Mực nước sông Mã, khu vực phía thượng lưu Nhà máy Thủy điện Cẩm Thủy 1, tỉnh Thanh Hóa, bất ngờ sụt giảm sâu trong thời gian ngắn khiến nhiều lồng cá của người dân bị mắc cạn. Ước tính ban đầu, gần 10 tấn cá nuôi lồng tại hai xã Cẩm Tú và Cẩm Thạch bị chết.
Sự việc xảy ra ngày 5/9 và đang được các cơ quan chức năng kiểm tra, thống kê thiệt hại. Trong khi đó, phía Nhà máy Thủy điện Cẩm Thủy 1 cho biết đã xảy ra sự cố cửa xả tràn bị kẹt, khiến mực nước hồ chứa giảm sâu.
Mực nước sông Mã bất ngờ sụt sâu, gần 10 tấn cá tại hai xã bị ảnh hưởng
Theo báo cáo của Chi cục Chăn nuôi và Thú y thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hóa, ngày 5/9, cơ quan chức năng nhận được thông tin về tình trạng cá lồng chết trên sông Mã, đoạn qua xã Cẩm Tú. Ngay sau đó, cơ quan chuyên môn phối hợp với chính quyền địa phương kiểm tra hiện trường, xác minh nguyên nhân và thống kê mức độ thiệt hại.
Tại khu vực sông Mã qua thôn Kim Mẫm, xã Cẩm Tú, khoảng 11h đến 13h30 ngày 5/9, mực nước phía thượng lưu Nhà máy Thủy điện Cẩm Thủy 1 bất ngờ sụt giảm sâu.
Nước rút nhanh khiến nhiều lồng cá của người dân bị mắc cạn. Cá trong lồng rơi vào tình trạng thiếu nước, sặc bùn và thiếu ôxy, dẫn tới chết hàng loạt.
Theo chính quyền địa phương, từ sau 13h30 ngày 5/9 đến 16h ngày 6/9, mực nước sông đã trở lại bình thường và không ghi nhận thêm tình trạng cá chết. Không chỉ các hộ nuôi cá lồng tại xã Cẩm Tú, người dân tại xã Cẩm Thạch cũng chịu ảnh hưởng từ việc mực nước sông Mã sụt giảm đột ngột.
Sau khi xảy ra sự việc, chính quyền hai địa phương đã tổ chức kiểm tra, thống kê số lượng, chủng loại và trọng lượng cá chết. Các thôn được hướng dẫn lập danh sách cụ thể từng hộ, qua đó xác định mức độ thiệt hại về kinh tế. Ước tính sơ bộ, tổng lượng cá chết tại hai xã Cẩm Tú và Cẩm Thạch gần 10 tấn. Đây là thiệt hại đáng kể đối với các hộ dân đang phát triển nghề nuôi cá lồng trên sông và khu vực lòng hồ thủy điện.
Tuy nhiên, con số thiệt hại cuối cùng chưa được xác định. Một số hộ dân đã bán thanh lý số cá bị ảnh hưởng, khiến quá trình thống kê cần tiếp tục được thực hiện để có số liệu chính xác.
Theo báo cáo ban đầu của xã Cẩm Thạch, có 9 hộ dân bị thiệt hại. Chính quyền địa phương đang tiếp tục làm việc với các hộ nuôi để xác minh số lượng cá, trọng lượng, số cá đã bán thanh lý và mức thiệt hại thực tế.
Sự cố cửa xả tràn của nhà máy thủy điện
Một thông tin đáng chú ý được Nhà máy Thủy điện Cẩm Thủy 1 xác nhận là trong quá trình vận hành ngày 5/9, nhà máy xảy ra sự cố cửa xả tràn bị kẹt, không thể nâng hạ.
Theo Giám đốc Nhà máy Thủy điện Cẩm Thủy 1, sự cố khiến mực nước hồ chứa giảm sâu. Đến khoảng 13h ngày 5/9, sự cố được xử lý, hệ thống được đưa trở lại vận hành và việc điều tiết, xả nước trở lại bình thường.
Thông tin này là một yếu tố quan trọng trong quá trình xác minh nguyên nhân khiến mực nước khu vực thượng lưu giảm nhanh. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng việc nhà máy xảy ra sự cố không đồng nghĩa với việc đã có kết luận cuối cùng về trách nhiệm đối với toàn bộ thiệt hại của người dân.
