Đưa giống mới vào đồng ruộng, nâng cao hiệu quả canh tác
Trong sản xuất nông nghiệp, lựa chọn giống phù hợp với điều kiện canh tác và nhu cầu thị trường luôn là một trong những yếu tố quyết định hiệu quả kinh tế. Với cây rau màu, đặc biệt là các loại rau ăn lá có thời gian sinh trưởng ngắn, việc đưa giống mới vào sản xuất không chỉ nhằm cải thiện năng suất mà còn phải đáp ứng yêu cầu về chất lượng, khả năng tiêu thụ và tính ổn định của sản phẩm. Đây cũng là hướng tiếp cận được Trung tâm Khuyến nông Bắc Ninh triển khai thông qua mô hình trồng giống rau cải Tòa Sại Choi Hing Lee Special 318 tại xã Trung Kênh.

Mô hình được thực hiện tại hai thôn An Trụ và An Mỹ với tổng diện tích 20ha, trong đó hộ ông Trần Viết Trung tại thôn An Trụ tham gia sản xuất 15ha, hộ ông Phạm Huy Lục tại thôn An Mỹ triển khai 5ha. Trong quá trình thực hiện, Trung tâm Khuyến nông Bắc Ninh phối hợp với Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công xã Trung Kênh lựa chọn hộ tham gia, phân công cán bộ chuyên môn hướng dẫn quy trình sản xuất, đồng thời vận động người dân tổ chức gieo trồng tập trung, tạo thuận lợi cho công tác theo dõi, chăm sóc và thu hoạch.
Một trong những điểm đáng chú ý là các hộ tham gia được hỗ trợ 50% kinh phí mua hạt giống, 50% chi phí phân bón và thuốc bảo vệ thực vật. Chính sách hỗ trợ này góp phần giảm áp lực đầu tư ban đầu, tạo điều kiện để người dân tiếp cận giống mới và mạnh dạn áp dụng quy trình kỹ thuật vào sản xuất. Bên cạnh đó, việc thường xuyên có cán bộ kỹ thuật kiểm tra đồng ruộng, hướng dẫn chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh giúp các hộ chủ động hơn trong quá trình canh tác.
Không chỉ có đặc điểm hình thái phù hợp với nhu cầu chế biến, giống cải này còn được đánh giá có khả năng thích nghi rộng, tỷ lệ nảy mầm cao và chống chịu khá tốt với các đối tượng sâu bệnh thông thường trên cây họ thập tự. Bẹ dày, nhiều nước, ít xơ và có độ giòn là những đặc tính giúp sản phẩm phù hợp với chế biến dưa muối, đồng thời có thể phục vụ nhu cầu tiêu thụ rau tươi.
Theo ông Nguyễn Văn Hiền, cán bộ phụ trách kỹ thuật mô hình, việc đưa giống cải Tòa Sại 318 vào sản xuất được triển khai đồng bộ từ khâu lựa chọn địa điểm, hướng dẫn kỹ thuật đến theo dõi quá trình sinh trưởng của cây. Qua thực tế đồng ruộng, giống có khả năng nảy mầm tốt, cây sinh trưởng khỏe, độ đồng đều tương đối cao và thời gian cho thu hoạch phù hợp với kế hoạch sản xuất của các hộ dân.

Ông Hiền cho biết, trong quá trình triển khai, cán bộ kỹ thuật đặc biệt chú trọng hướng dẫn người dân thực hiện đúng quy trình làm đất, sử dụng phân bón và theo dõi sâu bệnh ở từng giai đoạn. Việc chia diện tích thành các lứa gieo trồng cách nhau từ 5-10 ngày cũng được khuyến cáo nhằm điều tiết thời điểm thu hoạch, tránh tình trạng sản phẩm ra đồng loạt, gây áp lực về nhân công và tiêu thụ.
Thực tế sản xuất cho thấy, dù giai đoạn đầu vụ xuất hiện những đợt mưa lớn, nền nhiệt và độ ẩm biến động, ảnh hưởng đến tiến độ làm đất, gieo trồng, nhưng cây rau vẫn duy trì khả năng sinh trưởng tương đối tốt. Tỷ lệ nảy mầm tại các điểm đạt 95-96%; thời gian sinh trưởng thực tế của các lứa dao động từ 46-50 ngày. Một số đối tượng sâu bệnh như bọ nhảy, bọ trĩ xuất hiện nhưng được theo dõi, khuyến cáo phòng trừ kịp thời, không gây ảnh hưởng lớn đến năng suất mô hình.
Liên kết tiêu thụ tạo nền tảng cho sản xuất hàng hóa
Điểm đáng chú ý của mô hình không chỉ nằm ở việc đưa một giống rau mới vào đồng ruộng mà còn ở cách tổ chức sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm. Thay vì canh tác phân tán, nhỏ lẻ, các hộ được vận động bố trí diện tích liền vùng, áp dụng cùng một giống và quy trình kỹ thuật thống nhất. Cách làm này tạo thuận lợi cho việc đưa cơ giới hóa vào một số khâu sản xuất, giảm chi phí lao động, đồng thời nâng cao tính đồng đều của sản phẩm sau thu hoạch.

