Không để chất thải y tế trở thành nguy cơ thứ hai
Trong một cơ sở khám, chữa bệnh, chất thải không chỉ là câu chuyện vệ sinh. Nếu được phân loại, thu gom và xử lý không đúng quy trình, chất thải y tế có thể trở thành nguồn phát sinh nguy cơ lây nhiễm và gây tác động đến môi trường. Bởi vậy, tại Bệnh viện Đa khoa Quế Võ, quản lý chất thải được triển khai ngay từ nơi phát sinh, thay vì chờ đến khâu tập kết mới xử lý.
Theo thông tin của bệnh viện, công tác quản lý chất thải được thực hiện theo Thông tư số 20/2021/TT-BYT về quản lý chất thải y tế. Hằng năm, bệnh viện xây dựng và triển khai kế hoạch công tác kiểm soát nhiễm khuẩn, quản lý chất thải; đồng thời quy định cụ thể việc phân loại, thu gom, lưu giữ, vận chuyển và bàn giao chất thải.
Điểm quan trọng nằm ở khâu phân loại tại nguồn. Tại các khoa, phòng và xe tiêm, chất thải được phân thành nhiều nhóm với dụng cụ chứa riêng: chất thải lây nhiễm sử dụng túi, thùng màu vàng; chất thải sắc nhọn được thu gom vào hộp an toàn; chất thải thông thường sử dụng túi, thùng màu xanh hoặc đen; chất thải tái chế được thu gom bằng túi, xô màu trắng. Bệnh viện cũng quy định đường vận chuyển, thời gian, tần suất thu gom và việc bàn giao chất thải trong ngày tại các khoa, phòng.
Sau khi thu gom tại các khoa, phòng, chất thải được vận chuyển về khu vực lưu giữ tạm thời theo tần suất quy định. Kho lưu giữ chất thải nguy hại được bố trí bảo đảm diện tích, có mái che, biển cảnh báo và các phương tiện cần thiết nhằm hạn chế nguy cơ rò rỉ ra môi trường. Bệnh viện đồng thời ký hợp đồng nguyên tắc với đơn vị có chức năng, giấy phép xử lý chất thải nguy hại hợp pháp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh; việc chuyển giao được thực hiện định kỳ, thường từ 2–7 ngày tùy lượng chất thải phát sinh và điều kiện lưu giữ. Hồ sơ, sổ giao nhận và chứng từ chất thải nguy hại cũng được thực hiện theo quy định.
Kiểm soát nước thải từ bên trong bệnh viện
Nếu chất thải rắn được kiểm soát ngay từ nguồn phát sinh thì nước thải lại đòi hỏi một quy trình xử lý liên tục trước khi đưa ra môi trường. Tại Bệnh viện Đa khoa Quế Võ, hệ thống thu gom nước thải được thiết kế riêng biệt với nước mưa. Nước thải được đưa qua hệ thống xử lý công nghệ sinh học AAO kết hợp khử trùng bằng Clorin.
Bệnh viện thực hiện lấy mẫu, quan trắc định kỳ chất lượng nước thải sau xử lý trước khi xả ra nguồn tiếp nhận với tần suất 3 lần/năm, bảo đảm yêu cầu theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 28:2010/BTNMT.
Hệ thống xử lý nước thải của bệnh viện có công suất thiết kế 200 m³/ngày đêm, trong khi lưu lượng xử lý thực tế dao động khoảng 80–100 m³/ngày đêm. Để duy trì khả năng vận hành ổn định, bệnh viện ký hợp đồng bảo dưỡng hệ thống định kỳ 4 lần/năm và bố trí cán bộ, nhân viên phụ trách theo dõi hoạt động của hệ thống hằng ngày.
Nhìn từ góc độ quản lý môi trường, đây là một khâu không thể xem nhẹ. Bởi với bệnh viện, xử lý chất thải không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu pháp lý mà còn gắn trực tiếp với kiểm soát nhiễm khuẩn và bảo đảm môi trường khám, chữa bệnh.
Từ tiết kiệm vật tư đến giảm rác thải nhựa
Quản lý chất thải ở Bệnh viện Đa khoa Quế Võ không dừng ở việc thu gom và xử lý phần chất thải đã phát sinh. Bệnh viện cũng đặt vấn đề giảm lượng chất thải ngay từ đầu vào.
Bệnh viện triển khai kế hoạch giảm thiểu chất thải nhựa, hạn chế sử dụng những sản phẩm nhựa dùng một lần và túi nilon khó phân hủy khi không cần thiết. Cùng với đó là sử dụng hợp lý hóa chất, vật tư y tế tiêu hao; thực hành tiết kiệm điện, nước và nhiên liệu trong toàn viện. Các khoa, phòng có sổ theo dõi việc sử dụng vật tư, hóa chất, qua đó từng bước hình thành ý thức tiết kiệm trong hoạt động hằng ngày.
