Phát biểu tại hội nghị, ông Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), nhấn mạnh yêu cầu tăng cường đối thoại thực chất giữa cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp. Theo ông Hùng, doanh nghiệp cần thẳng thắn nêu những khó khăn, vướng mắc cụ thể trong quá trình hoạt động để VCCI tổng hợp, phản ánh và kiến nghị đến các cơ quan Trung ương.
Bên cạnh việc phát huy nội lực, Đồng bằng sông Cửu Long cần chủ động thu hút thêm nguồn vốn đầu tư, trong đó có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), đồng thời nâng cao năng lực tiếp nhận dòng vốn thông qua chuẩn bị tốt nguồn nhân lực, hạ tầng và môi trường đầu tư. Việc tăng cường liên kết giữa các địa phương, doanh nghiệp và hình thành chuỗi cung ứng có ý nghĩa quan trọng trong mở rộng thị trường, nâng cao giá trị sản phẩm và sức cạnh tranh của toàn vùng.
Ông Trương Cảnh Tuyên, Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ, nhìn nhận kinh tế vùng vẫn đối mặt nhiều thách thức khi tốc độ tăng trưởng chưa đạt kỳ vọng, cơ cấu kinh tế còn phụ thuộc đáng kể vào nông nghiệp, trong khi chi phí logistics và hạ tầng tiếp tục tạo áp lực cho doanh nghiệp.
Thành phố xác định cần làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống, gồm đầu tư, xuất khẩu, tiêu dùng và tín dụng; đồng thời tập trung tháo gỡ khó khăn liên quan đến đất đai, quy hoạch, giải phóng mặt bằng và vận chuyển hàng hóa.
Cần Thơ cũng định hướng phát huy vai trò trung tâm vùng trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, khoa học – công nghệ và chuyển đổi số, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực, công nghệ và dịch vụ chất lượng cao.
Từ thực tiễn hoạt động, ông Nguyễn Phương Lam, Giám đốc VCCI chi nhánh Đồng bằng sông Cửu Long, cho rằng khoảng cách giữa chính sách và khả năng tiếp cận của doanh nghiệp vẫn là vấn đề cần quan tâm. Một số chính sách xuất khẩu chưa được truyền thông đầy đủ, các chương trình kích cầu tiêu dùng còn hạn chế, trong khi doanh nghiệp tư nhân gặp khó khi tham gia các gói thầu đầu tư công. Việc triển khai chính sách tín dụng phục vụ sản xuất, kinh doanh lúa gạo và ứng dụng công nghệ trong nông nghiệp cũng chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng. Theo ông Lam, cần tăng cường kết nối giữa TP.HCM, vùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long để mở rộng thị trường, liên kết sản xuất và nâng cao hiệu quả phát triển vùng.
Ở góc độ khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo, PGS.TS. Trần Trung Tính, Thứ trưởng Bộ KHCN, nêu thực trạng trong giai đoạn 2020–2026, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long có 57 nhiệm vụ khoa học – công nghệ, nhưng chỉ 7 nhiệm vụ được giao cho doanh nghiệp, trong khi 50 nhiệm vụ do các trường đại học, viện nghiên cứu thực hiện. Thực tế này cho thấy cần tăng cường kết nối giữa hoạt động nghiên cứu với nhu cầu sản xuất, kinh doanh, tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển và ứng dụng công nghệ. Ông Tính đề xuất hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các quỹ khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo do bộ quản lý; đồng thời xây dựng các nhóm nhiệm vụ ưu tiên trong chương trình phát triển khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, gồm giải quyết những điểm nghẽn trước mắt, tạo đột phá có tác động trên phạm vi toàn vùng và triển khai các định hướng chiến lược dài hạn.
Bên cạnh nông nghiệp, vùng cần chú trọng phát triển công nghiệp và các lĩnh vực có tiềm năng như hóa chất, chế biến – chế tạo, công nghệ thông tin và năng lượng tái tạo. Các đề xuất về tổ chức sự kiện công nghệ thường niên, phát triển nguồn nhân lực, thúc đẩy xuất khẩu dịch vụ số và tăng cường hợp tác giữa doanh nghiệp với các trường đại học cũng được đặt ra nhằm đưa tri thức, công nghệ vào thực tiễn. Đây được xem là hướng đi cần thiết để nâng cao năng suất, tạo giá trị gia tăng và mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp trong vùng.
