
Nhân dịp kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026), nhìn lại hành trình trưởng thành của mỗi người, bóng dáng thầy cô và mái trường xưa luôn để lại những dấu ấn không thể phai mờ. Bằng tri thức uyên thâm, lòng nhân ái và sự tận tụy, NGND Trần Văn Chút đã góp phần bồi đắp nhân cách, khơi dậy khát vọng và chắp cánh tương lai cho biết bao thế hệ. Bài viết này là nén tâm hương tri ân gửi đến Thầy – người lái đò thầm lặng đã dành trọn thanh xuân cho sự nghiệp “trồng người”.

Khởi nguồn từ những bậc thầy uyên bác
Ở tuổi 94 – cái tuổi xưa nay hiếm, NGND Trần Văn Chút vẫn giữ được sự minh mẫn đáng kinh ngạc. Trong căn nhà nhỏ nằm trên đường Bạch Đằng (phường Tân Sơn Hòa, TP.HCM), với nét mặt hiền hậu và chất giọng thanh thoát, ông từ tốn ngược dòng ký ức, kể về cơ duyên đưa mình đến với bục giảng.
Năm 1954, chàng thanh niên Trần Văn Chút rời quê hương Bắc Giang ra Hà Nội, trở thành sinh viên một trong những khóa đại học đầu tiên của nước nhà tại Ban Đại học Văn khoa (tiền thân của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội). Dưới mái trường này, ông không chỉ hấp thụ tinh hoa tri thức và phương pháp sư phạm tiên tiến, mà còn được hun đúc ngọn lửa yêu nước từ những học giả lừng danh như: Giáo sư Đặng Thai Mai, Giáo sư – NGND Trần Văn Giàu, học giả Cao Xuân Huy, Giáo sư Nguyễn Mạnh Tường…
Ông bồi hồi nhớ lại: “Hơn 70 năm trước, được bước lên giảng đường và thụ giáo những bậc thầy lớn ấy là niềm hạnh phúc vô bờ của thế hệ sinh viên chúng tôi. Lời dạy của các bậc tiền nhân tại Đại học Sư phạm Hà Nội vẫn luôn khắc cốt ghi tâm trong tôi đến tận bây giờ: ‘Người thầy giáo tốt – thầy giáo xứng đáng là thầy giáo – là người vẻ vang nhất. Dù tên tuổi không được đăng trên báo, không được thưởng Huân chương, song những người thầy giáo tốt là những anh hùng vô danh’”.

Năm 1957, tốt nghiệp đại học, thầy Trần Văn Chút trở về quê hương Bắc Giang, bắt đầu hành trình gieo chữ tại Trường THPT Ngô Sĩ Liên (tiền thân của Trường THPT chuyên Bắc Giang). Giữa những năm tháng đất nước còn nhiều gian khổ, ác liệt, thầy và trò nơi đây vẫn giữ vững tinh thần quả cảm, sẵn sàng cống hiến cho Tổ quốc. Với thầy Chút, dẫu khó khăn đến đâu, người giáo viên vẫn phải giữ trọn ngọn lửa nghề, thi đua dạy tốt vì sự nghiệp “trăm năm trồng người”, góp sức dựng xây quê hương.

Dấu ấn sâu đậm trong lòng các thế hệ học trò
Mới đây, nhân dịp kỷ niệm 80 năm thành lập Trường THPT Ngô Sĩ Liên (1946 – 2026) và hướng tới Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, NGND Trần Văn Chút đã được con cháu đưa về thăm lại mái trường xưa. Giây phút thầy xuất hiện, bao thế hệ học trò từ mái tóc bạc đến đầu xanh đã quây quần bên thầy trong niềm xúc động vỡ òa. Từ ngôi trường ấy, hàng ngàn học trò dưới sự dìu dắt của thầy đã trưởng thành, ghi dấu ấn rực rỡ trên nhiều lĩnh vực: từ nguyên Tổng Kiểm toán Nhà nước Đỗ Bình Dương đến các nhà văn, nhà thơ tên tuổi như Trần Ninh Hồ, Hoài Dương, Phùng Khắc Bắc…

Trong ngày hội ngộ đầy ý nghĩa, biết bao thế hệ học trò đã bày tỏ lòng tri ân sâu sắc tới người thầy đã trao cho họ một phần ký ức thanh xuân tươi đẹp và nền tảng vững chắc để lập thân, lập nghiệp. Ông Trần Tuấn Nam – nguyên Hiệu trưởng Trường THPT Ngô Sĩ Liên, Thành ủy viên, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Tuyên giáo Thành ủy Bắc Ninh xúc động chia sẻ rằng, thầy Chút cùng các thế hệ nhà giáo đi trước đã dành trọn cuộc đời cho sự nghiệp giáo dục, mở ra cho học trò những hành trình cuộc đời thật đẹp.


Tám thập kỷ đã đi qua, mái trường có thể đổi thay theo năm tháng, những hàng cây, dãy lớp có thể mang diện mạo mới, nhưng ký ức về thầy vẫn vẹn nguyên trong tâm trí học trò. Nhiều người vẫn nhớ như in cảm giác như bị “thôi miên” mỗi khi nghe thầy giảng văn, đặc biệt là thơ Tố Hữu và những trang viết về Bác Hồ. Những vần thơ vốn đã ngọt ngào, qua chất giọng ấm áp, truyền cảm của thầy lại càng thêm thăng hoa, thấm đẫm cảm xúc và chạm tới tận cùng trái tim người nghe.
Bà Hồ Thị Lân – nguyên Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Bắc Giang nhận xét: “Thầy Trần Văn Chút đã dồn cả bầu nhiệt huyết từ trái tim nóng hổi vào từng bài giảng, từng suy nghĩ, khiến bất cứ ai từng tiếp xúc cũng phải khắc ghi và kính trọng”.


Không chỉ thắp lửa đam mê cho học trò, tình yêu nghề giáo cao quý của thầy còn lan tỏa mạnh mẽ trong chính gia đình mình. Tiếp nối mạch nguồn truyền thống của cha, cả 5 người con của thầy đều chọn đứng trên bục giảng, tiếp tục sự nghiệp ươm mầm tri thức cho đời.
Suốt 44 năm gắn bó với phấn trắng bảng đen (1957 – 2001), NGND Trần Văn Chút đã dành trọn tâm huyết cho văn chương và công tác bồi dưỡng học sinh giỏi. Thời gian cứ lặng lẽ trôi, nhưng dáng hình gầy gò, giọng đọc thơ trầm ấm cùng những bài giảng sâu sắc về văn học và lẽ sống ở đời của thầy vẫn mãi sống động. Ông thực sự là biểu tượng đẹp đẽ của người thầy mẫu mực, một đời tận hiến cho sự nghiệp giáo dục nước nhà.
Những dấu mốc vinh danh sự nghiệp trồng người:
Năm 1990: Tỉnh Bắc Giang tổ chức Lễ phong tặng danh hiệu Nhà giáo Ưu tú cho thầy Trần Văn Chút. Ông là một trong hai nhà giáo đầu tiên của tỉnh vinh dự nhận danh hiệu cao quý này.
Năm 2001: Ghi nhận những cống hiến bền bỉ và to lớn cho nền giáo dục, Nhà nước chính thức trao tặng thầy danh hiệu cao quý nhất: Nhà giáo Nhân dân.