Sân chơi trí tuệ giữa miền di sản

Từ những sân chơi tìm hiểu lịch sử đến hoạt động trải nghiệm, sáng tạo video giới thiệu di tích, giáo dục di sản đang được triển khai bằng nhiều hình thức tại các khu di tích ở Thanh Hóa. Cách làm này mở thêm cơ hội để học sinh tiếp cận lịch sử, văn hóa quê hương bằng những trải nghiệm trực tiếp, thay vì chỉ qua sách vở.
ef429f22c3d4438a1ac5-1795095633.jpg
50 học sinh Trường THCS Lam Sơn tham gia cuộc thi Rung chuông vàng với chủ đề “Lam Kinh và Vương triều Hậu Lê”

Đưa lịch sử ra khỏi trang sách

Chiều 19/11, tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh, 50 học sinh Trường THCS Lam Sơn tham gia cuộc thi Rung chuông vàng với chủ đề “Lam Kinh và Vương triều Hậu Lê”. Sân chơi nằm trong Chương trình Giáo dục Di sản năm 2026, hướng tới kỷ niệm Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11).

Cuộc thi do Ban Quản lý Di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh phối hợp với Lamori Resort & Spa và Trường THCS Lam Sơn tổ chức. Các thí sinh thuộc khối lớp 6, 7 và 8 lần lượt trải qua 30 câu hỏi, chia thành 3 chặng, tập trung vào lịch sử Lam Kinh, Vương triều Hậu Lê, văn hóa, con người và vùng đất Lam Sơn.

Với mỗi câu hỏi, học sinh có 20 giây để ghi đáp án lên bảng. Xen kẽ các phần thi là hoạt động cứu trợ của 12 giáo viên Trường THCS Lam Sơn và những phần giao lưu dành cho khán giả. Hình thức thi loại trực tiếp tạo không khí sôi nổi, đồng thời kiểm tra kiến thức và khả năng phản ứng của các thí sinh trước những câu hỏi về lịch sử địa phương.

8-1795095733.jpg
2-1795095734.jpg
Các thí sinh tập trung trả lời câu hỏi, thể hiện kiến thức về lịch sử, văn hóa vùng đất Lam Sơn qua từng phần thi Rung chuông vàng.

Kết thúc cuộc thi, Ban Tổ chức trao giải Nhất cho em Lê Thảo Chi, lớp 8A4; giải Nhì cho em Nguyễn Việt Anh, lớp 6A1 và giải Ba cho em Ninh Hoàng Vân, lớp 8A1.

Cùng với sân chơi Rung chuông vàng, chương trình còn tổng kết cuộc thi video ngắn trên fanpage “Di tích Quốc gia đặc biệt Lam Kinh” với chủ đề “Em là hướng dẫn viên di tích quê em”. Đây là hoạt động được phát động trong 3 tháng, dành cho học sinh Trường THCS Lam Sơn.

Tham gia cuộc thi, các em tự lựa chọn nội dung, tìm kiếm tư liệu, hình ảnh và xây dựng video giới thiệu về các di tích lịch sử trên quê hương. Ban Tổ chức đã trao 1 giải Nhất, 2 giải Nhì, 3 giải Ba và 6 giải Khuyến khích. Những tác phẩm đạt giải được định hướng sử dụng trong hoạt động truyền thông, quảng bá di tích đến công chúng.

Nếu Rung chuông vàng kiểm tra kiến thức qua những câu hỏi trực tiếp thì cuộc thi video đòi hỏi học sinh phải tự tìm hiểu, lựa chọn thông tin và thể hiện khả năng thuyết minh trước ống kính. Qua đó, các em có thêm cơ hội tiếp cận lịch sử từ một góc nhìn khác, đồng thời rèn luyện kỹ năng trình bày và giới thiệu những giá trị văn hóa của địa phương.

Phát biểu tại chương trình, ông Nguyễn Bá Linh, Giám đốc Ban Quản lý Di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa nhấn mạnh vai trò của thế hệ trẻ trong việc bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị di sản Lam Sơn - Lam Kinh. Đây cũng là một trong những đối tượng cần được quan tâm trong các hoạt động giáo dục, truyền thông về di sản.