Kết quả theo dõi cho thấy, khối lượng cây trung bình đạt 160,4g, mật độ 24,5 cây/m², năng suất đạt 33,4 tấn/ha. Đáng chú ý, tỷ lệ sản phẩm thương phẩm loại to đạt khoảng 90%. Đây là những chỉ tiêu tích cực, phản ánh khả năng thích nghi và tiềm năng phát triển của giống cải Tòa Sại 318 trong điều kiện sản xuất tại địa phương.
Tại thời điểm thu hoạch, với giá thu mua bình quân 6.000 đồng/kg, tổng doanh thu dự kiến đạt 200,4 triệu đồng/ha. Sau khi trừ chi phí sản xuất khoảng 126,95 triệu đồng/ha, lợi nhuận ước đạt 73,45 triệu đồng/ha. Trong khi đó, phương án sản xuất đại trà không gắn với chuỗi liên kết tiêu thụ có mức lợi nhuận hạch toán khoảng 52,9 triệu đồng/ha. Như vậy, sản xuất theo mô hình liên kết có thể mang lại mức chênh lệch lợi nhuận khoảng 20,55 triệu đồng/ha so với phương án sản xuất đại trà theo các giả định trong báo cáo.
Đối với những hộ trực tiếp tham gia, hiệu quả của mô hình còn được thể hiện ở việc chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất và tiêu thụ. Ông Trần Viết Trung, thôn An Trụ, xã Trung Kênh, là một trong những hộ tham gia với diện tích 15ha. Việc triển khai trên diện tích tương đối lớn đòi hỏi gia đình phải tuân thủ chặt chẽ lịch gieo trồng, quy trình chăm sóc và phối hợp với cán bộ kỹ thuật để kiểm soát quá trình sinh trưởng của cây.
Chia sẻ về quá trình tham gia mô hình, ông Trung cho biết, việc được hướng dẫn kỹ thuật và hỗ trợ một phần chi phí đầu vào giúp gia đình giảm bớt áp lực khi đưa giống mới vào sản xuất. Đặc biệt, việc sản xuất theo kế hoạch và có đơn vị liên kết thu mua ngay từ đầu vụ giúp người trồng rau chủ động hơn trong tính toán diện tích, thời điểm xuống giống và tổ chức thu hoạch.
Theo ông Trung, với sản xuất rau màu, năng suất cao là điều kiện quan trọng nhưng chưa đủ để bảo đảm hiệu quả nếu đầu ra thiếu ổn định. Khi có kế hoạch thu mua và giá bán được thống nhất trước sản xuất, người dân có thêm cơ sở để đầu tư, hạn chế tâm lý lo ngại tình trạng rau đến kỳ thu hoạch nhưng khó tiêu thụ hoặc phải bán với giá thấp.
Thực tế, mô hình đã thực hiện ký kết hợp đồng thu mua sản phẩm với đại diện nhóm hộ ngay từ đầu vụ, mức giá bình quân 6.000 đồng/kg. Việc xác định giá thu mua trước khi sản xuất giúp các hộ có cơ sở tính toán chi phí, dự kiến doanh thu và lợi nhuận, đồng thời tạo sự gắn kết giữa sản xuất với nhu cầu của đơn vị thu mua. Đây cũng là yếu tố quan trọng giúp hạn chế rủi ro thường gặp trong sản xuất nông nghiệp khi người dân chỉ tập trung vào năng suất mà chưa chủ động được thị trường đầu ra.
Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn những khó khăn nhất định. Thời tiết đầu vụ không thuận lợi, mưa lớn kéo dài khiến đất không có đủ thời gian phơi ải, ảnh hưởng đến tiến độ chuẩn bị đồng ruộng. Trong khi đó, giá giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật tăng cũng làm gia tăng chi phí đầu vào, đặt ra yêu cầu phải tổ chức sản xuất hợp lý, sử dụng vật tư tiết kiệm và nâng cao hiệu quả trên từng đơn vị diện tích.

Từ kết quả bước đầu, có thể thấy mô hình trồng cải Tòa Sại Choi Hing Lee Special 318 tại Trung Kênh không đơn thuần là việc thử nghiệm một giống rau mới mà còn là hướng tổ chức lại sản xuất theo quy mô tập trung, có sự đồng hành của cơ quan chuyên môn và liên kết tiêu thụ sản phẩm. Khi các khâu từ giống, kỹ thuật, chăm sóc đến thu mua được kết nối, người nông dân có thêm điều kiện giảm rủi ro, nâng cao giá trị sản phẩm và chủ động hơn trong sản xuất hàng hóa.
Thời gian tới, việc tiếp tục theo dõi khả năng thích nghi của giống qua các mùa vụ, duy trì chất lượng đồng đều và củng cố liên kết với đơn vị thu mua sẽ có ý nghĩa quyết định đối với tính bền vững của mô hình. Đây cũng là cơ sở để xã Trung Kênh nghiên cứu mở rộng vùng sản xuất rau tập trung, từng bước hình thành chuỗi sản xuất và tiêu thụ nông sản có hiệu quả, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và thúc đẩy phát triển nông nghiệp theo hướng hàng hóa, an toàn, bền vững.
|
Giống cải Tòa Sại Choi Hing Lee Special 318 có nguồn gốc từ Trung Quốc, được Công ty TNHH Thương mại Đại Địa nhập khẩu và tự công bố lưu hành từ năm 2023. Đây là giống cải bẹ có khả năng sinh trưởng mạnh, lá màu xanh trung bình, phiến lá ngắn nhưng bẹ to, dày, các lớp bẹ ôm cuộn chặt tạo thành bắp lớn. Theo đặc tính giống, cây có chiều cao trung bình 35-45cm, thời gian sinh trưởng khoảng 50-55 ngày sau gieo, có thể trồng quanh năm nhưng thích hợp nhất với vụ Đông - Xuân. |