​Khơi thông "điểm nghẽn" quy hoạch: Khát vọng phát triển bền vững của đô thị di sản Quảng Ninh

​Bản quy hoạch của tầm nhìn đa cực và tích hợp

​Nhìn vào chiều sâu của Đồ án Quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075, có thể thấy rõ một tư duy đột phá trong việc tổ chức không gian lãnh thổ. Quảng Ninh không chọn mô hình phát triển đơn độc hay tập trung cục bộ, mà hướng tới cấu trúc chuỗi đô thị đa cực, đa trung tâm, đa tầng và đa lớp. 

Cụ thể, với phạm vi lập quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh là toàn bộ địa giới hành chính tỉnh Quảng Ninh, bao gồm 54 đơn vị hành chính cấp xã. Ranh giới hành chính giới hạn phía Bắc giáp Trung Quốc; phía Nam giáp thành phố Hải Phòng; phía Đông giáp biển; phía Tây giáp các tỉnh Bắc Ninh, Lạng Sơn.

Quy mô lập quy hoạch khoảng 6.232,4km² đất liền và phần diện tích biển có ranh giới ngoài cách đường mép nước biển thấp nhất trung bình nhiều năm một khoảng cách 6 hải lý do Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định, công bố. Thời hạn quy hoạch ngắn hạn đến năm 2040, dài hạn đến năm 2050 và tầm nhìn đến năm 2075.

Mục tiêu lập quy hoạch là phát triển thành phố Quảng Ninh hiện đại, thông minh, xanh và bền vững; là cực tăng trưởng quốc gia, tạo động lực phát triển vùng, có sức hút lan tỏa, khả năng cạnh tranh quốc tế; phát triển cân bằng giữa kinh tế - xã hội - môi trường.

Đây được xem như là lời giải chiến lược để tích hợp toàn diện bốn yếu tố cốt lõi: Đô thị, Biển, Biên giới và Di sản trên một diện tích tự nhiên rộng lớn hơn 6.232, 4km².

​Sự phân định rõ nét 3 hành lang phát triển kết hợp với 5 trung tâm động lực bao gồm: Hạ Long, Móng Cái, Vân Đồn, Quảng Yên và vùng di sản Yên Tử cho thấy tầm nhìn chiến lược trong việc tối ưu hóa lợi thế của từng vùng địa lý. 

Từ hành lang kinh tế ven biển sôi động đến vùng sinh thái đồi núi phía Bắc, tất cả được kết nối đồng bộ nhằm hướng tới mục tiêu đưa toàn tỉnh đạt tiêu chí đô thị loại I vào năm 2026. Định hướng này đi kèm với những dự báo quy mô đầy tham vọng về một đô thị tương lai vượt ngưỡng 4 triệu dân và đón đến 45 triệu lượt khách du lịch vào giữa thế kỷ này.

​Hóa giải "điểm nghẽn" để định hình tương lai

​Tuy nhiên, một bản quy hoạch tham vọng luôn đi kèm với những áp lực vô cùng lớn về hạ tầng và sức chịu tải của môi trường. Tại hội nghị thẩm định quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075, các chuyên gia và đại diện các bộ, ngành đã đặt ra những góc nhìn phản biện đầy sức nặng. Câu hỏi lớn nhất đặt ra là làm sao để cân bằng giữa tốc độ đô thị hóa nhanh chóng với việc bảo tồn những giá trị tự nhiên đặc hữu.

​Sự phát triển của Quảng Ninh không thể tách rời mối liên kết hữu cơ với các cực tăng trưởng lân cận như Hải Phòng, Bắc Ninh. Đồng thời phải chịu sự ràng buộc nghiêm ngặt về an ninh quốc phòng vùng biên giới, biển đảo. 

Các hội chuyên môn như Hội Quy hoạch phát triển đô thị và Hội Kiến trúc sư Việt Nam đều đồng thuận rằng, việc gia tăng quy mô dân số và phát triển không gian phải dựa trên cơ sở khoa học về sức bền của hệ sinh thái. 

Các giải pháp như đô thị nén cao tầng, phát triển kinh tế ngầm, hay mô hình giao thông công cộng (TOD) được đề xuất chính là những công cụ kỹ thuật để giải quyết bài toán "đất chật người đông" mà không làm tổn thương đến những cánh rừng ngập mặn hay cảnh quan vịnh di sản.

Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn đánh giá cao nội dung đồ án quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075. 

Cùng với đó, Thứ trưởng Bộ Xây dựng cũng đã thẳng thắn chỉ ra bản chất của công tác quy hoạch trong bối cảnh mới: “Địa phương cần phải nhìn nhận thẳng thắn vào các "điểm nghẽn" thực tế. Đó là những bài học kinh nghiệm, những tồn tại chưa thể giải quyết từ các giai đoạn quy hoạch trước để làm bài học xương máu cho bản quy hoạch lần này”.

​Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn nhấn mạnh, việc tính toán các chỉ tiêu lớn như quỹ đất xây dựng, nhu cầu san lấp đồi núi hay lấn biển cần phải được thẩm định một cách cẩn trọng, dựa trên các kịch bản biến đổi khí hậu và cảnh báo thiên tai mới nhất. Quy hoạch không thể là những số liệu lạc quan trên giấy, mà phải là tấm khiên bảo vệ đô thị trước những thách thức của tự nhiên.

​Tiếp thu những chỉ đạo mang tính chiến lược này, thay mặt chính quyền địa phương, ông Vũ Văn Diện, Phó chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Ninh khẳng định sẽ lập tức đôn đốc đơn vị tư vấn mổ xẻ từng nút thắt, rà soát và hoàn thiện hồ sơ. Việc nghiêm túc đối diện với các điểm nghẽn hôm nay chính là bước đi vững chắc nhất để Quảng Ninh sớm sở hữu một bản quy hoạch chung chất lượng, sẵn sàng trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và mở ra một chương mới cho đô thị di sản dẫn dắt kinh tế vùng Đông Bắc.