải quan và thúc đẩy chuyển đổi số.
Ngoài các quy định về kiểm tra, giám sát, nhiều thủ tục liên quan đến quá trình xử lý hàng hóa cũng được bãi bỏ. Trong đó có các quy định về hàng hóa từ cửa hàng miễn thuế chuyển sang tái xuất, hàng đưa vào tiêu thụ nội địa hoặc hàng nhập khẩu phục vụ kinh doanh tại cửa hàng miễn thuế. Việc tinh giản các quy trình này được kỳ vọng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường bán lẻ miễn thuế ngày càng cạnh tranh, đồng thời giúp tối ưu chi phí vận hành.
Song song với việc cắt giảm thủ tục, Bộ Tài chính cũng hoàn thiện khung quản lý thông qua việc điều chỉnh và bổ sung 11 thủ tục nền tảng bao quát toàn bộ chuỗi hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế. Các quy định mới được chuẩn hóa từ khâu đưa hàng vào hệ thống, luân chuyển giữa kho và cửa hàng, bán hàng đến công tác quyết toán.
Đáng chú ý, quy định về quản lý hàng hóa đưa lên tàu bay phục vụ các chuyến bay quốc tế được bổ sung chặt chẽ hơn, đồng thời quy trình bán hàng cho các đối tượng được hưởng quyền ưu đãi, miễn trừ cũng được quy định cụ thể nhằm hạn chế rủi ro trong quá trình thực hiện.
Bên cạnh đó, các quy định đối với hàng hóa thay đổi mục đích sử dụng, chuyển sang tiêu thụ nội địa hoặc tái xuất được hoàn thiện theo hướng rõ ràng hơn. Hoạt động tiêu hủy hàng hóa, xử lý hàng mẫu, hàng thử và bao bì nhập khẩu cũng được bổ sung căn cứ pháp lý chi tiết, tạo điều kiện để cơ quan hải quan tăng cường công tác giám sát.
Một điểm mới khác là việc siết chặt quản lý dòng tiền mặt đưa vào hoặc đưa ra khu vực cách ly và khu vực hạn chế của doanh nghiệp kinh doanh hàng miễn thuế nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát tài chính và phòng ngừa các rủi ro phát sinh.
Đối với nghĩa vụ báo cáo, doanh nghiệp phải gửi báo cáo quyết toán trong thời hạn 90 ngày kể từ khi kết thúc năm tài chính theo nguyên tắc nhập - xuất - tồn thông qua hệ thống dữ liệu điện tử hải quan. Nếu hệ thống gặp sự cố, báo cáo được phép nộp bằng chứng từ giấy theo quy định hiện hành. Đồng thời, cơ quan hải quan có trách nhiệm phản hồi trong vòng 20 ngày kể từ khi tiếp nhận hồ sơ; đối với trường hợp không thuộc diện kiểm tra, việc xác nhận hoàn thành nghĩa vụ sẽ được thực hiện trên hệ thống điện tử, góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình.