Công việc này tưởng như nhỏ, nhưng lại có ý nghĩa khi được thực hiện đồng thời ở nhiều bộ phận. Một cơ sở y tế muốn giảm lượng chất thải không thể chỉ trông chờ vào bộ phận vệ sinh hay khoa kiểm soát nhiễm khuẩn; việc giảm phát sinh phải bắt đầu từ cách sử dụng vật tư của từng khoa, phòng và cả ý thức của người bệnh, người nhà người bệnh.
Ông Đỗ Đức Huy BSCKII – Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Quế Võ cho rằng, quản lý chất thải phải được nhìn nhận như một phần của chất lượng bệnh viện. Theo ông, khi chất thải được phân loại đúng ngay từ nơi phát sinh, được thu gom, lưu giữ và chuyển giao đúng quy trình thì không chỉ giảm nguy cơ ô nhiễm mà còn góp phần bảo đảm an toàn cho người bệnh, nhân viên y tế và môi trường xung quanh.
“Điều quan trọng là công tác quản lý chất thải phải được thực hiện thường xuyên, từ những việc rất cụ thể ở từng khoa, phòng. Bệnh viện không chỉ quan tâm xử lý chất thải khi đã phát sinh mà còn phải giảm lượng chất thải, sử dụng hợp lý vật tư, tiết kiệm điện, nước và từng bước hạn chế rác thải nhựa”, ông Đỗ Đức Huy chia sẻ.
Con người vẫn là mắt xích quyết định
Một hệ thống thiết bị dù được đầu tư đầy đủ cũng khó phát huy hiệu quả nếu người vận hành và người sử dụng không tuân thủ quy trình. Vì vậy, Bệnh viện Đa khoa Quế Võ duy trì công tác đào tạo, kiểm tra và giám sát trong quản lý chất thải.
Hằng năm, bệnh viện tổ chức tập huấn, cập nhật quy định về quản lý chất thải y tế và kiểm soát nhiễm khuẩn cho 100% cán bộ, nhân viên y tế, hộ lý và nhân viên vệ sinh. Khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn phối hợp với điều dưỡng trưởng các khoa, phòng thường xuyên kiểm tra, giám sát việc phân loại chất thải tại nguồn hằng ngày.
Cách làm này giúp đưa quản lý chất thải từ một yêu cầu mang tính quy trình thành công việc diễn ra hằng ngày. Từ chiếc túi đựng rác đúng màu, hộp an toàn chứa vật sắc nhọn đến tuyến đường vận chuyển chất thải, mỗi khâu đều có vai trò trong việc ngăn ngừa nguy cơ phát sinh sự cố.
Theo báo cáo của bệnh viện, kết quả đạt được là bảo đảm vệ sinh môi trường bệnh viện an toàn, không để xảy ra sự cố ô nhiễm hay dịch bệnh lây nhiễm từ chất thải. Tuy nhiên, chi phí cho công tác vận hành và xử lý chất thải hiện vẫn là một khoản đáng kể, khoảng 70–80 triệu đồng mỗi tháng.
Đây cũng là bài toán đặt ra đối với các cơ sở y tế: yêu cầu về môi trường ngày càng cao trong khi nguồn lực dành cho công tác xử lý chất thải luôn cần được duy trì ổn định. Vì thế, giảm phát sinh chất thải, sử dụng tiết kiệm vật tư và vận hành hệ thống hiệu quả không chỉ mang ý nghĩa môi trường mà còn là giải pháp sử dụng nguồn lực hợp lý.
Hướng tới một bệnh viện xanh, sạch và an toàn
Trong thời gian tới, Bệnh viện Đa khoa Quế Võ xác định tiếp tục tăng cường truyền thông về giảm thiểu chất thải nhựa trong sinh hoạt, thăm nuôi người bệnh; xây dựng cảnh quan bệnh viện sáng – xanh – sạch – đẹp, bổ sung cây xanh trong khuôn viên và duy trì việc chăm sóc, cắt tỉa định kỳ.
Theo định hướng của bệnh viện, quản lý môi trường cũng sẽ được gắn với hoạt động chuyên môn, tiêu chí bệnh viện an toàn sinh học, phát triển bền vững và chuyển đổi số trong quản lý môi trường y tế.
Ông Đỗ Đức Huy nhấn mạnh, xây dựng môi trường bệnh viện xanh – sạch – an toàn không phải là một nhiệm vụ riêng của một khoa hay bộ phận nào, mà cần sự tham gia của toàn bệnh viện. Từ cán bộ y tế, nhân viên vệ sinh đến người bệnh và người nhà người bệnh đều có thể góp phần giảm chất thải và giữ gìn môi trường.
Đó cũng là hướng đi có ý nghĩa lâu dài. Khi một bệnh viện kiểm soát tốt chất thải từ nguồn, vận hành ổn định hệ thống xử lý nước thải, giảm nhựa dùng một lần và hình thành thói quen tiết kiệm trong sử dụng vật tư, môi trường bệnh viện không chỉ sạch hơn mà còn an toàn hơn. Tầm nhìn rộng hơn, đó chính là một phần của yêu cầu phát triển y tế theo hướng bền vững, nơi chất lượng khám chữa bệnh và chất lượng môi trường không tách rời nhau.
