Cử tri TP.HCM cho rằng, một bộ phận người lao động đang tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc với mức đóng thấp lo ngại khi về hưu lương hưu không đủ trang trải cuộc sống. Bên cạnh đó, có trường hợp người lao động có thêm nguồn thu nhập ngoài tiền lương và mong muốn được đóng thêm BHXH tự nguyện để nâng cao mức hưởng lương hưu sau này, qua đó chủ động bảo đảm an sinh khi tuổi già.
Trả lời kiến nghị này, Bộ Tài chính cho biết, theo quy định hiện hành, người lao động đang tham gia BHXH bắt buộc thì không thuộc đối tượng tham gia BHXH tự nguyện, trừ trường hợp đang tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc theo quy định của pháp luật.
Tuy nhiên, Luật BHXH năm 2024 đã thiết kế một cơ chế khác để đáp ứng nhu cầu đóng góp bổ sung của người lao động. Cụ thể, các điều từ Điều 124 đến Điều 127 của Luật quy định về bảo hiểm hưu trí bổ sung – một loại hình bảo hiểm mang tính tự nguyện, vận hành theo nguyên tắc thị trường, nhằm bổ sung cho chế độ hưu trí trong BHXH bắt buộc.
Theo quy định, quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung được hình thành từ sự đóng góp của người sử dụng lao động hoặc của cả người sử dụng lao động và người lao động. Mức chi trả bảo hiểm hưu trí bổ sung được xác định căn cứ vào số dư tài khoản hưu trí cá nhân tại thời điểm chi trả, được tích lũy thông qua hoạt động đầu tư quỹ theo nguyên tắc thị trường.
Bộ Tài chính cho biết, quy định này tạo thêm lựa chọn cho người lao động đang tham gia BHXH bắt buộc nhưng có nhu cầu nâng cao mức hưởng khi đến tuổi nghỉ hưu thông qua hình thức tài khoản hưu trí cá nhân. Tính đến nay, đã có hơn 24.300 người tham gia quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung.
Nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và triển khai hiệu quả chính sách bảo hiểm hưu trí bổ sung theo Luật BHXH năm 2024, Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo Nghị định quy định về bảo hiểm hưu trí bổ sung. Mục tiêu của chính sách là đa dạng hóa các chương trình an sinh xã hội, giảm áp lực lên ngân sách nhà nước trong dài hạn.
Theo dự thảo, người sử dụng lao động và người lao động đã tham gia BHXH bắt buộc được tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung trên cơ sở tự nguyện. Việc tham gia được thực hiện thông qua người sử dụng lao động; mức đóng do hai bên tự thỏa thuận.
Việc chi trả từ quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung sẽ do doanh nghiệp quản lý quỹ thực hiện, căn cứ theo hợp đồng tham gia và văn bản thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động. Trường hợp người lao động chưa đáp ứng điều kiện nhận chi trả theo thỏa thuận, người sử dụng lao động được hoàn trả phần đóng góp của mình từ tài khoản hưu trí cá nhân của người lao động, bao gồm cả kết quả đầu tư và chi phí hoạt động đã phân bổ.
Dự thảo cũng nhấn mạnh, việc chi trả bảo hiểm hưu trí bổ sung thực hiện theo nguyên tắc thị trường, căn cứ vào số dư tài khoản tại thời điểm chi trả; Nhà nước không bảo đảm mức chi trả từ quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung.
Đối với doanh nghiệp quản lý quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung, dự thảo Nghị định xác định đây là ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Doanh nghiệp phải đáp ứng yêu cầu về loại hình hoạt động, năng lực tài chính, quản trị và nhân sự. Trên cơ sở đó, dự thảo quy định cụ thể hồ sơ, trình tự, thủ tục cấp, cấp lại và điều chỉnh giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ quản lý quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung.