Tạo mối liên kết giữa di tích và nhà trường

Không chỉ tại Lam Kinh, giáo dục di sản cũng được duy trì hằng năm tại Di sản văn hóa thế giới Thành Nhà Hồ. Thông qua các hoạt động phối hợp với nhà trường, học sinh được tìm hiểu về lịch sử hình thành kinh đô Tây Đô, kiến trúc thành đá, kỹ thuật xây dựng và những giá trị nổi bật của di sản.

3f514c7a138c93d2ca9d-1795095840.jpg
Thí sinh Lê Thị Thảo Chi, học sinh lớp 8A4, xuất sắc vượt qua các phần thi, giành giải Nhất cuộc thi Rung chuông vàng với chủ đề “Lam Kinh và Vương triều Hậu Lê”.

Việc tổ chức các cuộc thi, hoạt động ngoại khóa và trải nghiệm tại di tích giúp nội dung giáo dục có thêm hình thức thể hiện. Thay vì chỉ nghe giới thiệu về một công trình lịch sử, học sinh có thể trực tiếp quan sát dấu tích kiến trúc, tìm hiểu không gian di sản và tham gia các hoạt động tương tác.

Lam Kinh và Thành Nhà Hồ có những đặc trưng riêng để khai thác trong giáo dục. Nếu Lam Kinh gắn với cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, sự nghiệp của Anh hùng dân tộc Lê Lợi và lịch sử Vương triều Hậu Lê, Thành Nhà Hồ lại nổi bật với kiến trúc thành đá độc đáo, kỹ thuật xây dựng và những dấu tích của kinh đô Tây Đô cuối thế kỷ XIV, đầu thế kỷ XV. Đây là nguồn tư liệu trực quan để các nhà trường kết nối kiến thức lịch sử trong chương trình học với những di sản hiện hữu trên quê hương.

2eb0f99ca56a25347c7b-1795096202.jpg
Cũng trong khuôn khổ chương trình, Ban Tổ chức trao giải cuộc thi video clip “Em là hướng dẫn viên di tích quê em”, khuyến khích học sinh tìm hiểu, giới thiệu và lan tỏa những giá trị lịch sử, văn hóa của quê hương.

Thực tế, các hoạt động giáo dục di sản sẽ khó phát huy hiệu quả nếu chỉ tổ chức theo từng đợt, chủ yếu vào những dịp kỷ niệm. Điều cần thiết là có sự phối hợp thường xuyên giữa đơn vị quản lý di tích và nhà trường, từ xây dựng nội dung, lựa chọn hình thức trải nghiệm đến bố trí thời gian phù hợp với chương trình học tập.

Mỗi cấp học cũng cần có cách tiếp cận khác nhau. Với học sinh nhỏ tuổi, trò chơi tìm hiểu lịch sử, hoạt động khám phá không gian di tích có thể tạo hứng thú. Ở cấp học cao hơn, việc tìm kiếm tư liệu, làm video, thực hành thuyết minh hoặc giới thiệu một nhân vật, sự kiện lịch sử sẽ giúp các em chủ động hơn trong quá trình tiếp nhận kiến thức.

Một yêu cầu khác là cần đánh giá hiệu quả sau mỗi hoạt động. Số lượng học sinh tham gia hay số cuộc thi được tổ chức mới phản ánh quy mô, chưa đủ cho thấy mức độ tiếp nhận di sản. Khả năng ghi nhớ kiến thức, hiểu giá trị của di tích và tự tin giới thiệu những điều đã tìm hiểu mới là những kết quả cần được quan tâm.

Từ Rung chuông vàng tại Lam Kinh đến các hoạt động giáo dục được duy trì ở Thành Nhà Hồ, việc đưa di tích trở thành không gian học tập đang mở ra hướng kết nối thiết thực giữa bảo tồn di sản và giáo dục thế hệ trẻ. Khi học sinh có cơ hội trực tiếp tìm hiểu, trải nghiệm và giới thiệu những giá trị lịch sử, văn hóa, di sản sẽ có thêm một con đường để tiếp tục được gìn giữ và trao truyền.

Đăng ký đặt báo