"Lộc trời" về sớm, bè mảng không kịp nghỉ
Mới hơn 6 giờ sáng, tại khu vực bãi biển thuộc khu phố Quảng Đại (nay thuộc phương Nam Sầm Sơn), hàng chục chiếc bè mảng đã nối đuôi nhau cập bờ. Trên mặt cát, những con sứa to như cái mâm, trắng trong lấp lánh dưới ánh nắng đầu ngày.
Vừa thoăn thoắt cùng vợ vác những sọt sứa nặng từ bè xuống, ông Nguyễn Văn Tình (54 tuổi, với hơn 30 năm đi biển), cười nói: "Năm nay con sứa nó về sớm mà lại dày hơn mọi năm. Cứ tầm 2 giờ sáng anh em tôi đẩy bè ra, cách bờ chỉ chừng 1-2 hải lý là thấy sứa nổi trắng mặt nước rồi. Có hôm trúng đậm, chỉ đi đến 7 giờ sáng là bè đã nặng trịch, phải quay vào ngay không thì không chở hết”.
Thế nhưng, để có được những bè sứa đầy ắp ấy, người đi biển phải đánh đổi bằng cả mồ hôi và sự đau đớn. Sứa biển tươi vốn chứa nhiều độc tố ở các tua vòi, nếu không có kinh nghiệm xử lý hoặc vô tình chạm vào da thịt, chất độc ấy sẽ gây ra những cơn ngứa rát kinh khủng, thậm chí là phồng rộp. Bà con ngư dân ở đây bảo nhau, bắt sứa là nghề "làm dâu biển cả", đôi bàn tay lúc nào cũng trong tình trạng đỏ ửng, tê dại vì nước biển mặn và nọc sứa.
Để hạn chế cái ngứa, ngư dân phải trang bị bảo hộ kỹ càng từ ủng cao su đến găng tay dày, nhưng trong lúc hối hả vớt sứa giữa con sóng dữ, nước bắn vào người là chuyện không tránh khỏi.
Không giống như đánh bắt cá khơi xa, đánh sứa là nghề "ăn sương" gần bờ. Ngư dân dùng những chiếc bè mảng gắn máy công suất nhỏ, len lỏi giữa những con sóng để vớt "lộc biển". Theo lời bà con, sứa năm nay không chỉ nhiều mà còn rất chất lượng, thịt dày và giòn. Mỗi chuyến đi như vậy, trừ chi phí xăng dầu, mỗi chủ bè có thể thu về từ vài triệu đến cả chục triệu đồng mỗi ngày – một con số mơ ước đối với những người gắn bó với nghề biển bãi ngang.
Cảnh tượng tại bãi biển lúc này như một công trường nhộn nhịp. Tiếng máy nổ, tiếng gọi nhau í ới, tiếng cười nói của các bà, các chị chờ sẵn trên bờ để phụ giúp chồng con vận chuyển sứa tạo nên một khung cảnh tràn đầy sức sống của một vùng quê biển đang từng ngày thay da đổi thịt.
Nghề phụ nhưng thu nhập chính
Sứa biển sau khi đưa lên bờ không thể để lâu dưới nắng. Ngay lập tức, chúng được vận chuyển về các xưởng sơ chế nằm dọc con đường ven biển của phương Nam Sầm Sơn. Tại đây, sứa được phân loại kỹ lưỡng thành chân sứa và thân sứa trước khi đưa vào các bể ngâm.
Bà Lê Thị Hòa, chủ một cơ sở thu mua sứa tại địa phương, cho biết: "sứa vùng biển này xưa nay nổi tiếng ngon nhờ cách làm truyền thống. Chúng tôi phải ngâm sứa với lá vẹt, lá ổi cho nó săn lại, giữ được độ giòn tự nhiên chứ không dùng hóa chất. Bây giờ sứa không chỉ bán quanh đây mà còn đóng gói gửi đi Hà Nội, lên các tỉnh miền núi, bà con ưa chuộng lắm."
Việc thu hoạch sứa không chỉ mang lại thu nhập cho các chủ bè mà còn tạo công ăn việc làm cho hàng trăm lao động địa phương. Những người già, phụ nữ không đi biển được thì tham gia khâu cắt sứa, rửa sứa hoặc đóng gói. Trung bình mỗi ngày, một lao động thủ công cũng kiếm được từ 200.000 đến 400.000 đồng – một khoản thu nhập không nhỏ trong lúc nông nhàn.
Anh Trần Văn Nam, một thanh niên vừa mới đầu tư chiếc bè mảng mới để đón mùa sứa, chia sẻ: "Hồi trước còn ở huyện, việc tiêu thụ đôi khi còn bấp bênh. Nay mình là người thành phố rồi, khách du lịch về chơi bãi biển phía Nam này nhiều hơn, họ thích ăn sứa tươi tại chỗ lắm. Mùa sứa chỉ kéo dài tầm 2 tháng thôi nên ai cũng tranh thủ. Nhìn bà con hối hả thế này, thấy cái Tết muộn của ngư dân mình vẫn còn đậm đà lắm."
Nắng mỗi lúc một gắt, nhưng nhịp làm việc trên bãi biển vẫn chẳng hề giảm nhiệt. Những chuyến bè cuối cùng thong thả cập bờ, mang theo hy vọng về một mùa biển ấm và những khoang sứa đầy ắp. Trên những gương mặt sạm nắng, vẫn rớm vị mặn của muối biển và những vết ngứa rát chưa kịp tan, nhưng ẩn sau đó là niềm vui lao động chân chất.
Với bà con nơi đây, con sứa không chỉ đơn thuần là món quà từ đại dương, mà còn là sợi dây gắn kết giữa con người với biển cả quê hương. Trong nhịp sống hối hả, mùa "vàng trắng" cứ thế nhẹ nhàng đi vào cuộc sống của ngư dân, bồi đắp thêm niềm tin về một tương lai đủ đầy và no ấm hơn ngay trên dải cát quê mình.
