Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang từng bước chuyển dịch theo hướng tăng trưởng bền vững, ngành thực phẩm – đồ uống (F&B) nổi lên như một trong những lĩnh vực phản ánh rõ nét nhất xu thế “xanh hóa” trong tư duy phát triển. Thay vì chỉ tập trung vào mở rộng quy mô hay gia tăng doanh thu, ngành đang dần bước vào giai đoạn tái cấu trúc sâu, nơi hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm phát thải và tối ưu chuỗi giá trị trở thành những thước đo ngày càng quan trọng.
Một trong những thay đổi đáng chú ý là quá trình chuẩn hóa nghề nghiệp trong lĩnh vực đồ uống, đặc biệt ở nhóm nghề barista và các vị trí kỹ thuật liên quan đến cà phê. Từ một công việc vốn được nhìn nhận mang tính thời vụ, các vị trí này đang dần được định hình như một nghề chuyên môn thực thụ, đòi hỏi sự kết hợp giữa kỹ năng, tư duy vận hành và khả năng kiểm soát chất lượng theo chuẩn mực ngày càng tiệm cận quốc tế. Sự dịch chuyển này cũng phản ánh rõ nét xu hướng chung của kinh tế xanh, nâng cao chất lượng con người để hướng tới hiệu quả vận hành bền vững hơn.
Song hành với đó, chuỗi giá trị ngành F&B đang từng bước được tái cấu trúc theo hướng gắn kết chặt chẽ hơn giữa các khâu. Từ vùng nguyên liệu, nhà rang xay, đơn vị cung ứng thiết bị như Kiến Nam Barista (Copen), cho đến hệ thống phân phối và vận hành, các mắt xích đang dần không còn tách biệt mà liên kết trong một hệ sinh thái thống nhất. Cách vận hành này không chỉ giúp tăng khả năng truy xuất nguồn gốc mà còn góp phần hạn chế thất thoát tài nguyên, tối ưu chi phí và hướng tới mô hình kinh tế tuần hoàn.
Ở cấp độ sản phẩm, xu hướng ưu tiên nguyên liệu bản địa và rút ngắn chuỗi cung ứng đang ngày càng rõ ràng hơn. Việc khai thác cà phê đặc sản, trà vùng cao, sữa tươi địa phương như Dalatmilk hay matcha từ Bảo Lộc thông qua Tâm Châu không chỉ giúp gia tăng giá trị nội địa hóa, mà còn góp phần giảm áp lực vận chuyển, hạn chế phát thải và nâng cao tính bền vững trong toàn bộ chuỗi cung ứng.
Trong bức tranh vận động đó, các sự kiện chuyên ngành quy mô quốc tế như Cafe Show & Tea Show Vietnam 2026 tại TP.HCM cũng đang đóng vai trò như một điểm kết nối của toàn bộ hệ sinh thái F&B. Sự kiện quy tụ nhiều thương hiệu thiết bị và giải pháp vận hành như La Marzocco, Victoria Arduino, Nuova Simonelli, Sanremo… thông qua các đơn vị phân phối tại Việt Nam, đồng thời kết nối với các nhà cung ứng nguyên liệu và cộng đồng đào tạo nghề. Dù chỉ là một lát cắt trong toàn ngành, những hoạt động này phần nào cho thấy xu hướng tích hợp chuỗi giá trị đang diễn ra ngày càng rõ nét.
Không chỉ cà phê, lĩnh vực trà và đồ uống sáng tạo cũng đang mở rộng theo hướng kết hợp giữa nguyên liệu bản địa và công nghệ pha chế hiện đại. Các dòng sản phẩm từ Ohla hay các thương hiệu trà như Minh Lam Trà cho thấy sự chuyển dịch sang mô hình sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn, đồng thời tăng cường sự gắn kết giữa vùng nguyên liệu và thị trường tiêu dùng.
Ở lĩnh vực bánh và ẩm thực, xu hướng thủ công hóa kết hợp tối ưu tài nguyên cũng đang lan tỏa mạnh mẽ. Những kỹ thuật như croissant, sourdough hay nghệ thuật bánh tráng miệng không chỉ mang tính sáng tạo, mà còn hướng đến việc sử dụng nguyên liệu hiệu quả hơn, giảm hao phí trong sản xuất và nâng cao tính bền vững – một trong những trụ cột quan trọng của ngành F&B hiện đại.
Trong toàn bộ quá trình chuyển đổi này, các hoạt động đào tạo, thi đấu nghề nghiệp và trình diễn kỹ thuật đóng vai trò như một “bệ đỡ” cho quá trình chuẩn hóa kỹ năng lao động. Tại Cafe Show & Tea Show Vietnam 2026, các cuộc thi như Vietnam National Barista Championship (VNBC) hay Vietnam National Cup Tasters Championship (VNCTC) không chỉ tạo sân chơi nghề nghiệp, mà còn góp phần đưa tiêu chuẩn quốc tế đến gần hơn với lực lượng lao động trẻ, qua đó thúc đẩy quá trình chuyên nghiệp hóa ngành.
Từ góc nhìn rộng hơn, sự chuyển dịch của F&B cũng đang hòa nhịp với chiến lược phát triển kinh tế xanh của Việt Nam. Khi các tiêu chí ESG ngày càng được áp dụng rộng rãi, doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh cách tiếp cận theo hướng tiết kiệm tài nguyên hơn, minh bạch hơn và thân thiện hơn với môi trường. Đây không chỉ là yêu cầu ngắn hạn, mà đang dần trở thành nền tảng cạnh tranh dài hạn.
Nhìn chung, ngành F&B Việt Nam đang bước vào một giai đoạn chuyển mình quan trọng, nơi con người, chuỗi giá trị và công nghệ cùng dịch chuyển theo một hướng chung đó là giảm nhẹ về tác động môi trường, nhưng sâu hơn về chất lượng và giá trị bền vững. Trong dòng chảy đó, các sự kiện chuyên ngành quốc tế chỉ đóng vai trò như một điểm chạm, phản ánh phần nào tốc độ và chiều sâu của quá trình chuyển đổi đang diễn ra trong toàn ngành.
