Tạo dựng những động lực tăng trưởng mới cho một đô thị cạnh tranh toàn cầu
TP.HCM từ lâu đã mang trong mình tinh thần đặc biệt của một đô thị luôn biết chuyển mình trước những thay đổi của thời cuộc. Thành phố này không sở hữu nhiều lợi thế về tài nguyên thiên nhiên, nhưng lại có một nguồn tài nguyên quý giá hơn, đó là con người, là tinh thần năng động, khả năng thích ứng nhanh và khát vọng không ngừng vươn lên.
Chính điều đó đã giúp TP.HCM trở thành trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, nơi hội tụ mạnh mẽ của dòng vốn, tri thức, công nghệ và cộng đồng doanh nghiệp tiên phong. Trong nhiều giai đoạn phát triển, thành phố luôn đóng vai trò đầu tàu, tạo ra động lực tăng trưởng và lan tỏa tinh thần đổi mới cho toàn bộ nền kinh tế.
Tuy nhiên, bước vào giai đoạn phát triển mới, TP.HCM cũng đang đối diện với những giới hạn ngày càng rõ nét của mô hình tăng trưởng cũ. Những lợi thế từng tạo nên thành công như lao động dồi dào, thương mại truyền thống, bất động sản hay gia công sản xuất đang dần không còn đủ để tạo nên những bước nhảy vọt mới.
Trong khi đó, áp lực hạ tầng, chi phí logistics cao, ùn tắc giao thông, biến đổi khí hậu và yêu cầu cạnh tranh ngày càng lớn giữa các trung tâm kinh tế trong khu vực đang đặt ra cho TP.HCM một bài toán khó hơn rất nhiều: làm thế nào để vừa tăng trưởng nhanh hơn, vừa phát triển bền vững hơn.
Muốn đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số, thành phố cần một cách tiếp cận hoàn toàn khác, không chỉ ở quy mô đầu tư mà còn ở tư duy phát triển.
Trong bối cảnh kinh tế thế giới chuyển mạnh sang mô hình số hóa, xanh hóa và đổi mới sáng tạo, các đô thị dẫn đầu không còn cạnh tranh bằng lao động giá rẻ hay khai thác tài nguyên, mà bằng năng suất, công nghệ và chất lượng hệ sinh thái phát triển. Đó cũng là con đường TP.HCM cần lựa chọn nếu muốn tiếp tục giữ vai trò trung tâm kinh tế hàng đầu khu vực.
Thành phố cần mạnh dạn đặt cược vào những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như trí tuệ nhân tạo, tài chính quốc tế, bán dẫn, công nghệ sinh học, logistics thông minh, kinh tế số, kinh tế xanh và công nghiệp văn hóa. Điều quan trọng hơn, TP.HCM cần hình thành được một hệ sinh thái phát triển thực sự đồng bộ, nơi khu công nghệ cao, trung tâm tài chính, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, trường đại học và viện nghiên cứu có thể liên kết chặt chẽ với nhau để tạo ra giá trị mới.
Thực tế cho thấy, thành phố không thiếu tiềm năng. Điều còn thiếu nhiều khi là tốc độ thực thi và những cơ chế đủ linh hoạt để biến tiềm năng thành kết quả cụ thể.
Cùng với đó, cải cách thể chế cần được xem là động lực trung tâm cho tăng trưởng. Trong môi trường cạnh tranh toàn cầu hiện nay, nhà đầu tư không chỉ tìm kiếm nơi có ưu đãi tốt, mà quan trọng hơn là nơi có thủ tục nhanh, chính sách minh bạch và chính quyền biết đồng hành.
Doanh nghiệp có thể chấp nhận áp lực thị trường, nhưng họ luôn cần sự rõ ràng và tính ổn định trong môi trường kinh doanh. Một nền hành chính hiện đại không nằm ở số lượng văn bản được ban hành, mà ở khả năng giải quyết vấn đề nhanh chóng và hiệu quả cho người dân, doanh nghiệp.
Đây là lúc TP.HCM cần đẩy mạnh hơn nữa quá trình xây dựng chính quyền số, liên thông dữ liệu, rút ngắn thủ tục và nâng cao trách nhiệm thực thi. Khi môi trường đầu tư được cải thiện bằng hành động cụ thể, thành phố sẽ tạo ra sức hút lớn hơn đối với dòng vốn chất lượng cao và các doanh nghiệp công nghệ.
Phát triển hạ tầng, con người và chất lượng sống để tạo nền tảng bền vững
Một đô thị muốn tăng trưởng nhanh không thể để hạ tầng trở thành điểm nghẽn kéo lùi năng lực cạnh tranh. Với TP.HCM, điều này đang hiện hữu rõ ràng hơn bao giờ hết.
Ùn tắc giao thông, chi phí logistics cao, ngập nước hay kết nối vùng chưa đồng bộ không chỉ ảnh hưởng đến đời sống người dân mà còn trực tiếp làm giảm hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Mỗi giờ kẹt xe đều kéo theo chi phí kinh tế. Mỗi dự án hạ tầng chậm tiến độ đều làm mất đi cơ hội phát triển.
Vì vậy, hạ tầng cần được nhìn nhận như mạch máu của nền kinh tế. TP.HCM cần đẩy nhanh các dự án chiến lược như metro, vành đai, cao tốc liên vùng, cảng trung chuyển quốc tế và hệ thống logistics hiện đại. Quan trọng hơn, thành phố cần thay đổi tư duy đầu tư, tránh tình trạng manh mún, kéo dài hoặc thiếu tính kết nối.
Song song với hạ tầng, nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ quyết định tốc độ phát triển của TP.HCM trong tương lai. Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số, lợi thế cạnh tranh không còn thuộc về nơi đông lao động nhất, mà thuộc về nơi có lực lượng lao động học hỏi nhanh nhất và thích ứng tốt nhất.
Điều đó đòi hỏi thành phố phải đầu tư mạnh mẽ hơn cho giáo dục, đào tạo kỹ năng số và kết nối giữa nhà trường với doanh nghiệp. Các trường đại học không chỉ là nơi đào tạo nhân lực mà cần trở thành trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và giải quyết những bài toán thực tiễn của đô thị.
Bên cạnh mục tiêu tăng trưởng, TP.HCM cũng cần hướng tới một mô hình phát triển xanh hơn và đáng sống hơn. Một thành phố phát triển nhanh nhưng ô nhiễm, thiếu cây xanh, ngập nước và chất lượng sống suy giảm sẽ khó giữ chân nhân tài cũng như thu hút nhà đầu tư dài hạn. Đây là lý do kinh tế xanh, giao thông xanh, năng lượng sạch và mô hình đô thị carbon thấp cần được xem là chiến lược phát triển dài hạn của thành phố.
Hơn hết, TP.HCM đã có nền tảng, có thị trường, có con người và có khát vọng. Điều cần thiết lúc này là một tinh thần phát triển mới, dám nghĩ lớn hơn, hành động nhanh hơn và kiên trì hơn với mục tiêu đổi mới. Bởi trong cuộc cạnh tranh của các đô thị hiện đại, tương lai sẽ thuộc về những nơi biết tự thay đổi trước khi bị thời đại buộc phải thay đổi.
