Trong lộ trình sắp xếp lại tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu quả, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang đề xuất tiếp tục cắt giảm mạnh các đầu mối cấp phòng và tổ chức bên trong các đơn vị trực thuộc. Sau quá trình hợp nhất hai bộ trước đây, số lượng đầu mối đã giảm gần một nửa, tạo nền tảng để bộ tiếp tục tái cơ cấu trong giai đoạn tới.
Hiện Bộ Tư pháp đang tổ chức thẩm định dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 35/2025/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Theo dự thảo, bộ này đề xuất tiếp tục duy trì cơ cấu gồm 29 đơn vị trực thuộc nhằm bảo đảm tính ổn định trong quản lý, điều hành sau hợp nhất.
Trong tổng số 29 đơn vị, có 6 đơn vị tham mưu tổng hợp, gồm 5 vụ và Văn phòng Bộ. Đây được xem là các đầu mối mang tính chất dùng chung như ở nhiều bộ, ngành khác. Tuy nhiên, thực hiện chủ trương tinh giản tổ chức bên trong, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất bỏ mô hình phòng thuộc các vụ. Theo đó, quy định về việc thành lập phòng trong Vụ Kế hoạch - Tài chính và Vụ Tổ chức cán bộ sẽ được bãi bỏ trong nghị định mới.
Đối với khối quản lý chuyên ngành, bộ kiến nghị giữ nguyên 19 cục trực thuộc. Theo lý giải của cơ quan soạn thảo, các cục hiện nay đều có phạm vi quản lý rõ ràng, ổn định và gắn với các luật chuyên ngành riêng biệt. Việc duy trì hệ thống này được cho là cần thiết để bảo đảm bao quát đầy đủ các lĩnh vực lớn thuộc phạm vi quản lý của bộ, đồng thời tạo thuận lợi cho việc xây dựng chính sách, hoàn thiện thể chế và tổ chức thực thi pháp luật. Bên cạnh đó, 4 đơn vị sự nghiệp công lập trực tiếp phục vụ quản lý nhà nước cũng được đề xuất giữ nguyên do đáp ứng đầy đủ các tiêu chí theo quy định hiện hành.
Dù giữ ổn định về cơ cấu cấp bộ, nhưng bên trong các đơn vị trực thuộc sẽ tiếp tục được sắp xếp theo hướng giảm đầu mối trung gian. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết việc tinh gọn tổ chức sẽ tập trung vào việc cắt giảm các tổ chức cấp phòng và tương đương nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, giảm chồng chéo trong thực thi nhiệm vụ.
Trước đó, khi thực hiện hợp nhất Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn với Bộ Tài nguyên và Môi trường, cơ cấu tổ chức đã được rà soát và sắp xếp lại trên diện rộng. Từ 13 đơn vị tham mưu tổng hợp của hai bộ trước đây, nay chỉ còn 6 đơn vị. Đồng thời, 27 cục, vụ quản lý chuyên ngành cũng được cơ cấu lại còn 19 cục trực thuộc. Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, sau khi hoàn tất quá trình hợp nhất, tổng số đầu mối cấp bộ đã giảm 25/55 đơn vị, tương ứng tỷ lệ giảm 45,45%.
Khối đơn vị sự nghiệp công lập cũng được tổ chức lại với quy mô lớn. Từ 8 đơn vị sự nghiệp công lập thuộc cơ cấu tổ chức của hai bộ trước đây, nay còn 4 đơn vị trực thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo Nghị định số 35/2025/NĐ-CP. Ngoài ra, bộ hiện còn 46 đơn vị sự nghiệp công lập khác được kiện toàn từ 72 đơn vị theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
Tính chung sau sắp xếp, toàn bộ hệ thống còn 50 đơn vị sự nghiệp công lập, giảm 30/80 đơn vị, tương ứng mức giảm 37,5%. Trong đó, lĩnh vực khoa học và công nghệ giảm từ 15 xuống còn 8 tổ chức; hệ thống trường đại học, học viện giảm còn 7 đơn vị; các đơn vị sự nghiệp kinh tế giảm mạnh từ 8 xuống 3 đơn vị; còn các ban quản lý dự án được tinh gọn từ 13 xuống 7 đơn vị.
Không chỉ tinh giản ở cấp đơn vị, tổ chức bên trong các cơ quan trực thuộc bộ cũng được cắt giảm đáng kể. Sau khi triển khai Nghị định số 35/2025/NĐ-CP, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành hàng loạt quyết định quy định lại chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của các đơn vị trực thuộc, bao gồm cả chi cục và các đơn vị sự nghiệp.
Kết quả bước đầu cho thấy số lượng đầu mối cấp phòng trực thuộc các đơn vị đã giảm 63/301 đầu mối, tương ứng tỷ lệ giảm 20,9% so với trước hợp nhất. Riêng tại các vụ, cục, thanh tra và văn phòng bộ, số lượng phòng giảm tới 60 đơn vị, tương ứng mức giảm 27,6%, do thực hiện chủ trương không tổ chức phòng trong vụ. Ngoài ra, các chi cục trực thuộc cục cũng được tinh giản thêm 3 đầu mối.
Ở khối đơn vị sự nghiệp công lập, quá trình sắp xếp tiếp tục mang lại thay đổi lớn. Sau khi hoàn thành việc ban hành quy định mới về cơ cấu tổ chức, số lượng tổ chức bên trong các đơn vị sự nghiệp dự kiến chỉ còn 635 đầu mối, giảm 435 tổ chức so với trước đây. Tỷ lệ tinh giản đạt khoảng 40,7%, cho thấy quyết tâm mạnh mẽ trong việc cơ cấu lại bộ máy theo hướng gọn nhẹ, hiệu quả và phù hợp với yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới.
