
Thị trường rộng mở, nhưng chưa khai thác hết tiềm năng
Bao bì là một trong những ngành công nghiệp hỗ trợ có ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, chế biến và xuất khẩu của nhiều lĩnh vực, từ thực phẩm, đồ uống, nông sản đến dệt may, điện tử và hàng tiêu dùng. Không chỉ thực hiện chức năng đóng gói, bảo quản sản phẩm, bao bì ngày càng trở thành yếu tố quan trọng trong nhận diện thương hiệu, thiết kế sản phẩm và đáp ứng các tiêu chí phát triển bền vững.
Tại Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại tháng 11/2026 với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, do Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh, bà Lê Thị Như Hạnh, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Bao bì Việt Nam (VINPAS), đã công bố những kết quả khảo sát đáng chú ý về tình hình xuất nhập khẩu của ngành.
Theo đó, trong 9 tháng năm 2026, bốn nhóm sản phẩm chủ lực gồm bao bì nhựa mềm, nhãn hàng, hộp giấy và carton sóng đạt tổng kim ngạch xuất khẩu khoảng 1,47 tỷ USD, tăng gần 11% so với cùng kỳ năm trước. Ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu các nhóm sản phẩm này lên tới 2,38 tỷ USD, tăng gần 15%. Như vậy, giá trị xuất khẩu mới tương đương khoảng 62% kim ngạch nhập khẩu.
Trong cơ cấu xuất khẩu, bao bì nhựa mềm tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu với giá trị gần 1 tỷ USD, tăng khoảng 15%. Nhóm nhãn hàng đạt 269 triệu USD, tăng hơn 3%, còn carton sóng ghi nhận kim ngạch gần 99 triệu USD, tăng hơn 10%. Trái lại, hộp giấy là nhóm duy nhất sụt giảm, với giá trị xuất khẩu khoảng 108 triệu USD, thấp hơn gần 7% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, những con số trên mới phản ánh hoạt động của bốn nhóm sản phẩm được VINPAS khảo sát, trong khi ngành công nghiệp bao bì Việt Nam còn nhiều chủng loại khác có khả năng tham gia thị trường quốc tế.
Đánh giá về triển vọng ngành, ông Lê Hoàng Tài, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), nhận định năng lực sản xuất ngày càng được cải thiện, cùng kinh nghiệm tham gia chuỗi cung ứng của các ngành hàng xuất khẩu, đang tạo nền tảng thuận lợi để doanh nghiệp bao bì Việt Nam mở rộng hoạt động kinh doanh ra nước ngoài.
Bên cạnh đó, sự phát triển của thương mại điện tử, nhu cầu đóng gói trong hoạt động logistics và xu hướng chuyển sang sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường đang hình thành thêm nhiều phân khúc thị trường. Đây là những cơ hội để doanh nghiệp đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao giá trị gia tăng thay vì chỉ tập trung vào các dòng bao bì phổ thông.
Dù vậy, khả năng tiếp cận thị trường vẫn chưa tương xứng với năng lực sản xuất hiện có. Khảo sát của VINPAS cho thấy, dù sản phẩm bao bì Việt Nam đã được xuất khẩu tới 172 quốc gia và vùng lãnh thổ, tỷ trọng tại nhiều thị trường nhập khẩu lớn vẫn còn rất nhỏ.
Năm 2025, Pháp nhập khẩu khoảng 36 triệu USD bao bì carton sóng, nhưng giá trị hàng Việt Nam chỉ đạt 115.000 USD, tương đương 0,3%. Tại Anh, trong tổng kim ngạch nhập khẩu 47,6 triệu USD, sản phẩm từ Việt Nam mới đạt 385.000 USD, chiếm khoảng 0,8%.
Khoảng cách tương tự cũng xuất hiện tại khu vực châu Á. Philippines nhập khẩu khoảng 85,4 triệu USD carton sóng nhưng giá trị cung ứng từ Việt Nam chỉ đạt 822.000 USD. Singapore có kim ngạch nhập khẩu nhóm sản phẩm này khoảng 56,8 triệu USD, trong khi hàng Việt Nam mới đạt 259.000 USD. Đối với Indonesia, dù thị trường nhập khẩu khoảng 149,8 triệu USD sản phẩm thuộc nhóm hộp giấy, xuất khẩu của Việt Nam chỉ đạt 3,1 triệu USD, tương đương gần 2%.