Những khó khăn cụ thể của doanh nghiệp tiếp tục được phản ánh qua các ý kiến tại hội nghị. Ông Võ Quan Huy, Giám đốc Công ty TNHH Huy Long An – Mỹ Bình, cho biết mô hình nông nghiệp tuần hoàn tận dụng phụ phẩm có nhiều tiềm năng nhưng doanh nghiệp vẫn gặp trở ngại khi thực hiện các thủ tục để được cấp chứng nhận chính thức. Quá trình chuyển đổi xanh cần nguồn vốn trung và dài hạn với chi phí phù hợp; trong khi việc mua máy móc nông nghiệp đã qua sử dụng không có hóa đơn VAT gây khó khăn cho hạch toán chi phí, còn hạn chế về tài sản bảo đảm khiến doanh nghiệp khó tiếp cận tín dụng. Ông cũng đề cập tình trạng chiết khấu qua nhiều khâu và những bất cập trong thị trường vật tư đầu vào, đồng thời kiến nghị có chính sách tín dụng chuyên biệt, sát với đặc thù sản xuất nông nghiệp.
Cùng quan tâm đến áp lực vốn, ông Phạm Thái Bình, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Nông nghiệp Công nghệ cao Trung An, cho rằng doanh nghiệp xuất khẩu gạo đang chịu sức ép tài chính lớn, trong khi một số chính sách chưa được triển khai hiệu quả trong thực tế. Đối với Đề án phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp, ông nhận định tín dụng ngân hàng là một trong những điểm nghẽn quan trọng; doanh nghiệp cần được tiếp cận vốn vay để tổ chức sản xuất, thay vì chỉ trông chờ vào hỗ trợ ngân sách. Theo đánh giá của ông Bình, nếu được triển khai hiệu quả, đề án có thể góp phần nâng giá trị xuất khẩu gạo lên mức 10 tỷ USD mỗi năm.
Trong khi đó, ông Võ Quốc Thắng, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Đồng Tâm, cho biết lãi suất và chi phí nhiên liệu tăng đang khiến nhiều doanh nghiệp phải thu hẹp sản xuất hoặc tạm hoãn đầu tư. Ông kiến nghị kéo dài thêm 5 tháng thời gian gia hạn thuế, đồng thời thúc đẩy kết nối doanh nghiệp giữa Đồng bằng sông Cửu Long, TP.HCM và Đông Nam Bộ thông qua các hiệp hội, diễn đàn ngành hàng. Theo ông Thắng, cải cách thủ tục hành chính cần tiếp tục được thực hiện thường xuyên, song song với nâng cao trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và đầu tư phát triển hạ tầng, trong đó có các dự án cảng phục vụ hoạt động sản xuất, lưu thông hàng hóa.
Từ góc nhìn về hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, ông Lâm Nguyễn Hải Long, Chủ tịch điều hành ISC Trung tâm ươm tạo công nghệ Hỗ trợ đổi mới sáng tạo, chia sẻ định hướng đầu tư phát triển công viên công nghệ số, đồng thời đề xuất tổ chức sự kiện công nghệ quy mô vùng hằng năm, tập trung vào kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi số cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ông Long cũng nhấn mạnh tiềm năng phát triển dịch vụ số xuất khẩu trên cơ sở kết nối doanh nghiệp với nguồn nhân lực từ các trường đại học tại Cần Thơ và các địa phương lân cận.
Để duy trì trao đổi thực chất, VCCI có thể tổ chức các nhóm đối thoại quy mô nhỏ theo quý, giúp doanh nghiệp phản ánh trực tiếp những vấn đề phát sinh và cùng tìm kiếm giải pháp; trong đó, doanh nghiệp có thể tham gia đồng tài trợ cho các hoạt động phù hợp.
Các ý kiến tại hội nghị cho thấy, để tạo chuyển biến rõ nét cho kinh tế Đồng bằng sông Cửu Long, cần phối hợp đồng bộ giữa cải thiện môi trường kinh doanh, tháo gỡ điểm nghẽn tín dụng, nâng cấp hạ tầng, tăng cường liên kết vùng và thúc đẩy ứng dụng khoa học – công nghệ. Sự đồng hành thực chất giữa chính quyền, VCCI, cơ sở nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp sẽ góp phần chuyển hóa tiềm năng của vùng thành năng lực cạnh tranh và động lực tăng trưởng bền vững.
