Thu nhập làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện năm 2026: Chưa thay đổi mức tối thiểu, giữ trần theo lương cơ sở

Các quy định hiện hành cho thấy, trong năm 2026, cả mức tối thiểu và tối đa vẫn được giữ ổn định theo khung pháp lý đang áp dụng.

Theo khoản 2 Điều 31 Luật BHXH 2024, thu nhập làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện thấp nhất bằng mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng. Quy định này tiếp tục là cơ sở pháp lý để xác định mức đóng của người tham gia BHXH tự nguyện trong giai đoạn tới.

Trước hết, xét về mức thu nhập làm căn cứ đóng thấp nhất, ngày 30/12/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 351/2025/NĐ-CP quy định chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2026–2030, có hiệu lực từ ngày 15/02/2026. Theo nghị định này, chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn được nâng lên mức 2.200.000 đồng/người/tháng, cao hơn đáng kể so với mức 1.500.000 đồng/người/tháng quy định tại Nghị định số 07/2021/NĐ-CP.

Tuy nhiên, Nghị định 351/2025/NĐ-CP cũng nêu rõ việc tiếp tục thực hiện chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2022–2025 theo Điều 3 Nghị định 07/2021/NĐ-CP trong thời gian từ ngày 01/01/2026 đến hết ngày 31/12/2026. Điều này đồng nghĩa với việc, trong suốt năm 2026, chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn vẫn được áp dụng ở mức 1.500.000 đồng/người/tháng. Do đó, thu nhập làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện thấp nhất trong năm 2026 không thay đổi và vẫn là 1.500.000 đồng/tháng.

Đối với mức thu nhập làm căn cứ đóng cao nhất, Luật BHXH 2024 quy định trần đóng bằng 20 lần mức tham chiếu. Mức tham chiếu là mức tiền do Chính phủ quyết định để tính mức đóng, mức hưởng của một số chế độ BHXH theo luật. Trong giai đoạn chưa bãi bỏ mức lương cơ sở, mức tham chiếu được xác định bằng mức lương cơ sở.

Hiện nay, mức lương cơ sở vẫn đang được áp dụng, vì vậy mức thu nhập làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện cao nhất tiếp tục được xác định là 20 lần mức lương cơ sở, tương ứng 46.800.000 đồng/tháng.

Bên cạnh quy định về mức đóng, Luật BHXH 2024 cũng mở rộng các chế độ của BHXH tự nguyện. Theo đó, người tham gia BHXH tự nguyện được hưởng các chế độ gồm trợ cấp thai sản, hưu trí, tử tuất và bảo hiểm tai nạn lao động theo quy định của Luật An toàn, vệ sinh lao động. Đây là điểm mới quan trọng, góp phần tăng tính hấp dẫn và mở rộng diện bao phủ của BHXH tự nguyện.

Về mức đóng, phương thức và thời hạn đóng, Điều 36 Luật BHXH 2024 quy định người tham gia BHXH tự nguyện hằng tháng đóng bằng 22% mức thu nhập làm căn cứ đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất. Căn cứ vào điều kiện phát triển kinh tế – xã hội và khả năng ngân sách từng thời kỳ, Chính phủ sẽ quy định mức hỗ trợ, đối tượng hỗ trợ và thời gian thực hiện chính sách hỗ trợ tiền đóng cho người tham gia.

Người tham gia BHXH tự nguyện có thể linh hoạt lựa chọn phương thức đóng theo tháng, 3 tháng, 6 tháng hoặc 12 tháng một lần; đóng một lần cho nhiều năm về sau; hoặc đóng một lần cho thời gian còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu. Thời hạn đóng tương ứng với từng phương thức cũng được luật quy định cụ thể nhằm bảo đảm tính linh hoạt, thuận tiện cho người tham gia.

Như vậy, xét trên các quy định pháp luật hiện hành, trong năm 2026, thu nhập làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện chưa có sự thay đổi so với trước, cả về mức tối thiểu lẫn mức tối đa. Những điều chỉnh về chuẩn nghèo mới chỉ thực sự tác động từ sau năm 2026, khi giai đoạn chuyển tiếp kết thúc theo đúng lộ trình mà Chính phủ đã ban hành.