Theo bà Lê Thị Như Hạnh, thực trạng này cho thấy doanh nghiệp đã bước đầu xây dựng được mạng lưới khách hàng tại nhiều quốc gia nhưng chưa khai thác hiệu quả các cơ hội sẵn có. Vì vậy, bên cạnh việc tìm kiếm thị trường mới, doanh nghiệp cần chú trọng gia tăng thị phần tại những quốc gia đã có hoạt động xuất khẩu.
Tiêu chuẩn xanh và kết nối đối tác quyết định khả năng mở rộng
Cùng với cơ hội tăng trưởng, ngành bao bì đang phải đối mặt với những điều kiện tiếp cận thị trường ngày càng nghiêm ngặt. Ông Lê Hoàng Tài cho rằng doanh nghiệp không chỉ chịu áp lực về giá thành mà còn phải đáp ứng đồng thời các yêu cầu liên quan đến an toàn sản phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc, khả năng tái chế và trách nhiệm môi trường.

Theo VINPAS, có ba nhóm trở ngại nổi bật đang ảnh hưởng đến khả năng mở rộng xuất khẩu của doanh nghiệp.
Trước hết là sự khác biệt và liên tục thay đổi trong quy định nhập khẩu giữa các quốc gia. Tại Liên minh châu Âu (EU), Quy định về bao bì và chất thải bao bì (PPWR) được triển khai từ ngày 12/8/2026, đưa ra những yêu cầu mới về sử dụng vật liệu, khả năng tái chế và kiểm soát thành phần hóa chất trong bao bì. Trong khi đó, Hoa Kỳ áp dụng các quy định của FDA đối với bao bì tiếp xúc thực phẩm cùng những yêu cầu riêng tại từng bang. Nhật Bản và Australia cũng có hệ thống tiêu chuẩn riêng đối với vật liệu sử dụng trong lĩnh vực thực phẩm.
Bên cạnh quy định pháp luật, nhà mua hàng quốc tế còn đưa ra những điều kiện riêng đối với nhà cung cấp. Các chứng nhận như BRCGS Packaging Materials về an toàn và chất lượng bao bì, FSC về nguồn gốc nguyên liệu giấy hay GRS về vật liệu tái chế ngày càng được quan tâm. Những thông số kỹ thuật như khả năng chống ẩm, chống oxy của màng nhựa mềm, độ chịu bục và chịu nén của thùng carton hay kết quả kiểm nghiệm thôi nhiễm hóa chất cũng được kiểm soát chặt chẽ.
Đáng lưu ý, không ít doanh nghiệp trong nước có khả năng sản xuất nhưng chưa hoàn thiện hệ thống hồ sơ để chứng minh mức độ phù hợp của sản phẩm. Bà Lê Thị Như Hạnh dẫn trường hợp một doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm phải chuyển sang nhập khẩu nắp lọ từ nước ngoài do nhà cung cấp trong nước chưa có chứng nhận chứng minh gioăng nắp không chứa BPA.
Điều này cho thấy, năng lực sản xuất đơn thuần chưa đủ để doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Khả năng kiểm soát chất lượng, cung cấp kết quả thử nghiệm và hoàn thiện chứng nhận theo yêu cầu của từng khách hàng mới là những yếu tố giúp duy trì quan hệ cung ứng lâu dài.
Thực tế tại các thị trường trọng điểm cũng cho thấy dư địa phát triển vẫn hiện hữu nếu doanh nghiệp lựa chọn đúng phân khúc. Ông Cao Xuân Thắng, Tham tán Thương mại (Thương vụ Việt Nam tại Singapore), cho biết thị trường bao bì Singapore có quy mô thương mại xuất nhập khẩu khoảng 1,1 - 1,2 tỷ USD mỗi năm, với nhu cầu ổn định trong các lĩnh vực thực phẩm, dược phẩm, thương mại điện tử và công nghiệp.
Không chỉ là thị trường tiêu thụ, Singapore còn đóng vai trò trung tâm logistics, phân phối và tái xuất khẩu của Đông Nam Á. Việt Nam hiện nằm trong nhóm 5 quốc gia cung cấp bao bì lớn nhất cho thị trường này, dù phải cạnh tranh với các nhà cung ứng đến từ Trung Quốc, Malaysia, Hoa Kỳ và Nhật Bản.
