[Infographic] Xuất khẩu sang Mỹ giảm gần 10%, nhóm hàng chủ lực chịu áp lực lớn

Quý I năm nay ghi nhận sự sụt giảm đáng kể trong kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Mỹ, với mức giảm gần 10% so với cùng kỳ năm trước. Sự đi xuống này tập trung rõ nhất ở các nhóm hàng tiêu dùng chủ lực như dệt may, đồ gỗ và giày dép, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục chịu tác động từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông.

Theo thống kê từ Cục Hải quan (Bộ Tài chính), tổng giá trị xuất khẩu hàng hóa sang Mỹ trong ba tháng đầu năm đạt khoảng 39 tỷ USD, giảm hơn 4,3 tỷ USD so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là mức giảm khá mạnh nếu xét Mỹ vẫn là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam.

Trong cơ cấu hàng hóa, nhóm dệt may chịu tác động rõ rệt nhất khi giảm hơn 1,2 tỷ USD, đưa kim ngạch về mức trên 3,9 tỷ USD. Không chỉ dệt may, ngành gỗ và sản phẩm gỗ cũng ghi nhận mức sụt giảm gần 1 tỷ USD, chỉ còn khoảng 2 tỷ USD. Các mặt hàng như nhựa và thủy sản tiếp tục xu hướng đi xuống, lần lượt đạt 928 triệu USD và 343 triệu USD.

Trái ngược với xu hướng giảm ở nhóm hàng tiêu dùng, một số lĩnh vực công nghiệp và công nghệ vẫn duy trì mức xuất khẩu tương đối ổn định. Điển hình như điện thoại và linh kiện điện tử đạt gần 12,4 tỷ USD, trong khi máy móc, thiết bị và phụ tùng đạt khoảng 6,2 tỷ USD. Tuy vậy, các tín hiệu phục hồi nhu cầu từ thị trường Mỹ vẫn chưa thực sự rõ ràng, đặc biệt ở các ngành mang tính chu kỳ và phụ thuộc vào chi tiêu không thiết yếu như thời trang hay nội thất.

Diễn biến căng thẳng tại khu vực Trung Đông, đặc biệt là xung đột trên biển Đỏ, đã khiến chi phí logistics tăng mạnh. Nhiều tuyến vận tải từ châu Á sang bờ Đông nước Mỹ buộc phải chuyển hướng qua Mũi Hảo Vọng (Nam Phi), kéo dài thêm 10-15 ngày hành trình. Điều này không chỉ làm tăng chi phí vận chuyển mà còn khiến doanh nghiệp đối mặt với nguy cơ chậm giao hàng, ảnh hưởng trực tiếp đến mùa vụ và hợp đồng xuất khẩu.

Với ngành dệt may - lĩnh vực có biên lợi nhuận thấp, việc giao hàng trễ có thể đồng nghĩa với việc mất đơn hàng. Trong khi đó, ngành gỗ lại chịu sức ép lớn hơn từ chi phí logistics vốn chiếm tỷ trọng cao trong giá thành sản phẩm, khiến biên lợi nhuận tiếp tục bị thu hẹp.

Nhiều doanh nghiệp trong ngành cho biết họ đang phải điều chỉnh chiến lược để thích ứng. Chi phí nguyên liệu đầu vào đã tăng khoảng 8 - 18%, trong khi cước vận chuyển container tăng thêm 4.000 - 5.000 USD mỗi chuyến. Trong bối cảnh sức mua tại Mỹ chưa cải thiện, các doanh nghiệp buộc phải chia nhỏ đơn hàng, hạn chế vận chuyển đường hàng không và mở rộng sang các thị trường thay thế nhằm phân tán rủi ro.

Không ít đơn vị xuất khẩu cũng phải tạm hoãn hoặc điều chỉnh kế hoạch giao hàng sang Mỹ từ đầu tháng 3 khi căng thẳng địa chính trị leo thang. Dù đã có sự thích ứng, chi phí logistics vẫn duy trì ở mức cao, khiến hoạt động xuất khẩu chưa thể ổn định trở lại.

Hiện Việt Nam đang nắm giữ hơn 45% thị phần đồ gỗ và khoảng 19% thị phần dệt may tại Mỹ, do đó hai ngành này đặc biệt nhạy cảm với mọi biến động từ thị trường lớn nhất này. Nếu tình hình căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục kéo dài, các doanh nghiệp dự báo áp lực xuất khẩu sẽ còn tiếp diễn trong quý II, khi cả chi phí vận chuyển lẫn nhu cầu tiêu dùng chưa có dấu hiệu phục hồi rõ rệt.