Hiện các cơ quan chức năng vẫn đang tiếp tục xác minh nguyên nhân, đối chiếu quá trình vận hành và thống kê thiệt hại thực tế.
Phía Nhà máy Thủy điện Cẩm Thủy 1 cho biết đang phối hợp với UBND xã Cẩm Thạch thống kê thiệt hại của các hộ nuôi cá để có phương án hỗ trợ nếu thiệt hại được xác định có liên quan đến lỗi vận hành hoặc quy trình xả, giảm nước của nhà máy.
Sau khi phát hiện sự cố, nhà máy đã tiến hành khắc phục cửa xả tràn. Đến 13h ngày 5/9, mực nước được ghi nhận đã ổn định. Đến ngày 6/9, Nhà máy Thủy điện Cẩm Thủy 1 cho biết hệ thống đã được đưa trở lại vận hành và điều tiết xả nước bình thường.
Theo chính quyền địa phương, từ sau thời điểm mực nước được khôi phục đến chiều 6/9 không ghi nhận thêm tình trạng cá chết. Điều này cho thấy hiện tượng cá chết hàng loạt xảy ra trong thời điểm mực nước sụt giảm nhanh, khiến các lồng cá bị mắc cạn hoặc không còn đủ lượng nước cần thiết. Tuy nhiên, cơ quan chức năng vẫn cần tiếp tục đánh giá các yếu tố liên quan đến chất lượng nước, điều kiện nuôi và quá trình vận hành hồ chứa để có kết luận đầy đủ.
Ngay sau sự cố, chính quyền xã Cẩm Thạch đã làm việc với đại diện Nhà máy Thủy điện Cẩm Thủy 1 và các thôn bị ảnh hưởng để bàn phương án hỗ trợ người dân khôi phục sản xuất. Việc thống kê được thực hiện theo từng hộ, bao gồm số lượng cá nuôi, chủng loại, trọng lượng trung bình, lượng cá chết và số cá đã bán thanh lý. Đây là cơ sở quan trọng để xác định thiệt hại thực tế và xem xét phương án hỗ trợ người dân.
Phía nhà máy cho biết sẽ phối hợp với địa phương trong quá trình xác minh. Trường hợp thiệt hại được xác định có liên quan đến lỗi vận hành hoặc quy trình xả, giảm nước của nhà máy, doanh nghiệp sẽ có phương án hỗ trợ người dân theo quy định. Trong khi đó, các hộ nuôi cá bị ảnh hưởng được đề nghị phối hợp với chính quyền trong việc cung cấp thông tin, số liệu nhằm bảo đảm việc thống kê thiệt hại chính xác.
Nhà máy Thủy điện Cẩm Thủy 1 được xây dựng trên sông Mã, có công suất thiết kế 28,8 MW, gồm 2 tổ máy, với tổng mức đầu tư khoảng 1.300 tỷ đồng. Tổ máy đầu tiên của nhà máy chính thức hòa vào lưới điện quốc gia vào cuối năm 2018. Khu vực lòng hồ thủy điện cũng tạo điều kiện để người dân phát triển nghề nuôi cá lồng. Hoạt động này góp phần tạo sinh kế và tăng thu nhập cho các hộ dân địa phương.
Cần làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm
Sự việc tại Cẩm Thủy 1 cho thấy hoạt động điều tiết nước tại các công trình thủy điện có liên quan trực tiếp đến đời sống và sản xuất của người dân khu vực hạ lưu, thượng lưu hồ chứa.
Trong trường hợp có sự cố kỹ thuật, việc thông tin kịp thời cho chính quyền và người dân có ý nghĩa quan trọng để hạn chế thiệt hại.
Với vụ việc lần này, các cơ quan chức năng cần tiếp tục làm rõ diễn biến mực nước trong khoảng thời gian từ 11h đến 13h30 ngày 5/9, quá trình vận hành cửa xả tràn, nguyên nhân khiến cửa xả bị kẹt và mối liên hệ giữa sự cố với việc các lồng cá bị mắc cạn.
Đồng thời, cần xác định chính xác số hộ bị ảnh hưởng, sản lượng cá chết và giá trị thiệt hại thực tế để có phương án xử lý phù hợp.