Đáng chú ý, nhu cầu bao bì nhựa tại Singapore tăng khoảng 11% trong năm qua, riêng nhóm nắp và nút nhựa tăng 20 - 21%. Cùng với xu hướng sử dụng vật liệu thân thiện môi trường, bao bì giấy, carton và các sản phẩm có giá trị gia tăng cao đang mở ra cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam.
Theo ông Cao Xuân Thắng, doanh nghiệp cần tránh phụ thuộc quá nhiều vào lợi thế giá rẻ, thay vào đó phải chú trọng chất lượng, thiết kế, khả năng cung ứng ổn định và tiêu chuẩn môi trường. Những dòng sản phẩm như hộp giấy, bao bì jumbo, túi giấy, màng nhựa, nắp và nút nhựa có thể được ưu tiên phát triển để tiếp cận các nhà nhập khẩu, doanh nghiệp chế biến thực phẩm và hệ thống logistics.
Tại Nhật Bản, ông Tạ Đức Minh, Tham tán thương mại (Thương vụ Việt Nam tại Nhật Bản), cho biết doanh nghiệp Việt Nam đã có vị trí đáng kể trong một số nhóm sản phẩm. Theo số liệu WITS/UN Comtrade do Thương vụ dẫn, năm 2024, Nhật Bản nhập khẩu khoảng 1,983 tỷ USD hàng hóa thuộc mã HS 3923, bao gồm các sản phẩm vận chuyển, đóng gói và nắp, nút bằng nhựa. Trong đó, hàng Việt Nam đạt khoảng 302,5 triệu USD, chiếm 15,3% và đứng thứ hai trong các quốc gia cung cấp, sau Trung Quốc.
Để gia tăng hiện diện tại thị trường này, Thương vụ định hướng doanh nghiệp tập trung vào bao bì giấy, carton phục vụ logistics và thương mại điện tử; bao bì thực phẩm có yêu cầu bảo quản cao; cũng như bao bì công nghiệp cho các lĩnh vực điện tử, ô tô và cơ khí. Một hướng tiếp cận đáng chú ý là tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp Nhật Bản đang hoạt động tại Việt Nam. Đây được xem là bước đệm để nhà cung cấp trong nước chứng minh năng lực kiểm soát chất lượng, nguyên liệu và tiến độ giao hàng trước khi tiếp cận các nhà mua hàng tại Nhật Bản.
Trước yêu cầu ngày càng đa dạng của thị trường, VINPAS kiến nghị Cục Xúc tiến thương mại và hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài tăng cường cung cấp thông tin chuyên sâu về nhu cầu nhập khẩu, tiêu chuẩn kỹ thuật, quy định môi trường, kênh phân phối và những thay đổi trong chính sách thương mại. Đồng thời, cần đẩy mạnh kết nối doanh nghiệp với nhà nhập khẩu, thương hiệu và hệ thống bán lẻ thông qua hội chợ quốc tế, chương trình giao thương trực tuyến và các đoàn khảo sát thị trường.
Hiệp hội cũng đề xuất xây dựng cơ chế phối hợp thường xuyên giữa các bên, lựa chọn thị trường và nhóm sản phẩm ưu tiên, hỗ trợ xác minh đối tác, quảng bá năng lực sản xuất cũng như mời nhà mua hàng quốc tế đến khảo sát nhà máy tại Việt Nam. Kinh nghiệm tham gia London Packaging Week với sự hỗ trợ của Thương vụ Việt Nam tại Anh kiêm Ireland được xem là mô hình có thể tiếp tục nhân rộng.
Về dài hạn, việc mở rộng xuất khẩu không thể chỉ dựa vào năng lực sản xuất hay lợi thế giá thành. Doanh nghiệp cần đầu tư công nghệ, phát triển vật liệu tái chế, cải tiến thiết kế và chuẩn hóa hồ sơ kỹ thuật theo yêu cầu của từng thị trường. Khi năng lực đáp ứng tiêu chuẩn đi cùng hoạt động kết nối đối tác hiệu quả, mạng lưới 172 thị trường hiện có mới có thể chuyển hóa thành thị phần và giá trị xuất khẩu lớn hơn cho ngành bao bì Việt Nam.