Hiện toàn tỉnh Quảng Trị có trên 3.100 ha hồ tiêu, sản lượng hằng năm đạt khoảng 3.000-3.500 tấn. Trong đó, gần 100 ha đã được chứng nhận sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ. Hồ tiêu chủ yếu được trồng tập trung tại các xã miền núi, nơi có điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng phù hợp cho cây hồ tiêu phát triển. Những năm gần đây, cùng với việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, mở rộng các vùng sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ và tăng cường liên kết tiêu thụ sản phẩm, hồ tiêu Quảng Trị ngày càng khẳng định được vị thế trên thị trường, không chỉ tiêu thụ mạnh trong nước mà còn được xuất khẩu đến nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ.
Tuy nhiên, sản xuất hồ tiêu trong năm nay đang phải đối mặt với nhiều khó khăn do điều kiện thời tiết diễn biến phức tạp. Nắng nóng kéo dài, nhiệt độ cao liên tục trong nhiều tháng đã ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng của cây tiêu, làm giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng và tăng nguy cơ phát sinh nhiều loại sâu bệnh nguy hiểm. Bên cạnh đó, tại một số địa phương, việc chăm sóc sau thu hoạch và quản lý dịch hại chưa được thực hiện đúng quy trình kỹ thuật, khiến nhiều diện tích hồ tiêu sinh trưởng kém, ảnh hưởng đến năng suất cũng như chất lượng sản phẩm.
Bà Nguyễn Hồng Phương, Phó Giám đốc sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị cho biết: “Trong bối cảnh hiện nay, nhằm giúp người dân chủ động phục hồi vườn tiêu sau thu hoạch, bảo vệ năng suất và từng bước xây dựng vùng nguyên liệu phát triển bền vững, Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Trị đã ban hành văn bản phối hợp UBND các xã, phường, chỉ đạo các đơn vị trực thuộc tăng cường, hướng dẫn người dân triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật chăm sóc hồ tiêu trong thời gian nắng nóng và sau thu hoạch.
Giai đoạn này và sau thu hoạch có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với chu kỳ sinh trưởng của cây hồ tiêu. Đây là thời điểm cây cần được bổ sung dinh dưỡng, phục hồi bộ rễ, tái tạo cành lá và tích lũy năng lượng để phân hóa mầm hoa cho vụ sản xuất tiếp theo. Nếu được chăm sóc đúng kỹ thuật, cây sẽ phục hồi nhanh, tăng sức đề kháng, hạn chế sâu bệnh và tạo tiền đề cho năng suất ổn định trong những năm tiếp theo”.
Để đạt được mục tiêu đó, các địa phương cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn nông dân áp dụng đầy đủ các biện pháp kỹ thuật chăm sóc vườn tiêu. Trước hết, cần chú trọng giữ ẩm cho đất bằng cách tạo bồn quanh gốc, phủ gốc bằng các loại vật liệu hữu cơ như rơm rạ, cỏ khô, lá cây hoặc phụ phẩm nông nghiệp đã xử lý. Biện pháp này vừa giúp hạn chế bốc hơi nước trong điều kiện nắng nóng kéo dài, vừa cải thiện độ phì của đất và tạo môi trường thuận lợi cho hệ vi sinh vật phát triển.
Cùng với đó, việc tưới nước cần được thực hiện hợp lý, ưu tiên tưới vào sáng sớm hoặc chiều mát nhằm giảm thất thoát nước do bốc hơi và tránh gây sốc nhiệt cho cây. Trong điều kiện nguồn nước hạn chế, người dân cần áp dụng các phương pháp tưới tiết kiệm như tưới nhỏ giọt hoặc tưới cục bộ để nâng cao hiệu quả sử dụng nước.
Một trong những nội dung quan trọng được ngành nông nghiệp khuyến cáo là thực hiện chế độ bón phân cân đối, phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng của cây và điều kiện thời tiết. Thay vì lạm dụng phân đạm như trước đây, người trồng tiêu cần tăng cường sử dụng phân hữu cơ nhằm cải tạo đất, nâng cao độ tơi xốp và khả năng giữ nước. Đồng thời, bổ sung đầy đủ các nguyên tố kali, canxi, magie và các nguyên tố trung, vi lượng để giúp cây tăng khả năng chống chịu với điều kiện bất lợi.
Theo khuyến cáo, mỗi gốc tiêu nên được bón từ 10-15 kg phân hữu cơ hoai mục hoặc từ 1-1,5 kg phân hữu cơ vi sinh kết hợp với lượng phân vô cơ theo đúng quy trình kỹ thuật. Việc bón phân cần được chia thành nhiều đợt, phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng để cây hấp thu hiệu quả, hạn chế thất thoát dinh dưỡng và tránh gây áp lực cho bộ rễ trong điều kiện nắng nóng.
Ngoài chế độ dinh dưỡng, việc quản lý tán cây cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình phục hồi sau thu hoạch. Người dân cần tiến hành cắt tỉa cành già, cành sâu bệnh, cành vô hiệu, cành sát mặt đất và các dây lươn để giảm tiêu hao dinh dưỡng, tạo sự thông thoáng cho vườn cây và kích thích cây phân hóa mầm hoa. Việc cắt tỉa hợp lý còn giúp hạn chế nơi cư trú của nhiều loại sâu bệnh, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác chăm sóc và thu hoạch ở vụ sau.
Song song với công tác chăm sóc, việc theo dõi và phòng trừ sâu bệnh cần được thực hiện thường xuyên ngay từ đầu vụ. Người dân cần kiểm tra vườn tiêu định kỳ để phát hiện sớm các đối tượng gây hại như tuyến trùng, bệnh thán thư, bệnh chết nhanh, chết chậm cùng nhiều loại nấm bệnh khác. Khi phát hiện cây bị bệnh, cần nhanh chóng khoanh vùng, thu gom và tiêu hủy cây bệnh, xử lý đất bằng vôi bột hoặc các chế phẩm sinh học nhằm ngăn chặn nguồn lây lan.
Sở Nông nghiệp và Môi trường đặc biệt khuyến khích áp dụng các biện pháp quản lý dịch hại, ưu tiên sử dụng chế phẩm sinh học và các biện pháp canh tác thân thiện với môi trường. Trường hợp cần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, người dân phải lựa chọn các loại thuốc nằm trong danh mục được phép sử dụng tại Việt Nam, ưu tiên thuốc sinh học và tuân thủ nghiêm nguyên tắc "4 đúng", bảo đảm an toàn cho người sản xuất, người tiêu dùng cũng như môi trường sinh thái.
Để các giải pháp trên được triển khai hiệu quả, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã giao Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tăng cường theo dõi diễn biến sâu bệnh trên đồng ruộng; thường xuyên kiểm tra, hướng dẫn kỹ thuật, tổ chức các lớp tập huấn, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật cho nông dân. Đồng thời, tăng cường kiểm tra chất lượng vật tư nông nghiệp trên địa bàn nhằm ngăn chặn tình trạng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật kém chất lượng ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất.
Với sự chỉ đạo quyết liệt của ngành nông nghiệp cùng sự chủ động của chính quyền địa phương và người dân, vùng hồ tiêu Quảng Trị được kỳ vọng sẽ tiếp tục duy trì chất lượng, ổn định sản lượng, đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường trong nước và quốc tế, từng bước khẳng định vị thế của một trong những vùng sản xuất hồ tiêu chất lượng cao của cả nước.
