Phú Long: Biến đồi đá thành vườn na dai bạc tỷ

Đổi đời nhờ cây na dai

Giữa cái nắng bắt đầu oi nồng của vùng bán sơn địa, chị Vũ Thị Hương (sinh năm 1981, trú tại thôn 4, xã Phú Long) vẫn miệt mài đứng giữa vườn na xanh mướt. Tay trái cầm hộp phấn, tay phải cầm chiếc ống thụ phấn nhỏ, chị khéo léo đưa vào từng bông hoa đang kỳ nở rộ. Với người nông dân nơi đây, giai đoạn này là quan trọng nhất, quyết định thành bại của cả một năm ròng đổ mồ hôi trên đất đá.

Nhìn lại quãng thời gian trước, chị Hương không khỏi bùi ngùi. Trước đây, hơn 1ha đất đồi này chỉ toàn sỏi đá. "Ngày đó cực lắm chú ạ! Ban đầu tôi trồng ngô nhưng năng suất thấp, chẳng đủ ăn. Hy vọng đổi đời, gia đình lại phá ngô chuyển sang trồng mía, nhưng cây mía cũng chẳng khá khẩm hơn là bao. Trồng mía tốn bao nhiêu công sức, chăm bẵm vất vả cả năm trời mà thu nhập chẳng đáng là bao, trừ chi phí đi là coi như làm không công.” chị Hương tâm sự.

Bước ngoặt đến khi chị quyết định đánh cược với cây na. Không chỉ là trồng theo lối cũ, chị mày mò học kỹ thuật, từ cách tỉa cành đến việc thụ phấn cho hoa na. Kết quả không phụ lòng người, năm vừa qua, nhờ thời tiết ủng hộ và bàn tay chăm sóc tỉ mỉ, vườn na của gia đình chị cho thu nhập tới 450 triệu đồng. Với người nông dân, đó là một con số "khủng", là thành quả của bao đêm trăn trở và những ngày phơi mình dưới nắng.

Không chỉ gia đình chị Hương, cả vùng đồi na những ngày này đều vào vụ. Ở các vườn, người dân tập trung bón phân, phun thuốc để cây phát triển đúng thời điểm. Ai cũng tranh thủ làm cho kịp lứa hoa, giữ cây khỏe để đậu quả tốt. Cây na không chỉ mang lại thu nhập, mà còn giúp người dân ổn định cuộc sống trên vùng đất đồi.

Việc chuyển đổi cây trồng ở Phú Long không chỉ là thay cây này bằng cây khác, mà còn là thay đổi cách nghĩ của người dân. Những triền đồi đá vôi trước đây bị coi là khó canh tác, nay lại trở thành lợi thế, giúp trái na có vị ngọt và hương thơm riêng. Nhờ vậy, cây na dần trở thành nguồn thu nhập chính, mang lại giá trị kinh tế cao và niềm tự hào cho người dân địa phương.

Ông Nguyễn Đình Quý, Phó Giám đốc HTX Na trái vụ và tiêu thụ trái cây an toàn Phú Long cho biết, hiện HTX có 55 hộ trồng na với khoảng 150ha. Năm nay, nhờ nhu cầu thị trường tốt và chất lượng na đầu vụ ổn định, bà con kỳ vọng sẽ tiếp tục được mùa, được giá như năm trước. Theo ông Quý, nhờ áp dụng kỹ thuật vào sản xuất nên na Phú Long giữ được đặc trưng riêng như quả to, cùi dày, ít hạt, vị ngọt và mùi thơm, vì vậy khách hàng thường đặt mua từ sớm.

Tuyệt kỹ chăm na sạch

Chăm na mùa thụ phấn được ví như "nuôi con mọn". Bà con phải "ăn cơm đứng", tranh thủ từng giờ khi hoa vừa hé nở để thụ phấn nhân tạo. Chị Hương giải thích, nếu để tự nhiên, quả sẽ dễ bị lép, hình dáng méo mó và bán không được giá. Việc trực tiếp thụ phấn giúp quả tròn đều, đẹp mã – yếu tố tiên quyết để tiến vào các siêu thị lớn ở Hà Nội. Mỗi bông hoa được "nâng niu" là một lời hứa hẹn về sự no đủ cho ngày mai.

Đặc biệt, dọc theo các lối đi trong vườn na, một hình ảnh rất đặc trưng là những bịch phân chuồng ủ hoai trắng xóa được đặt sát từng gốc cây. Người dân Phú Long giờ đây đã nói "không" với việc lạm dụng phân bón hóa học. Họ dùng phân chuồng ủ hoai bằng men vi sinh để bồi đắp dinh dưỡng cho đất. Những túi phân trắng nằm xen kẽ giữa màu xanh của lá, màu nâu của đá sỏi nhìn như những "viên ngọc" dự trữ, chờ ngày tan vào đất để nuôi lớn những trái na ngọt lịm. Đây chính là lối làm ăn bền vững, "nuôi đất để đất nuôi người".

"Mình làm sạch thì khách mới tin, mình chăm kỹ thì đất mới không phụ," anh Lợi vừa nhanh tay thụ phấn vừa chia sẻ. Đây cũng chính là cái chất của người lao động Ninh Bình: thật thà, chất phác nhưng vô cùng nhạy bén với tiến bộ kỹ thuật. Việc bón phân hữu cơ không chỉ giúp cây bền gốc mà còn là điều kiện bắt buộc để na Phú Long giữ vững danh hiệu OCOP 4 sao, khẳng định thương hiệu trên bản đồ nông sản Việt Nam.

Giờ đây, vùng đất Phú Long đã có hơn 200ha na. Những ngôi nhà mái bằng, nhà tầng khang trang mọc lên giữa vùng đồi sỏi đá là câu trả lời đanh thép nhất cho hiệu quả kinh tế của cây trồng này. Với mức thu nhập lên tới nửa tỷ đồng/ha như hộ chị Hương, cây na đã thực sự tạo nên một cuộc "cách mạng" sinh kế. Những người nông dân giờ đây đã có thể sống khỏe, sống tốt trên chính mảnh đất cha ông để lại.

Để có được mùa bội thu, người dân nơi đây kiên trì chăm chút vườn na từng ngày. Với họ, mỗi bông hoa đậu quả là thêm một hy vọng, là khoản tích góp cho con cái và cho cuộc sống lâu dài. Cây na Phú Long hôm nay không chỉ mang lại thu nhập, mà còn là kết quả của bao công sức và sự bền bỉ. Từ những triền đồi sỏi đá, bà con đã gây dựng nên một vùng cây trái trù phú.